2026-05-06 05:21:27 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
४९६
सूत्रभाष्ये
[पा. ४.
त्साधनायेदमाम्नायते ' एतस्माज्जायते प्राण:' इत्यादि; साच
प्रतिज्ञा प्राणादेः समस्तस्य जगतो ब्रह्मविकारत्वे सति प्रकृ-
तिव्यतिरेकेण विकाराभावात्सिध्यति ;
तु प्राणानामु-
त्पत्तिश्रुतौ प्रतिज्ञा इयं हीयेत । तथा च प्रतिज्ञातार्थमुपसं-
हरति-— ' पुरुष एवेदं विश्वं कर्म तपो ब्रह्म परामृतम्' इति,
'ब्रह्मैवेदं विश्वमिदं वरिष्ठम्' इति च ; तथा 'आत्मनो वा
h
अरे दर्शनेन श्रवणेन मत्या विज्ञानेनेदं सर्व विदितम्' इत्ये-
वजातीयकासु श्रुतिषु एषैव प्रतिज्ञा योजयितव्या । कथं पुनः
प्रागुत्पत्तेः प्राणानां सद्भावश्रवणम् ? नैतन्मूलप्रकृतिविषय-'
म्., 'अप्राणो ह्यमनाः शुभ्र ाक्षरात्परतः परः' इति मूल-
प्रकृतेः प्राणादिसमस्तविशेषरहितत्वावधारणात्; अवान्तरप्र-
कृतिविषयं त्वेतत् स्वविकारापेक्षं प्रागुत्पत्तेः प्राणानां सद्भावा-
वधारणमिति द्रष्टव्यम्, व्याकृतविषयाणामपि भूयसीनामव-
स्थानां श्रुतिस्मृत्योः प्रकृतिविकार भावप्रसिद्धेः । वियदधिकरणे
हि-- 'गौण्यसंभवात्' इति पूर्वपक्षसूत्रत्वात्- गौणी-
जन्मश्रुतिः, असंभवात् - इति व्याख्यातम् ; प्रतिज्ञाहान्या
च तत्र सिद्धान्तोऽभिहित: ; इह तु सिद्धान्तसूत्रत्वात्- गौ-
ण्या जन्मश्रुतेरसंभवात् इति व्याख्यातम् तदनुरोधेन
तु इहापि - गौणी जन्मश्रुतिः, असंभवात् इति व्याचक्षाणैः
सूत्रभाष्ये
[पा. ४.
त्साधनायेदमाम्नायते ' एतस्माज्जायते प्राण:' इत्यादि; साच
प्रतिज्ञा प्राणादेः समस्तस्य जगतो ब्रह्मविकारत्वे सति प्रकृ-
तिव्यतिरेकेण विकाराभावात्सिध्यति ;
तु प्राणानामु-
त्पत्तिश्रुतौ प्रतिज्ञा इयं हीयेत । तथा च प्रतिज्ञातार्थमुपसं-
हरति-— ' पुरुष एवेदं विश्वं कर्म तपो ब्रह्म परामृतम्' इति,
'ब्रह्मैवेदं विश्वमिदं वरिष्ठम्' इति च ; तथा 'आत्मनो वा
h
अरे दर्शनेन श्रवणेन मत्या विज्ञानेनेदं सर्व विदितम्' इत्ये-
वजातीयकासु श्रुतिषु एषैव प्रतिज्ञा योजयितव्या । कथं पुनः
प्रागुत्पत्तेः प्राणानां सद्भावश्रवणम् ? नैतन्मूलप्रकृतिविषय-'
म्., 'अप्राणो ह्यमनाः शुभ्र ाक्षरात्परतः परः' इति मूल-
प्रकृतेः प्राणादिसमस्तविशेषरहितत्वावधारणात्; अवान्तरप्र-
कृतिविषयं त्वेतत् स्वविकारापेक्षं प्रागुत्पत्तेः प्राणानां सद्भावा-
वधारणमिति द्रष्टव्यम्, व्याकृतविषयाणामपि भूयसीनामव-
स्थानां श्रुतिस्मृत्योः प्रकृतिविकार भावप्रसिद्धेः । वियदधिकरणे
हि-- 'गौण्यसंभवात्' इति पूर्वपक्षसूत्रत्वात्- गौणी-
जन्मश्रुतिः, असंभवात् - इति व्याख्यातम् ; प्रतिज्ञाहान्या
च तत्र सिद्धान्तोऽभिहित: ; इह तु सिद्धान्तसूत्रत्वात्- गौ-
ण्या जन्मश्रुतेरसंभवात् इति व्याख्यातम् तदनुरोधेन
तु इहापि - गौणी जन्मश्रुतिः, असंभवात् इति व्याचक्षाणैः