2026-05-06 06:30:41 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
३१४
बृहदारण्यकोपनिषद्भाष्ये
[ ब्रा. ४.
स्यात् । यतो यतस्त्वाददीत लवणमेवैवं
वा अर इदं महद्भूतमनन्तमपारं विज्ञान-
घन एव । एतेभ्यो भूतेभ्यः समुत्थाय
तान्येवानु विनश्यति न प्रेत्य संज्ञास्ती-
त्यरे ब्रवीमीति होवाच याज्ञवल्क्यः ॥ १२ ॥
सैन्धवखिल्य:-
तंत्र दृष्टान्त उपादीयते - स यथेति
सिन्धोर्विकारः सैन्धवः, सिन्धुशब्देन उदकमभिधीयते,
स्यन्दनात् सिन्धुः उदकम्, तद्विकारः तत्र भवो वा सैन्ध-
वः, सैन्धवश्चासौ खिल्यश्चेति सैन्धवखिल्यः, खिल एव
खिल्यः, स्वार्थे यत्प्रत्ययः - उदके सिन्धौ स्वयोनौ प्रास्त:
प्रक्षिप्तः, उदकमेव विलीयमानम् अनुविलीयते ; यत्तत् भौ-
मतैजस संपर्कात् काठिन्यप्राप्तिः खिल्यस्य स्वयोनिसंपर्क-
दपगच्छति- तत् उदकस्य 'विलयनम्, तत् अनु सैन्धव-
खिल्यो विलीयत इत्युच्यते; तदेतदाह- उदकमेवानुविली-
येतेति । न ह नैव— अस्य खिल्यस्य उद्ग्रहणाय उद्धृत्य पूर्व-
वग्रहणाय ग्रहीतुम्, नैव समर्थः कश्चित्स्यात् सुनिपुणोऽपि ;
इव - शब्दोऽनर्थकः । ग्रहणाय नैव समर्थः ; कस्मात् ? यतो
यतः यस्मात् यस्मात् देशान् तदुदकमाददीत, गृहीत्वा आ-
बृहदारण्यकोपनिषद्भाष्ये
[ ब्रा. ४.
स्यात् । यतो यतस्त्वाददीत लवणमेवैवं
वा अर इदं महद्भूतमनन्तमपारं विज्ञान-
घन एव । एतेभ्यो भूतेभ्यः समुत्थाय
तान्येवानु विनश्यति न प्रेत्य संज्ञास्ती-
त्यरे ब्रवीमीति होवाच याज्ञवल्क्यः ॥ १२ ॥
सैन्धवखिल्य:-
तंत्र दृष्टान्त उपादीयते - स यथेति
सिन्धोर्विकारः सैन्धवः, सिन्धुशब्देन उदकमभिधीयते,
स्यन्दनात् सिन्धुः उदकम्, तद्विकारः तत्र भवो वा सैन्ध-
वः, सैन्धवश्चासौ खिल्यश्चेति सैन्धवखिल्यः, खिल एव
खिल्यः, स्वार्थे यत्प्रत्ययः - उदके सिन्धौ स्वयोनौ प्रास्त:
प्रक्षिप्तः, उदकमेव विलीयमानम् अनुविलीयते ; यत्तत् भौ-
मतैजस संपर्कात् काठिन्यप्राप्तिः खिल्यस्य स्वयोनिसंपर्क-
दपगच्छति- तत् उदकस्य 'विलयनम्, तत् अनु सैन्धव-
खिल्यो विलीयत इत्युच्यते; तदेतदाह- उदकमेवानुविली-
येतेति । न ह नैव— अस्य खिल्यस्य उद्ग्रहणाय उद्धृत्य पूर्व-
वग्रहणाय ग्रहीतुम्, नैव समर्थः कश्चित्स्यात् सुनिपुणोऽपि ;
इव - शब्दोऽनर्थकः । ग्रहणाय नैव समर्थः ; कस्मात् ? यतो
यतः यस्मात् यस्मात् देशान् तदुदकमाददीत, गृहीत्वा आ-