2026-05-03 04:20:15 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१५४
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
अत्र आह— किम् आत्मविदः संन्यासकर्मयोगयोः
उभयोरपि असंभवः ? आहोस्वित् अन्यतरस्य असंभवः ?
यदा च अन्यतरस्य असंभवः, तदा किं कर्मसंन्यासस्य,
उत कर्मयोगस्य ? इति ; असंभवे कारणं च वक्तव्यम् इति ।
अत्र उच्यते — आत्मविदः निवृत्तमिथ्याज्ञानत्वात् विपर्यय-
ज्ञानमूलस्य कर्मयोगस्य असंभवः स्यात् । जन्मादिसर्ववि-
क्रियारहितत्वेन निष्क्रियम् आत्मानम् आत्मत्वेन यो वेत्ति
तस्य आत्मविदः सम्यग्दर्शनेन अपास्तमिथ्याज्ञानस्य निष्क्रि-
यात्मस्वरूपावस्थानलक्षणं सर्वकर्मसंन्यासम् उक्त्वा तद्विपरी-
तस्य मिथ्याज्ञानमूलकर्तृत्वाभिमानपुरः सरस्य सक्रियात्म-
स्वरूपावस्थानरूपस्य कर्मयोगस्य इह गीताशास्त्रे तत्र तत्र
आत्मस्वरूपनिरूपणप्रदेशेषु सम्यग्ज्ञानमिथ्याज्ञानतत्कार्यवि-
रोधात् अभावः प्रतिपाद्यते यस्मात् तस्मात् आत्मविदः
निवृत्तमिथ्याज्ञानस्य विपर्ययज्ञानमूलः कर्मयोगो न संभव-
तीति युक्तम् उक्तं स्यात् ॥
"
केषु केषु पुनः आत्मस्वरूपनिरूपणप्रदेशेषु आत्मविदः
कर्माभावः प्रतिपाद्यते इति अत्र उच्यते— 'अविनाशि तु
तत्' इति प्रकृत्य ' य एनं वेत्ति हन्तारम् ' ' वेदाविनाशिनं
नित्यम्' इत्यादौ तत्र तत्र आत्मविदः कर्माभावः उच्यते ॥
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
अत्र आह— किम् आत्मविदः संन्यासकर्मयोगयोः
उभयोरपि असंभवः ? आहोस्वित् अन्यतरस्य असंभवः ?
यदा च अन्यतरस्य असंभवः, तदा किं कर्मसंन्यासस्य,
उत कर्मयोगस्य ? इति ; असंभवे कारणं च वक्तव्यम् इति ।
अत्र उच्यते — आत्मविदः निवृत्तमिथ्याज्ञानत्वात् विपर्यय-
ज्ञानमूलस्य कर्मयोगस्य असंभवः स्यात् । जन्मादिसर्ववि-
क्रियारहितत्वेन निष्क्रियम् आत्मानम् आत्मत्वेन यो वेत्ति
तस्य आत्मविदः सम्यग्दर्शनेन अपास्तमिथ्याज्ञानस्य निष्क्रि-
यात्मस्वरूपावस्थानलक्षणं सर्वकर्मसंन्यासम् उक्त्वा तद्विपरी-
तस्य मिथ्याज्ञानमूलकर्तृत्वाभिमानपुरः सरस्य सक्रियात्म-
स्वरूपावस्थानरूपस्य कर्मयोगस्य इह गीताशास्त्रे तत्र तत्र
आत्मस्वरूपनिरूपणप्रदेशेषु सम्यग्ज्ञानमिथ्याज्ञानतत्कार्यवि-
रोधात् अभावः प्रतिपाद्यते यस्मात् तस्मात् आत्मविदः
निवृत्तमिथ्याज्ञानस्य विपर्ययज्ञानमूलः कर्मयोगो न संभव-
तीति युक्तम् उक्तं स्यात् ॥
"
केषु केषु पुनः आत्मस्वरूपनिरूपणप्रदेशेषु आत्मविदः
कर्माभावः प्रतिपाद्यते इति अत्र उच्यते— 'अविनाशि तु
तत्' इति प्रकृत्य ' य एनं वेत्ति हन्तारम् ' ' वेदाविनाशिनं
नित्यम्' इत्यादौ तत्र तत्र आत्मविदः कर्माभावः उच्यते ॥