2026-05-03 04:20:41 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
५३६
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
रन् । न च देहाद्यचेतनार्थत्वं शक्यं कल्पयितुम् । नच
सुखार्थं सुखम्, दुःखार्थं दुःखम् । आत्मावगत्यवसानार्थ-
त्वाच्च सर्वव्यवहारस्य । तस्मात् यथा स्वदेहस्य परिच्छे-
दाय न प्रमाणान्तरापेक्षा, ततोऽपि आत्मनः अन्तरतमत्वात्
तदवगतिं प्रति न प्रमाणान्तरापेक्षा ; इति आत्मज्ञाननिष्ठा
विवेकिनां सुप्रसिद्धा इति सिद्धम् ॥
येषामपि निराकारं ज्ञानम् अप्रत्यक्षम्, तेषामपि ज्ञानव-
शेनैव ज्ञेयावगतिरिति ज्ञानम् अत्यन्तप्रसिद्धं सुखादिवदेव
इति अभ्युपगन्तव्यम् । जिज्ञासानुपपत्तेश्च -- अप्रसिद्धं
चेत् ज्ञानम्, ज्ञेयवत् जिज्ञास्येत । यथा ज्ञेयं घटादिलक्षणं
ज्ञानेन ज्ञाता व्याप्तुम् इच्छति, तथा ज्ञानमपि ज्ञानान्तरेण
ज्ञातव्यम् आप्तुम् इच्छेत् । न एतत् अस्ति । अतः अत्यन्त-
प्रसिद्धं ज्ञानम् , ज्ञातापि अत एव प्रसिद्धः इति । तस्मात्
ज्ञाने यत्नो न कर्तव्यः, किं तु अनात्मनि आत्मबुद्धिनिवृत्ता-
वेव । तस्मात् ज्ञाननिष्ठा सुसंपाद्या ॥
सा इयं ज्ञानस्य परा निष्ठा उच्यते, कथं कार्या इति-
बुद्धया विशुद्धया युक्तो
धृत्यात्मानं नियम्य च ।
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
रन् । न च देहाद्यचेतनार्थत्वं शक्यं कल्पयितुम् । नच
सुखार्थं सुखम्, दुःखार्थं दुःखम् । आत्मावगत्यवसानार्थ-
त्वाच्च सर्वव्यवहारस्य । तस्मात् यथा स्वदेहस्य परिच्छे-
दाय न प्रमाणान्तरापेक्षा, ततोऽपि आत्मनः अन्तरतमत्वात्
तदवगतिं प्रति न प्रमाणान्तरापेक्षा ; इति आत्मज्ञाननिष्ठा
विवेकिनां सुप्रसिद्धा इति सिद्धम् ॥
येषामपि निराकारं ज्ञानम् अप्रत्यक्षम्, तेषामपि ज्ञानव-
शेनैव ज्ञेयावगतिरिति ज्ञानम् अत्यन्तप्रसिद्धं सुखादिवदेव
इति अभ्युपगन्तव्यम् । जिज्ञासानुपपत्तेश्च -- अप्रसिद्धं
चेत् ज्ञानम्, ज्ञेयवत् जिज्ञास्येत । यथा ज्ञेयं घटादिलक्षणं
ज्ञानेन ज्ञाता व्याप्तुम् इच्छति, तथा ज्ञानमपि ज्ञानान्तरेण
ज्ञातव्यम् आप्तुम् इच्छेत् । न एतत् अस्ति । अतः अत्यन्त-
प्रसिद्धं ज्ञानम् , ज्ञातापि अत एव प्रसिद्धः इति । तस्मात्
ज्ञाने यत्नो न कर्तव्यः, किं तु अनात्मनि आत्मबुद्धिनिवृत्ता-
वेव । तस्मात् ज्ञाननिष्ठा सुसंपाद्या ॥
सा इयं ज्ञानस्य परा निष्ठा उच्यते, कथं कार्या इति-
बुद्धया विशुद्धया युक्तो
धृत्यात्मानं नियम्य च ।