2026-05-03 04:20:15 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१५२
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
प्रशस्यतरबुभुत्सया अर्जुन उवाच – 'संन्यासं कर्मणां कृष्ण '
इत्यादिना ॥
ननु च आत्मविदः ज्ञानयोगेन निष्ठां प्रतिपिपादयिषन्
पूर्वोदाहृतैः वचनैः भगवान् सर्वकर्मसंन्यासम् अवोचत्,
न तु अनात्मज्ञस्त्र । अतश्च कर्मानुष्ठानकर्मसंन्यासयोः
भिन्नपुरुषविषयत्वात् अन्यतरस्य प्रशस्यतरत्वबुभुत्सया अयं
प्रश्न: अनुपपन्नः । सत्यमेव त्वदभिप्रायेण प्रश्नो न उपपद्यते ;
प्रष्टुः स्वाभिप्रायेण पुनः प्रश्नः युज्यत एवेति वदामः ।
कथम् ? पूर्वोदाहृतैः वचनैः भगवता कर्मसंन्यासस्य कर्त-
व्यतया विवक्षितत्वात्, प्राधान्यमन्तरेण च कर्तारं तस्य
कर्तव्यत्वासंभवात् अनात्मविदपि कर्ता पक्षे प्राप्तः अनूद्यत
एव; न पुनः आत्मवित्कर्तृकत्वमेव संन्यासस्य विवक्षितम्,
इत्येवं मन्वानस्य अर्जुनस्य कर्मानुष्ठानकर्मसंन्यासयोः अवि-
द्वत्पुरुषकर्तृकत्वमपि अस्तीति पूर्वोक्तेन प्रकारेण तयोः पर-
स्परविरोधात् अन्यतरस्य कर्तव्यत्वें प्राप्ते प्रशस्यतरं च
कर्तव्यम् न इतरत् इति प्रशस्यतरविविदिषया प्रश्नः न
अनुपपन्नः ॥
प्रतिवचनवाक्यार्थनिरूपणेनापि प्रष्टुः अभिप्राय: एवमे-
वेति गम्यते । कथम् ? 'संन्यासकर्मयोगौ निःश्रेयसकरौ
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
प्रशस्यतरबुभुत्सया अर्जुन उवाच – 'संन्यासं कर्मणां कृष्ण '
इत्यादिना ॥
ननु च आत्मविदः ज्ञानयोगेन निष्ठां प्रतिपिपादयिषन्
पूर्वोदाहृतैः वचनैः भगवान् सर्वकर्मसंन्यासम् अवोचत्,
न तु अनात्मज्ञस्त्र । अतश्च कर्मानुष्ठानकर्मसंन्यासयोः
भिन्नपुरुषविषयत्वात् अन्यतरस्य प्रशस्यतरत्वबुभुत्सया अयं
प्रश्न: अनुपपन्नः । सत्यमेव त्वदभिप्रायेण प्रश्नो न उपपद्यते ;
प्रष्टुः स्वाभिप्रायेण पुनः प्रश्नः युज्यत एवेति वदामः ।
कथम् ? पूर्वोदाहृतैः वचनैः भगवता कर्मसंन्यासस्य कर्त-
व्यतया विवक्षितत्वात्, प्राधान्यमन्तरेण च कर्तारं तस्य
कर्तव्यत्वासंभवात् अनात्मविदपि कर्ता पक्षे प्राप्तः अनूद्यत
एव; न पुनः आत्मवित्कर्तृकत्वमेव संन्यासस्य विवक्षितम्,
इत्येवं मन्वानस्य अर्जुनस्य कर्मानुष्ठानकर्मसंन्यासयोः अवि-
द्वत्पुरुषकर्तृकत्वमपि अस्तीति पूर्वोक्तेन प्रकारेण तयोः पर-
स्परविरोधात् अन्यतरस्य कर्तव्यत्वें प्राप्ते प्रशस्यतरं च
कर्तव्यम् न इतरत् इति प्रशस्यतरविविदिषया प्रश्नः न
अनुपपन्नः ॥
प्रतिवचनवाक्यार्थनिरूपणेनापि प्रष्टुः अभिप्राय: एवमे-
वेति गम्यते । कथम् ? 'संन्यासकर्मयोगौ निःश्रेयसकरौ