2026-02-08 07:40:21 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१७४
वैष्णव- उपनिषदः
भगः श्रीकाममाहात्म्य वीर्ययत्नार्ककीर्तिषु ॥ इति ॥
शृणोति निखिलं दोष शृणोतु च गुणैर्जगत् ॥
श्रूयते चाखिलैर्नित्यं श्रूयते च परं पदम् ॥ इति ॥
सा भक्तस्य आर्तनादं श्रुत्वा तन्निवारणे यत्नं कर्तुं समर्था महानुभावा
वीर्यवती कीर्तिमतीत्यादिगुणविशिष्टेत्यभिप्रायेण सुभगा इत्युक्तम् । बोधतु
त्मना वेगेन बुध्यताम् । यद्वा सीव्यत्वपः सूच्याच्छिद्यमानया सूच्यग्र-
सन्ततधारया कृपाकटाक्षजलेन नः सिञ्चतु ददातु वीरं परमात्मानं यद्वा
पुत्रपौत्रादिकं शतदायमुक्थ्यं प्राणभृतं ददातु प्रयच्छतु ॥
ननु " पूर्वपक्षो राकापरपक्षः कुहूः " इति श्रुतेः देवतान्तरपरत्वेन
श्रूयमाणो राकाशब्दः कथं लक्ष्मीपरो भविष्यतीति चेत् — उच्यते ;
प्रकरणानुक्तादुक्तां योगो रूढिमपहरतीति न्यायात् भगवच्छब्दस्य तत्रैव
मुख्यवृत्तत्वात् पुरुषाकारभूतत्वात् राज्ञि हं रञ्जनात् सतामिति " अस्येशाना
जगतो विष्णुपत्नी " इत्यादिभिः पुंस्त्वाभिधानेश्वरेश्वरीमिति सर्वशेषित्वाच्च ॥४॥
वेदाहमेतं पुरुषं महान्तमादित्यवर्ण तमसस्तु पारे सर्वाणि
रूपाणि विचित्य धीरः नामानि कृत्वाऽभिवदन् यदास्ते
स्वाहा ॥ ५ ॥
श्रीवेङ्कटेशत्वेन पूर्वं प्रतिपादितस्य परमात्मनः स्वरूपं स्तोतुमारभते-
वेदाहं इति । एतं वेङ्कटाचलनिवासिनं पुरुषं पुरुषसूक्तेन प्रतिपाद्यम् । श्रूयते
हि —— भगवन् कूर्मरूपं प्रस्तुत्य कूर्मरूपो भगवान् ब्रह्माणमाह-
त्वङ्मा सा । समभूत् " - - इति ॥ ब्रह्माह- नेत्यब्रवीत् ".
66
-" मम वै
----
- इति ॥
पुनश्च भगवान् कूर्मः प्राह – " पूर्वमेवाह मिहासमिति । तत्पुरुषस्य
"
66
पूर्वमेवाहमिहासमिति
पुरुषत्वम् " – इति ॥ तदेव न्यस्तपुरुषत्वात् परं दर्शयति- " स सहस्रशीर्षा
-
वैष्णव- उपनिषदः
भगः श्रीकाममाहात्म्य वीर्ययत्नार्ककीर्तिषु ॥ इति ॥
शृणोति निखिलं दोष शृणोतु च गुणैर्जगत् ॥
श्रूयते चाखिलैर्नित्यं श्रूयते च परं पदम् ॥ इति ॥
सा भक्तस्य आर्तनादं श्रुत्वा तन्निवारणे यत्नं कर्तुं समर्था महानुभावा
वीर्यवती कीर्तिमतीत्यादिगुणविशिष्टेत्यभिप्रायेण सुभगा इत्युक्तम् । बोधतु
त्मना वेगेन बुध्यताम् । यद्वा सीव्यत्वपः सूच्याच्छिद्यमानया सूच्यग्र-
सन्ततधारया कृपाकटाक्षजलेन नः सिञ्चतु ददातु वीरं परमात्मानं यद्वा
पुत्रपौत्रादिकं शतदायमुक्थ्यं प्राणभृतं ददातु प्रयच्छतु ॥
ननु " पूर्वपक्षो राकापरपक्षः कुहूः " इति श्रुतेः देवतान्तरपरत्वेन
श्रूयमाणो राकाशब्दः कथं लक्ष्मीपरो भविष्यतीति चेत् — उच्यते ;
प्रकरणानुक्तादुक्तां योगो रूढिमपहरतीति न्यायात् भगवच्छब्दस्य तत्रैव
मुख्यवृत्तत्वात् पुरुषाकारभूतत्वात् राज्ञि हं रञ्जनात् सतामिति " अस्येशाना
जगतो विष्णुपत्नी " इत्यादिभिः पुंस्त्वाभिधानेश्वरेश्वरीमिति सर्वशेषित्वाच्च ॥४॥
वेदाहमेतं पुरुषं महान्तमादित्यवर्ण तमसस्तु पारे सर्वाणि
रूपाणि विचित्य धीरः नामानि कृत्वाऽभिवदन् यदास्ते
स्वाहा ॥ ५ ॥
श्रीवेङ्कटेशत्वेन पूर्वं प्रतिपादितस्य परमात्मनः स्वरूपं स्तोतुमारभते-
वेदाहं इति । एतं वेङ्कटाचलनिवासिनं पुरुषं पुरुषसूक्तेन प्रतिपाद्यम् । श्रूयते
हि —— भगवन् कूर्मरूपं प्रस्तुत्य कूर्मरूपो भगवान् ब्रह्माणमाह-
त्वङ्मा सा । समभूत् " - - इति ॥ ब्रह्माह- नेत्यब्रवीत् ".
66
-" मम वै
----
- इति ॥
पुनश्च भगवान् कूर्मः प्राह – " पूर्वमेवाह मिहासमिति । तत्पुरुषस्य
"
66
पूर्वमेवाहमिहासमिति
पुरुषत्वम् " – इति ॥ तदेव न्यस्तपुरुषत्वात् परं दर्शयति- " स सहस्रशीर्षा
-