2026-05-06 05:21:44 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
८०२
सूत्रभाष्ये
[पा. २.
मुमूषच प्राणवृत्तौ परिस्पन्दात्मिकायामवस्थितायाम्, म
नोवृत्तीनामुपशमो दृश्यते ; न च मनसः स्वरूपाप्यय: प्रा-
णे संभवति ; अतत्प्रकृतित्वात् । ननु दर्शितं मनसः प्राण-
प्रकृतित्वम् — नैतत्सारम् ; न हि ईदृशेन प्राणाडिकेन तत्प्र-
कृतित्वेन मनः प्राणे संपत्तुमर्हति ; एवमपि हि अन्ने मनः
संपद्येत, अप्सु चान्नम्, अप्स्वेव च प्राण:; न ह्येतस्मिन्नपि
पक्षे प्राणभावपरिणताभ्योऽयो मनो जायत इति किंचन
प्रमाणमस्ति ; तस्मात् न मनसः प्राणे स्वरूपाप्ययः । वृत्त्य-
व्ययेऽपि तु शब्दोऽवकल्पते, वृत्तिवृत्तिमतोरभेदोपचारान
इति दर्शितम् ॥
सोऽध्यक्षे तदुपगमादिभ्यः ॥ ४ ॥
स्थितमेतत् -- यस्य यतो नोत्पत्तिः, तस्य तस्मिन्वृत्ति-
प्रलय:, न स्वरूपप्रलय इति ; इदमिदानीम् ' प्राणस्तेजसि '
३. अध्यक्षा- इत्यत्र चिन्त्यते-- किं यथाश्रुति प्राणस्य
धिकरणम् । तेजस्येव वृत्त्युपसंहारः, किं वा देहेन्द्रिय-
पञ्जराध्यक्ष जीव इति । तत्र श्रुतेरनतिशङ्कयत्वात् प्राणस्य
तेजस्येव संपत्ति: स्यात्, अश्रुतकल्पनाया अन्याय्यत्वात्-
इत्येवं प्राप्ते प्रतिपद्यते —— सोऽध्यक्ष इति । स प्रकृतः प्राणः,
अध्यक्ष अविद्याकर्म पूर्वप्रज्ञोपाधिके विज्ञानात्मनि अवतिष्ठते;
सूत्रभाष्ये
[पा. २.
मुमूषच प्राणवृत्तौ परिस्पन्दात्मिकायामवस्थितायाम्, म
नोवृत्तीनामुपशमो दृश्यते ; न च मनसः स्वरूपाप्यय: प्रा-
णे संभवति ; अतत्प्रकृतित्वात् । ननु दर्शितं मनसः प्राण-
प्रकृतित्वम् — नैतत्सारम् ; न हि ईदृशेन प्राणाडिकेन तत्प्र-
कृतित्वेन मनः प्राणे संपत्तुमर्हति ; एवमपि हि अन्ने मनः
संपद्येत, अप्सु चान्नम्, अप्स्वेव च प्राण:; न ह्येतस्मिन्नपि
पक्षे प्राणभावपरिणताभ्योऽयो मनो जायत इति किंचन
प्रमाणमस्ति ; तस्मात् न मनसः प्राणे स्वरूपाप्ययः । वृत्त्य-
व्ययेऽपि तु शब्दोऽवकल्पते, वृत्तिवृत्तिमतोरभेदोपचारान
इति दर्शितम् ॥
सोऽध्यक्षे तदुपगमादिभ्यः ॥ ४ ॥
स्थितमेतत् -- यस्य यतो नोत्पत्तिः, तस्य तस्मिन्वृत्ति-
प्रलय:, न स्वरूपप्रलय इति ; इदमिदानीम् ' प्राणस्तेजसि '
३. अध्यक्षा- इत्यत्र चिन्त्यते-- किं यथाश्रुति प्राणस्य
धिकरणम् । तेजस्येव वृत्त्युपसंहारः, किं वा देहेन्द्रिय-
पञ्जराध्यक्ष जीव इति । तत्र श्रुतेरनतिशङ्कयत्वात् प्राणस्य
तेजस्येव संपत्ति: स्यात्, अश्रुतकल्पनाया अन्याय्यत्वात्-
इत्येवं प्राप्ते प्रतिपद्यते —— सोऽध्यक्ष इति । स प्रकृतः प्राणः,
अध्यक्ष अविद्याकर्म पूर्वप्रज्ञोपाधिके विज्ञानात्मनि अवतिष्ठते;