2026-05-06 06:50:20 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
-
द्वितीयोपनिषत् ।
----
६९
म्यूतं प्रोतं प्रकर्षेणानुस्यूतम् अनुषक्तं तादृशं पिण्डं व्य-
तिषक्तः अवयवसंभिन्नः व्याप्यते व्यापयते इति दृष्टान्ते
आत्मनेपदोपादानात् व्याप्नोति व्यापयतीति दार्शन्तिके च
परस्मैपदोपादानात् उभयपदी अयं धातुरिति दर्शयति ।
एतदुक्तं भवति प्रागुक्तसर्वलोकादीन् प्रति साक्षाद्व्यापकत्वं
प्रयोजकव्यापकत्वं च मूलनृसिंहहृदये उपायमिति । एवं
तावत्साङ्गमूलनृसिंहव्यूहोपासनापरत्वेन महाविष्णुपदं तृ-
तीयं व्याख्याय अथेदानीं तदेव पदं द्वात्रिंशन्नृसिंहव्यूहो-
पास्यपरत्वेन व्याख्यातुम् ऋचमाह- यस्मात् द्वात्रिंश-
नृसिंहव्यूहात् परः उत्कृष्टः न जातः जातोऽन्यां नाम्ति
सर्वस्यैवान्तर्भावात् यो व्यूहः स विश्वा सर्वाणि भुवनानि
भूतानि आविवेश प्रविष्ट: । व्याप्तुं तत्तद्रूपधारणेन विश्व-
पावतरणेन आविर्भवति प्रजया आविर्भूत्या सह प्रजापति -
रपि संविदानः विजानन तमुपास्यतया त्रीणि ज्योतींषि गाई-
पत्यादीन् सचते सेवते । स प्रजापति: उपासनां कुर्वन षाडशी
कला निराकार ब्रह्मतया बभूव । तस्य च आद्यस्योपासकम्य
प्रजापतेः अन्यस्य वा उपासकस्य अयमुपासनाक्रमः
-
-अब
च प्रकरणे महाचक्रनाभिवर्तिक्षीरोदार्णव मंबन्ध्युपास्यो मूल-
नृसिंहव्यूह इति पूर्वाचार्याणां परिभाषा संप्रदायागता ।
द्वितीयोपनिषत् ।
----
६९
म्यूतं प्रोतं प्रकर्षेणानुस्यूतम् अनुषक्तं तादृशं पिण्डं व्य-
तिषक्तः अवयवसंभिन्नः व्याप्यते व्यापयते इति दृष्टान्ते
आत्मनेपदोपादानात् व्याप्नोति व्यापयतीति दार्शन्तिके च
परस्मैपदोपादानात् उभयपदी अयं धातुरिति दर्शयति ।
एतदुक्तं भवति प्रागुक्तसर्वलोकादीन् प्रति साक्षाद्व्यापकत्वं
प्रयोजकव्यापकत्वं च मूलनृसिंहहृदये उपायमिति । एवं
तावत्साङ्गमूलनृसिंहव्यूहोपासनापरत्वेन महाविष्णुपदं तृ-
तीयं व्याख्याय अथेदानीं तदेव पदं द्वात्रिंशन्नृसिंहव्यूहो-
पास्यपरत्वेन व्याख्यातुम् ऋचमाह- यस्मात् द्वात्रिंश-
नृसिंहव्यूहात् परः उत्कृष्टः न जातः जातोऽन्यां नाम्ति
सर्वस्यैवान्तर्भावात् यो व्यूहः स विश्वा सर्वाणि भुवनानि
भूतानि आविवेश प्रविष्ट: । व्याप्तुं तत्तद्रूपधारणेन विश्व-
पावतरणेन आविर्भवति प्रजया आविर्भूत्या सह प्रजापति -
रपि संविदानः विजानन तमुपास्यतया त्रीणि ज्योतींषि गाई-
पत्यादीन् सचते सेवते । स प्रजापति: उपासनां कुर्वन षाडशी
कला निराकार ब्रह्मतया बभूव । तस्य च आद्यस्योपासकम्य
प्रजापतेः अन्यस्य वा उपासकस्य अयमुपासनाक्रमः
-
-अब
च प्रकरणे महाचक्रनाभिवर्तिक्षीरोदार्णव मंबन्ध्युपास्यो मूल-
नृसिंहव्यूह इति पूर्वाचार्याणां परिभाषा संप्रदायागता ।