2026-05-06 06:43:10 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१९२
उपदेशसाहस्री
अविकल्पं तदस्त्येव यत्पूर्व स्याद्विकल्पतः ।
विकल्पोत्पत्तिहेतुत्वाद्यद्यस्यैव तु कारणम् ॥ १६ ॥
अज्ञानं कल्पनामूलं संसारस्य नियामकम् ।
हित्वात्मानं परं ब्रह्म विन्द्यान्मुक्तं सदाभयम् ॥
जाग्रत्स्वप्नौ तयोवीजं सुपुप्ताख्यं तमोमयम् ।
अन्योन्यस्मिन्नसत्त्वाश्च नास्तीत्येतत्रयं त्यजेत् ॥
आत्मबुद्धिमनश्चक्षुरालोकार्थादिसंकरात् ।
भ्रान्तिः खादात्मकर्मेति क्रियाणां संनिपाततः ॥
निमीलोन्मीलने स्थाने वायव्ये ते न चक्षुषः ।
प्रकाशत्वान्मनस्येवं बुद्धी न स्तः प्रकाशतः ॥
संकल्पाध्यवसायौ तु मनोबुद्ध्योर्यथा क्रमात् । .
नेतरेतरधर्मत्वं सर्वे चात्मनि कल्पितम् ॥
स्थानावच्छेददृष्टिः स्यादिन्द्रियाणां तदात्मताम् ।
गता धीस्तां हि पश्य शो देहमात्र इवेक्ष्यते ॥
क्षणिकं हि तदत्यर्थं धर्ममात्रं निरन्तरम् ।
सादृश्याद्दीपवत्तद्धीस्तच्छान्तिः पुरुषार्थता ॥ २३ ॥
CC-0. Mumukshu Bhawan Varanasi Collection. Digitized by eGangotri
उपदेशसाहस्री
अविकल्पं तदस्त्येव यत्पूर्व स्याद्विकल्पतः ।
विकल्पोत्पत्तिहेतुत्वाद्यद्यस्यैव तु कारणम् ॥ १६ ॥
अज्ञानं कल्पनामूलं संसारस्य नियामकम् ।
हित्वात्मानं परं ब्रह्म विन्द्यान्मुक्तं सदाभयम् ॥
जाग्रत्स्वप्नौ तयोवीजं सुपुप्ताख्यं तमोमयम् ।
अन्योन्यस्मिन्नसत्त्वाश्च नास्तीत्येतत्रयं त्यजेत् ॥
आत्मबुद्धिमनश्चक्षुरालोकार्थादिसंकरात् ।
भ्रान्तिः खादात्मकर्मेति क्रियाणां संनिपाततः ॥
निमीलोन्मीलने स्थाने वायव्ये ते न चक्षुषः ।
प्रकाशत्वान्मनस्येवं बुद्धी न स्तः प्रकाशतः ॥
संकल्पाध्यवसायौ तु मनोबुद्ध्योर्यथा क्रमात् । .
नेतरेतरधर्मत्वं सर्वे चात्मनि कल्पितम् ॥
स्थानावच्छेददृष्टिः स्यादिन्द्रियाणां तदात्मताम् ।
गता धीस्तां हि पश्य शो देहमात्र इवेक्ष्यते ॥
क्षणिकं हि तदत्यर्थं धर्ममात्रं निरन्तरम् ।
सादृश्याद्दीपवत्तद्धीस्तच्छान्तिः पुरुषार्थता ॥ २३ ॥
CC-0. Mumukshu Bhawan Varanasi Collection. Digitized by eGangotri