2026-05-03 04:20:31 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१९४
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
न अत्यश्नतः आत्मसंमितमन्नपरिमाणमतीत्याश्नतः अत्यश्न-
तः न योगः अस्ति । न च एकान्तम् अनश्नतः योगः अस्ति ।
'यदु ह वा आत्मसंमितमन्नं तदवति तन्न हिनस्ति यद्भूयो
हिनस्ति तद्यत् कनीयोऽन्नं न तदवति' इति श्रुतेः । तस्मात्
योगी न आत्मसंमितात् अन्नात् अधिकं न्यूनं वा अभीयात् ।
अथवा, योगिनः योगशास्त्रे परिपठितात् अन्नपरिमाणात्
अतिमान्नमश्नतः योगो नास्ति । उक्तं हि - 'अर्ध सव्य-
ञ्जनान्नस्य तृतीयमुदकस्य च । वायोः संचरणार्थे तु चतुर्थम-
वशेषयेत्' इत्यादिपरिमाणम् । तथा— न च अतिस्वप्न-
शीलस्य योगो भवति नैव च अतिमात्रं जाग्रतो भवति
च अर्जुन ॥
कथं पुनः योगो भवति इत्युच्यते-
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्तस्वभावबोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥ १७॥
युक्ताहारविहारस्य आह्नियते इति आहार: अन्नम्, विह-
रणं विहार: पादक्रमः, तौ युक्तौ नियतपरिमाणौ यस्य सः
युक्ताहारविहारः तस्य, तथा युक्तचेष्टस्य युक्ता नियता चेष्टा
यस्य कर्मसु तस्य, तथा युक्तस्वप्नावबोधस्य युक्तौ स्वप्नश्च अव-
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
न अत्यश्नतः आत्मसंमितमन्नपरिमाणमतीत्याश्नतः अत्यश्न-
तः न योगः अस्ति । न च एकान्तम् अनश्नतः योगः अस्ति ।
'यदु ह वा आत्मसंमितमन्नं तदवति तन्न हिनस्ति यद्भूयो
हिनस्ति तद्यत् कनीयोऽन्नं न तदवति' इति श्रुतेः । तस्मात्
योगी न आत्मसंमितात् अन्नात् अधिकं न्यूनं वा अभीयात् ।
अथवा, योगिनः योगशास्त्रे परिपठितात् अन्नपरिमाणात्
अतिमान्नमश्नतः योगो नास्ति । उक्तं हि - 'अर्ध सव्य-
ञ्जनान्नस्य तृतीयमुदकस्य च । वायोः संचरणार्थे तु चतुर्थम-
वशेषयेत्' इत्यादिपरिमाणम् । तथा— न च अतिस्वप्न-
शीलस्य योगो भवति नैव च अतिमात्रं जाग्रतो भवति
च अर्जुन ॥
कथं पुनः योगो भवति इत्युच्यते-
युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु ।
युक्तस्वभावबोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥ १७॥
युक्ताहारविहारस्य आह्नियते इति आहार: अन्नम्, विह-
रणं विहार: पादक्रमः, तौ युक्तौ नियतपरिमाणौ यस्य सः
युक्ताहारविहारः तस्य, तथा युक्तचेष्टस्य युक्ता नियता चेष्टा
यस्य कर्मसु तस्य, तथा युक्तस्वप्नावबोधस्य युक्तौ स्वप्नश्च अव-