६

किरातार्जुनीयम्

Click on words to see what they mean.

रुचिराकृतिः कनकसानुम् अथो परमः पुमान् इव पतिं पतताम् ।

धृतसत्पथस् त्रिपथगाम् अभितः स तम् आरुरोह पुरुहूतसुतः ॥

Permalink Bookmark

तम् अनिन्द्यबन्दिन इवेन्द्रसुतं विहितालिनिक्वणजयध्वनयः ।

पवनेरिताकुलविजिह्मशिखा जगतीरुहो ऽवचकरुः कुसुमैः ॥

Permalink Bookmark

अवधूतपङ्कजपरागकणास् तनुजाह्नवीसलिलवीचिभिदः ।

परिरेभिरे ऽभिमुखम् एत्य सुखाः सुहृदः सखायम् इव तं मरुतः ॥

Permalink Bookmark

उदितोपलस्खलनसंवलिताः स्फुटहंससारसविरावयुजः ।

मुदम् अस्य माङ्गलिकतूर्यकृतां ध्वनयः प्रतेनुर् अनुवप्रम् अपाम् ॥

Permalink Bookmark

अवरुग्णतुङ्गसुरदारुतरौ निचये पुरः सुरसरित्पयसाम् ।

स ददर्श वेतसवनाचरितां प्रणतिं बलीयसि समृद्धिकरीम् ॥

Permalink Bookmark

प्रबभूव नालम् अवलोकयितुं परितः सरोजरजसारुणितम् ।

सरिदुत्तरीयम् इव संहतिमत् स तरङ्गरङ्गि कलहंसकुलम् ॥

Permalink Bookmark

दधति क्षतीः परिणतद्विरदे मुदितालियोषिति मदस्रुतिभिः ।

अधिकां स रोधसि बबन्ध धृतिं महते रुजन्न् अपि गुणाय महान् ॥

Permalink Bookmark

अनुहेमवप्रम् अरुणैः समतां गतम् ऊर्मिभिः सहचरं पृथुभिः ।

स रथाङ्गनामवनितां करुणैर् अनुबध्नतीम् अभिननन्द रुतैः ॥

Permalink Bookmark

सितवाजिने निजगदू रुचयश् चलवीचिरागरचनापटवः ।

मणिजालम् अम्भसि निमग्नम् अपि स्फुरितं मनोगतम् इवाकृतयः ॥

Permalink Bookmark

उपलाहतोद्धततरङ्गधृतं जविना विधूतविततं मरुता ।

स ददर्श केतकशिखाविशदं सरितः प्रहासम् इव फेनम् अपाम् ॥

Permalink Bookmark

बहु बर्हिचन्द्रिकनिभं विदधे धृतिम् अस्य दानपयसां पटलम् ।

अवगाढम् ईक्षितुम् इवैभपतिं विकसद्विलोचनशतं सरितः ॥

Permalink Bookmark

प्रतिबोधजृम्भणविभीनमुखी पुलिने सरोरुहदृशा ददृशे ।

पतदच्छमौक्तिकमणिप्रकरा गलदश्रुबिन्दुर् इव शुक्तिवधूः ॥

Permalink Bookmark

शुचिर् अप्सु विद्रुमलताविटपस् तनुसान्द्रफेनलवसंवलितः ।

स्मरदायिनः स्मरयति स्म भृशं दयिताधरस्य दशनांशुभृतः ॥

Permalink Bookmark

उपलभ्य चञ्चलतरङ्गहृतं मदगन्धम् उत्थितवतां पयसः ।

प्रतिदन्तिनाम् इव स सम्बुबुधे करियादसाम् अभिमुखान् करिणः ॥

Permalink Bookmark

स जगाम विस्मयम् उद्वीक्ष्य पुरः सहसा समुत्पिपतिषोः फणिनः ।

प्रहितं दिवि प्रजविभिः श्वसितैः शरदभ्रविभ्रमम् अपां पटलम् ॥

Permalink Bookmark

स ततार सैकतवतीर् अभितः शफरीपरिस्फुरितचारुदृशः ।

ललिताः सखीर् इव बृहज्जघनाः सुरनिम्नगाम् उपयतीः सरितः ॥

