2026-05-03 04:20:48 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
५५६
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
काम्यानाम् ·
अङ्गेतिकर्तव्यताद्याधिक्ये तु असति, फलका-
मित्वमात्रेणेति । तस्माच्च न नित्यानां कर्मणाम् अदृष्टफला-
भावः कदाचिदपि उपपद्यते । अतश्च अविद्यापूर्वकस्य कर्मणः
विद्यैव शुभस्य अशुभस्य वा क्षयकारणम् अशेषत:, न
नित्यकर्मानुष्ठानम् । अविद्याकामवीजं हि सर्वमेव कर्म । तथा
च उपपादितमविद्वद्विषयं कर्म, विद्वद्विषया च सर्वकर्मसंन्या-
सपूर्विका ज्ञाननिष्ठा – 'उभौ तौ न विजानीत: ' ' वेदाविना-
शिनं नित्यम् ' ' ज्ञानयोगेन सांख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम्'
'अज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ' ' तत्त्ववित्तु महाबाहो .... गुणा गुणेषु
वर्तन्ते इति मत्वा न सज्जते ' ' सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्या-
स्ते ' ' नैव किंचित् करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित्', अर्थात्
अज्ञः करोमि इति ; आरुरुक्षोः कर्म कारणम्, आरूढस्य
योगस्थस्य शम एव कारणम् ; उदाराः त्रयोऽपि अज्ञा:,
'ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् ' 'अज्ञाः कर्मिणः गतागतं काम-
कामा: लभन्ते' ; अनन्याश्चिन्तयन्तो मां नित्ययुक्ताः यथो-
क्तम् आत्मानम् आकाशकल्पम् उपासते; ' ददामि बुद्धि-
योगं तं येन मामुपयान्ति ते ', अर्थात् न कर्मिण: अज्ञा: उप-
यान्ति । भगवत्कर्मकारिणः ये युक्ततमा अपि कर्मिण: अज्ञा:,
ते उत्तरोत्तरहीनफलत्यागावसानसाधना:; अनिर्देश्याक्षरोपा-
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
काम्यानाम् ·
अङ्गेतिकर्तव्यताद्याधिक्ये तु असति, फलका-
मित्वमात्रेणेति । तस्माच्च न नित्यानां कर्मणाम् अदृष्टफला-
भावः कदाचिदपि उपपद्यते । अतश्च अविद्यापूर्वकस्य कर्मणः
विद्यैव शुभस्य अशुभस्य वा क्षयकारणम् अशेषत:, न
नित्यकर्मानुष्ठानम् । अविद्याकामवीजं हि सर्वमेव कर्म । तथा
च उपपादितमविद्वद्विषयं कर्म, विद्वद्विषया च सर्वकर्मसंन्या-
सपूर्विका ज्ञाननिष्ठा – 'उभौ तौ न विजानीत: ' ' वेदाविना-
शिनं नित्यम् ' ' ज्ञानयोगेन सांख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम्'
'अज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् ' ' तत्त्ववित्तु महाबाहो .... गुणा गुणेषु
वर्तन्ते इति मत्वा न सज्जते ' ' सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्या-
स्ते ' ' नैव किंचित् करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित्', अर्थात्
अज्ञः करोमि इति ; आरुरुक्षोः कर्म कारणम्, आरूढस्य
योगस्थस्य शम एव कारणम् ; उदाराः त्रयोऽपि अज्ञा:,
'ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् ' 'अज्ञाः कर्मिणः गतागतं काम-
कामा: लभन्ते' ; अनन्याश्चिन्तयन्तो मां नित्ययुक्ताः यथो-
क्तम् आत्मानम् आकाशकल्पम् उपासते; ' ददामि बुद्धि-
योगं तं येन मामुपयान्ति ते ', अर्थात् न कर्मिण: अज्ञा: उप-
यान्ति । भगवत्कर्मकारिणः ये युक्ततमा अपि कर्मिण: अज्ञा:,
ते उत्तरोत्तरहीनफलत्यागावसानसाधना:; अनिर्देश्याक्षरोपा-