2026-05-03 04:20:30 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१९२
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
-
संभवति ; अतः विशिनष्टि अचलमिति । स्थिरः स्थिरो
भूत्वा इत्यर्थः । स्वं नासिकाग्रं संप्रेक्ष्य सम्यक् प्रेक्षणं
दर्शनं कृत्वेव इति । इवशब्दो लुप्तो द्रष्टव्यः । न हि स्वना-
सिकाग्र संप्रेक्षणमिह विधित्सितम् । किं तर्हि ? चक्षुषो
दृष्टिसंनिपातः । स च अन्तःकरणसमाधानापेक्षो विवक्षितः ।
स्वनासिकाग्रसंप्रेक्षणमेव चेत् विवक्षितम्, मनः तत्रैव समाधी-
येत, नात्मनि । आत्मनि हि मनसः समाधानं वक्ष्यति
'आत्मसंस्थं मनः कृत्वा' इति । तस्मात् इवशब्दलोपेन
अक्ष्णोः दृष्टिसंनिपात एव 'संप्रेक्ष्य' इत्युच्यते । दिशश्च
अनवलोकयन् दिशां च अवलोकनमन्तराकुर्वन् इत्येतत् ॥
किंच--
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिवते स्थितः ।
मनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः ॥
प्रशान्तात्मा प्रकर्षेण शान्तः आत्मा अन्तःकरणं यस्य
सोऽयं प्रशान्तात्मा, विगतभीः विगतभयः, ब्रह्मचारिव्रते
स्थितः ब्रह्मचारिणो व्रतं ब्रह्मचर्यं गुरुशुश्रूषाभिक्षान्नभु
क्त्यादि तस्मिन् स्थितः, तदनुष्ठाता भवेदित्यर्थः । किंच,
मनः संयम्य मनसः वृत्तीः उपसंहृत्य इत्येतत् मच्चित्तः
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
-
संभवति ; अतः विशिनष्टि अचलमिति । स्थिरः स्थिरो
भूत्वा इत्यर्थः । स्वं नासिकाग्रं संप्रेक्ष्य सम्यक् प्रेक्षणं
दर्शनं कृत्वेव इति । इवशब्दो लुप्तो द्रष्टव्यः । न हि स्वना-
सिकाग्र संप्रेक्षणमिह विधित्सितम् । किं तर्हि ? चक्षुषो
दृष्टिसंनिपातः । स च अन्तःकरणसमाधानापेक्षो विवक्षितः ।
स्वनासिकाग्रसंप्रेक्षणमेव चेत् विवक्षितम्, मनः तत्रैव समाधी-
येत, नात्मनि । आत्मनि हि मनसः समाधानं वक्ष्यति
'आत्मसंस्थं मनः कृत्वा' इति । तस्मात् इवशब्दलोपेन
अक्ष्णोः दृष्टिसंनिपात एव 'संप्रेक्ष्य' इत्युच्यते । दिशश्च
अनवलोकयन् दिशां च अवलोकनमन्तराकुर्वन् इत्येतत् ॥
किंच--
प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिवते स्थितः ।
मनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः ॥
प्रशान्तात्मा प्रकर्षेण शान्तः आत्मा अन्तःकरणं यस्य
सोऽयं प्रशान्तात्मा, विगतभीः विगतभयः, ब्रह्मचारिव्रते
स्थितः ब्रह्मचारिणो व्रतं ब्रह्मचर्यं गुरुशुश्रूषाभिक्षान्नभु
क्त्यादि तस्मिन् स्थितः, तदनुष्ठाता भवेदित्यर्थः । किंच,
मनः संयम्य मनसः वृत्तीः उपसंहृत्य इत्येतत् मच्चित्तः