Permalink Bookmark

अधिरुह्य पुष्पभरनम्रशिखैः परितः परिष्कृततलां तरुभिः ।

मनसः प्रसत्तिम् इव मूर्ध्नि गिरेः शुचिम् आससाद स वनान्तभुवम् ॥

Permalink Bookmark

अनुसानु पुष्पितलताविततिः फलितोरुभूरुहविविक्तवनः ।

धृतिम् आततान तनयस्य हरेस् तपसे ऽधिवस्तुम् अचलाम् अचलः ॥

Permalink Bookmark

प्रणिधाय तत्र विधिनाथ धियं दधतः पुरातनमुनेर् मुनिताम् ।

श्रमम् आदधाव् असुकरं न तपः किम् इवावसादकरम् आत्मवताम् ॥

Permalink Bookmark

शमयन् धृतेन्द्रियशमैकसुखः शुचिभिर् गुणैर् अघमयं स तमः ।

प्रतिवासरं सुकृतिभिर् ववृधे विमलः कलाभिर् इव शीतरुचिः ॥

Permalink Bookmark

अधरीचकार च विवेकगुणाद् अगुणेषु तस्य धियम् अस्तवतः ।

प्रतिघातिनीं विषयसङ्गरतिं निरुपप्लवः शमसुखानुभवः ॥

Permalink Bookmark

मनसा जपैः प्रणतिभिः प्रयतः समुपेयिवान् अधिपतिं स दिवः ।

सहजेतरे जयशमौ दधती बिभरांबभूव युगपन् महसी ॥

Permalink Bookmark

शिरसा हरिन्मणिनिभः स वहन् कृतजन्मनो ऽभिषवणेन जटाः ।

उपमां ययाव् अरुणदीधितिभिः परिमृष्टमूर्धनि तमालतरौ ॥

Permalink Bookmark

धृतहेतिर् अप्य् अधृतजिह्ममतिश् चरितैर् मुनीन् अधरयञ् शुचिभिः ।

रजयांचकार विरजाः स मृगान् कम् इवेशते रमयितुं न गुणाः ॥

Permalink Bookmark

अनुकूलपातिनम् अचण्डगतिं किरता सुगन्धिम् अभितः पवनम् ।

अवधीरितार्तवगुणं सुखतां नयता रुचां निचयम् अंशुमतः ॥

Permalink Bookmark

नवपल्लवाञ्जलिभृतः प्रचये बृहतस् तरून् गमयतावनतिम् ।

स्तृणता तृणैः प्रतिनिशं मृदुभिः शयनीयताम् उपयतीं वसुधाम् ॥

Permalink Bookmark

पतितैर् अपेतजलदान् नभसः पृषतैर् अपां शमयता च रजः ।

स दयालुनेव परिगाढकृशः परिचर्ययानुजगृहे तपसा ॥

Permalink Bookmark

महते फलाय तद् अवेक्ष्य शिवं विकसन्निमित्तकुसुमं स पुरः ।

न जगाम विस्मयवशं वशिनां न निहन्ति धैर्यम् अनुभावगुणः ॥

Permalink Bookmark

तद् अभूरिवासरकृतं सुकृतैर् उपलभ्य वैभवम् अनन्यभवम् ।

उपतस्थुर् आस्थितविषादधियः शतयज्वनो वनचरा वसतिम् ॥

Permalink Bookmark

विदिताः प्रविश्य विहितानतयः शिथिलीकृते ऽधिकृतकृत्यविधौ ।

अनपेतकालम् अभिरामकथाः कथयांबभूवुर् इति गोत्रभिदे ॥

Permalink Bookmark

शुचिवल्कवीततनुर् अन्यतमस् तिमिरच्छिदाम् इव गिरौ भवतः ।

महते जयाय मघवन्न् अनघः पुरुषस् तपस्यति तपज् जगतीम् ॥

Permalink Bookmark

स बिभर्ति भीषणभुजंगभुजः पृथि विद्विषां भयविधायि धनुः ।

अमलेन तस्य धृतसच्चरिताश् चरितेन चातिशयिता मुनयः ॥

