2026-05-03 04:20:39 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
अष्टादशोऽध्यायः
५२९
कादीनां हि द्रव्याणां स्वकारणसमवायलक्षणः संबन्ध:
सतामेव उच्यते इति । न ; संबन्धात् प्राक् सत्त्वानभ्युपग-
मात् । न हि वैशेषिकैः कुलालदण्डचक्रादिव्यापारात् प्राक्
घटादीनाम् अस्तित्वम् इष्यते । न च मृद एव घटाद्याकारप्रा-
प्तिम् इच्छन्ति । ततश्च असत एव संबन्ध: पारिशेष्यात्
इष्टो भवति ॥
ननु असतोऽपि समवायलक्षणः संवन्धः न विरुद्धः ।
न; वन्ध्यापुत्रादीनाम् अदर्शनात् । घटादेरेव प्रागभावस्य स्व-
कारणसंबन्धो भवति न वन्ध्यापुत्रादेः, अभावस्य तुल्यत्वे-
ऽपि इति विशेष: अभावस्य वक्तव्यः । एकस्य अभाव:, द्व-
योः अभावः, सर्वस्य अभाव:, प्रागभावः, प्रध्वंसाभावः,
इतरेतराभावः, अत्यन्ताभावः इति लक्षणतो न केनचित्
विशेषो दर्शयितुं शक्यः । असति च विशेषे घटस्य प्रांग-
भावः एव कुलालदिभिः घटभावम् आपद्यते संबध्यते च भावेन
कपालाख्येन, संबद्धश्च सर्वव्यवहारयोग्यश्च भवति, न तु
घटस्यैव प्रध्वंसाभावः अभावत्वे सत्यपि इति प्रध्वंसाद्यभा-
वानां न कचित् व्यवहारयोग्यत्वम्, प्रागभावस्यैव द्वद्यणुका-
दिद्रव्याख्यस्य उत्पत्त्यादिव्यवहाराईत्वम् इत्येतत् असमञ्ज-
सम्; अभावत्वाविशेषात् अत्यन्तप्रध्वंसाभावयोरिव ॥
५२९
कादीनां हि द्रव्याणां स्वकारणसमवायलक्षणः संबन्ध:
सतामेव उच्यते इति । न ; संबन्धात् प्राक् सत्त्वानभ्युपग-
मात् । न हि वैशेषिकैः कुलालदण्डचक्रादिव्यापारात् प्राक्
घटादीनाम् अस्तित्वम् इष्यते । न च मृद एव घटाद्याकारप्रा-
प्तिम् इच्छन्ति । ततश्च असत एव संबन्ध: पारिशेष्यात्
इष्टो भवति ॥
ननु असतोऽपि समवायलक्षणः संवन्धः न विरुद्धः ।
न; वन्ध्यापुत्रादीनाम् अदर्शनात् । घटादेरेव प्रागभावस्य स्व-
कारणसंबन्धो भवति न वन्ध्यापुत्रादेः, अभावस्य तुल्यत्वे-
ऽपि इति विशेष: अभावस्य वक्तव्यः । एकस्य अभाव:, द्व-
योः अभावः, सर्वस्य अभाव:, प्रागभावः, प्रध्वंसाभावः,
इतरेतराभावः, अत्यन्ताभावः इति लक्षणतो न केनचित्
विशेषो दर्शयितुं शक्यः । असति च विशेषे घटस्य प्रांग-
भावः एव कुलालदिभिः घटभावम् आपद्यते संबध्यते च भावेन
कपालाख्येन, संबद्धश्च सर्वव्यवहारयोग्यश्च भवति, न तु
घटस्यैव प्रध्वंसाभावः अभावत्वे सत्यपि इति प्रध्वंसाद्यभा-
वानां न कचित् व्यवहारयोग्यत्वम्, प्रागभावस्यैव द्वद्यणुका-
दिद्रव्याख्यस्य उत्पत्त्यादिव्यवहाराईत्वम् इत्येतत् असमञ्ज-
सम्; अभावत्वाविशेषात् अत्यन्तप्रध्वंसाभावयोरिव ॥