2026-05-06 06:30:45 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
क. १.]
द्वितीयोऽध्यायः ।
"
-
३२५
'
इयं पृथिवी प्रसिद्धा सर्वेषां भूतानां मधु सर्वेषां त्र-
झादिस्तम्बपर्यन्तानां भूतानां प्राणिनाम् मधु कार्यम् म-
विव मधु ; यथा एको मध्वपूपः अनेकैर्मधुकरैर्निर्वर्तितः,
एवम् इयं पृथिवी सर्वभूतनिर्वर्तिता । तथा सर्वाणि भूतानि
पृथिव्यै पृथिव्याः अस्या:, मधु कार्यम् । किं च यश्चायं
पुरुषः अस्यां पृथिव्यां तेजोमयः चिन्मात्र प्रकाशमयः
अमृतमयोऽमरणधर्मा पुरुषः, यश्चायम् अध्यात्मम् शारीरः
शरीरे भवः पूर्ववत् तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषः, स च लि-
ङ्गाभिमानी - स च सर्वेषां भूतानामुपकारकत्वेन मधु,
सर्वाणि च भूतान्यस्य मधु च शब्दसामर्थ्यात् । एवम्
एतच्चतुष्टयं तावत् एकं सर्वभूतकार्यम्, सर्वाणि च भूतान्य-
म्य कार्यम्; अतः अस्य एककारणपूर्वकता । यस्मात्
एकस्मात्कारणात् एतज्जातम्, तदेव एकं परमार्थतो ब्रह्म,
इतरत्कार्ये वाचारम्भणं विकारो नामधेयमातम - इत्येष
मधुपर्यायाणां सर्वेषामर्थः संक्षेपतः । अयमेव सः, योऽयं
प्रतिज्ञात: - ' इदं सर्वं यदयमात्मा' इति ; इदममृतम्-
यन मैत्रेय्याः अमृतत्वसाधनमुक्तम् आत्मविज्ञानम् - इदं
तदमृतम् ; इदं ब्रह्म- यत् ब्रह्म ते ब्रवाणि ' • ज्ञापयि-
,
1
व्यामि' इत्यध्यायादौ प्रकृतम्, यद्विषया च विद्या ब्रह्म-
द्वितीयोऽध्यायः ।
"
-
३२५
'
इयं पृथिवी प्रसिद्धा सर्वेषां भूतानां मधु सर्वेषां त्र-
झादिस्तम्बपर्यन्तानां भूतानां प्राणिनाम् मधु कार्यम् म-
विव मधु ; यथा एको मध्वपूपः अनेकैर्मधुकरैर्निर्वर्तितः,
एवम् इयं पृथिवी सर्वभूतनिर्वर्तिता । तथा सर्वाणि भूतानि
पृथिव्यै पृथिव्याः अस्या:, मधु कार्यम् । किं च यश्चायं
पुरुषः अस्यां पृथिव्यां तेजोमयः चिन्मात्र प्रकाशमयः
अमृतमयोऽमरणधर्मा पुरुषः, यश्चायम् अध्यात्मम् शारीरः
शरीरे भवः पूर्ववत् तेजोमयोऽमृतमयः पुरुषः, स च लि-
ङ्गाभिमानी - स च सर्वेषां भूतानामुपकारकत्वेन मधु,
सर्वाणि च भूतान्यस्य मधु च शब्दसामर्थ्यात् । एवम्
एतच्चतुष्टयं तावत् एकं सर्वभूतकार्यम्, सर्वाणि च भूतान्य-
म्य कार्यम्; अतः अस्य एककारणपूर्वकता । यस्मात्
एकस्मात्कारणात् एतज्जातम्, तदेव एकं परमार्थतो ब्रह्म,
इतरत्कार्ये वाचारम्भणं विकारो नामधेयमातम - इत्येष
मधुपर्यायाणां सर्वेषामर्थः संक्षेपतः । अयमेव सः, योऽयं
प्रतिज्ञात: - ' इदं सर्वं यदयमात्मा' इति ; इदममृतम्-
यन मैत्रेय्याः अमृतत्वसाधनमुक्तम् आत्मविज्ञानम् - इदं
तदमृतम् ; इदं ब्रह्म- यत् ब्रह्म ते ब्रवाणि ' • ज्ञापयि-
,
1
व्यामि' इत्यध्यायादौ प्रकृतम्, यद्विषया च विद्या ब्रह्म-