Permalink Bookmark

मरुतः शिवा नवतृणा जगती विमलं नभो रजसि वृष्टिर् अपाम् ।

गुणसम्पदानुगुणतां गमितः कुरुते ऽस्य भक्तिम् इव भूतगणः ॥

Permalink Bookmark

इतरेतरानभिभवेन मृगास् तम् उपासते गुरुम् इवान्तसदः ।

विनमन्ति चास्य तरवः प्रचये परवान् स तेन भवतेव नगः ॥

Permalink Bookmark

उरु सत्त्वम् आह विपरिश्रमता परमं वपुः प्रथयतीव जयम् ।

शमिनो ऽपि तस्य नवसंगमने विभुतानुषङ्गि भयम् एति जनः ॥

Permalink Bookmark

ऋषिवंशजः स यदि दैत्यकुले यदि वान्वये महति भूमिभृताम् ।

चरतस् तपस् तव वनेषु सदा न वयं निरूपयितुम् अस्य गतिम् ॥

Permalink Bookmark

विगणय्य कारणम् अनेकगुणं निजयाथवा कथितम् अल्पतया ।

असद् अप्य् अदः सहितुम् अर्हति नः क्व वनेचराः क्व निपुणा मतयः ॥

Permalink Bookmark

अधिगम्य गुह्यकगणाद् इति तन् मनसः प्रियं प्रियसुतस्य तपः ।

निजुगोप हर्षम् उदितं मघवा नयवर्त्मगाः प्रभवतां हि धियः ॥

Permalink Bookmark

प्रणिधाय चित्तम् अथ भक्ततया विदिते ऽप्य् अपूर्व इव तत्र हरिः ।

उपलब्धुम् अस्य नियमस्थिरतां सुरसुन्दरीर् इति वचो ऽभिदधे ॥

Permalink Bookmark

सुकुमारम् एकम् अणु मर्मभिदाम् अतिदूरगं युतम् अमोघतया ।

अविपक्षम् अस्त्रम् अपरं कतमद् विजयाय यूयम् इव चित्तभुवः ॥

Permalink Bookmark

भववीतये हतबृहत्तमसाम् अवबोधवारि रजसः शमनम् ।

परिपीयमाणम् इव वो ऽसकलैर् अवसादम् एति नयनाञ्जलिभिः ॥

Permalink Bookmark

बहुधा गतां जगति भूतसृजा कमनीयतां समभिहृत्य पुरा ।

उपपादिता विदधता भवतीः सुरसद्मयानसुमुखी जनता ॥

Permalink Bookmark

तद् उपेत्य विघ्नयत तस्य तपः कृतिभिः कलासु सहिताः सचिवैः ।

हृतवीतरागमनसां ननु वः सुखसङ्गिनं प्रति सुखावजितिः ॥

Permalink Bookmark

अविमृष्यम् एतद् अभिलष्यति स द्विषतां वधेन विषयाभिरतिम् ।

भववीतये न हि तथा स विधिः क्व शरासनं क्व च विमुक्तिपथः ॥

Permalink Bookmark

पृथुदाम्नि तत्र परिबोधि च मा भवतीभिर् अन्यमुनिवद् विकृतिः ।

स्वयशांसि विक्रमवताम् अवतां न वधूष्व् अघानि विमृष्यन्ति धियः ॥

Permalink Bookmark

आशंसितापचितिचारु पुरः सुराणाम् आदेशम् इत्य् अभिमुखं समवाप्य भर्तुः ।

लेभे परां द्युतिम् अमर्त्यवधूसमूहः सम्भावना ह्य् अधिकृतस्य तनोति तेजः ॥

Permalink Bookmark

प्रणतिम् अथ विधाय प्रस्थिताः सद्मनस् ताः स्तनभरनमिताङ्गीर् अङ्गनाः प्रीतिभाजः ।

अचलनलिनलक्ष्मीहारि नालं बभूव स्तिमितम् अमरभर्तुर् द्रष्टुम् अक्ष्णां सहस्रम् ॥

Permalink Bookmark