2026-05-06 06:50:17 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
५६
शान्तः
नृसिंहपूर्वतापनीयोपनिषद्भाष्ये
तः स्थितं हृदयप्रदेशादारभ्य उपास्यम् । अत एव सा-
माङ्गप्रणवव्याख्यानेन मूलमन्त्रहृदयाङ्गव्याख्यानावसरे पार -
मेश्वरं हृदयं व्याख्यातम् ; इतरथा तद्व्याख्यानमप्रस्तुतं स्यात् ;
तस्मादङ्गव्यतिषक्तताविधानादेव तद्व्याख्यानं प्रस्तुतमिति सि-
द्धम् । यत एवं हृदयाङ्गोपासनैव तदन्तर्गतत्वात् नेत्रत्र-
योपासना, अत एव नेत्रत्रयाङ्गोपासना न पृथगभिहिता ।
एवमुत्तरत्रापि शिखाख्यमङ्गं पारमेश्वरं शिरोऽङ्गे मूर्ध्नि च
व्यतिषक्तं सामाङ्गलक्ष्मीयजुर्मन्त्रेण व्याख्यातमुपास्यम् ।
शिरश्च द्वितीयमङ्गं यथोक्तहृदये व्यतिषक्तं सामाङ्गसावित्री-
मन्त्रेण व्याख्यातम् । पारमेश्वरं कवचम् यथोक्तहृदयैकदेशे
नाभेरूर्ध्वं प्रीवातोऽधः पृष्ठप्रदेशव्यापि सामाङ्गनृसिंहगाय-
ज्या व्याख्यातमुपास्यम् । एवं पञ्चममङ्गम् अस्त्राख्यम्'
उत्तराधरभावेन तन्नाभिमध्यवर्ति क्षीरोदार्णवशायिपारमेश्वर-
व्यूह चतुष्टयाङ्गव्यापितया व्यवस्थितं व्यतिषक्तमुपास्यमिति
यथायोग्यतया व्यतिषक्तशब्दस्याङ्गेषु स्थितिः । पञ्चाङ्गन्या-
सोपन्यासः न षष्ठमङ्गमिति तस्य हृदयान्तर्गतत्वात् इति
प्रागभिहितम् । पञ्चमेऽङ्गे सप्रणवतां विधातुमाह-
यस्मादोमित्येतदक्षरमिदं सर्वमिति यदिदमर्थजातमभिधा-
नाभिधेयभूतं तस्याभिधानाव्यतिरेकाभिधानभेदस्य
'
च
शान्तः
नृसिंहपूर्वतापनीयोपनिषद्भाष्ये
तः स्थितं हृदयप्रदेशादारभ्य उपास्यम् । अत एव सा-
माङ्गप्रणवव्याख्यानेन मूलमन्त्रहृदयाङ्गव्याख्यानावसरे पार -
मेश्वरं हृदयं व्याख्यातम् ; इतरथा तद्व्याख्यानमप्रस्तुतं स्यात् ;
तस्मादङ्गव्यतिषक्तताविधानादेव तद्व्याख्यानं प्रस्तुतमिति सि-
द्धम् । यत एवं हृदयाङ्गोपासनैव तदन्तर्गतत्वात् नेत्रत्र-
योपासना, अत एव नेत्रत्रयाङ्गोपासना न पृथगभिहिता ।
एवमुत्तरत्रापि शिखाख्यमङ्गं पारमेश्वरं शिरोऽङ्गे मूर्ध्नि च
व्यतिषक्तं सामाङ्गलक्ष्मीयजुर्मन्त्रेण व्याख्यातमुपास्यम् ।
शिरश्च द्वितीयमङ्गं यथोक्तहृदये व्यतिषक्तं सामाङ्गसावित्री-
मन्त्रेण व्याख्यातम् । पारमेश्वरं कवचम् यथोक्तहृदयैकदेशे
नाभेरूर्ध्वं प्रीवातोऽधः पृष्ठप्रदेशव्यापि सामाङ्गनृसिंहगाय-
ज्या व्याख्यातमुपास्यम् । एवं पञ्चममङ्गम् अस्त्राख्यम्'
उत्तराधरभावेन तन्नाभिमध्यवर्ति क्षीरोदार्णवशायिपारमेश्वर-
व्यूह चतुष्टयाङ्गव्यापितया व्यवस्थितं व्यतिषक्तमुपास्यमिति
यथायोग्यतया व्यतिषक्तशब्दस्याङ्गेषु स्थितिः । पञ्चाङ्गन्या-
सोपन्यासः न षष्ठमङ्गमिति तस्य हृदयान्तर्गतत्वात् इति
प्रागभिहितम् । पञ्चमेऽङ्गे सप्रणवतां विधातुमाह-
यस्मादोमित्येतदक्षरमिदं सर्वमिति यदिदमर्थजातमभिधा-
नाभिधेयभूतं तस्याभिधानाव्यतिरेकाभिधानभेदस्य
'
च