2026-05-03 04:19:32 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
द्वितीयोऽध्यायः ।
३७
भगवान् नारायणः सांख्यान् विदुषः अविदुषश्च कर्मिणः
प्रविभज्य द्वे निष्ठे ग्राहयति — 'ज्ञानयोगेन सांख्यानां कर्म-
योगेन योगिनाम्' इति । तथा च पुत्राय आह भगवान्
व्यास:- 'द्वाविमावथ पन्थानौ' इत्यादि । तथा च क्रि-
-
यापथश्चैव पुरस्तात् पश्चात्संन्यासश्चेति । एतमेव विभागं पुन:
पुनर्दर्शयिष्यति भगवान् — अतत्त्ववित् ' अहंकारविमूढात्मा
कर्ताहमिति मन्यते', तत्त्ववित्तु नाहं करोमि इति । तथा च
' सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते' इत्यादि ॥
तब केचित्पण्डितंमन्या वदन्ति - 'जन्मादिषड्भाव-
विक्रियारहितः अविक्रियः अकर्ता एकः अहमात्मा' इति न
कस्यचित् ज्ञानम् उत्पद्यते, यस्मिन् सति सर्वकर्मसंन्यासः
उपदिश्यते इति । तन्न ; ' न जायते' इत्यादिशास्त्रोपदेशान-
र्थक्यप्रसङ्गात् । यथा च शास्त्रोपदेशसामर्थ्यात् धर्माधर्मास्ति-
त्वविज्ञानं कर्तुश्च देहान्तरसंबन्धविज्ञानमुत्पद्यते, तथा शा-
स्नात् तस्यैव आत्मनः अविक्रियत्वाकर्तृत्वैकत्वादिविज्ञानं
कस्मात् नोत्पद्यते इति प्रष्टव्याः ते । करणागोचरत्वात् इति
चेत्, न; 'मनसैवानुद्रष्टव्यम्' इति श्रुतेः । शास्त्राचार्योप-
देशशमदमादिसंस्कृतं मनः आत्मदर्शने करणम् । तथा च
तदधिगमाय अनुमाने आगमे च सति ज्ञानं नोत्पद्यत इति
३७
भगवान् नारायणः सांख्यान् विदुषः अविदुषश्च कर्मिणः
प्रविभज्य द्वे निष्ठे ग्राहयति — 'ज्ञानयोगेन सांख्यानां कर्म-
योगेन योगिनाम्' इति । तथा च पुत्राय आह भगवान्
व्यास:- 'द्वाविमावथ पन्थानौ' इत्यादि । तथा च क्रि-
-
यापथश्चैव पुरस्तात् पश्चात्संन्यासश्चेति । एतमेव विभागं पुन:
पुनर्दर्शयिष्यति भगवान् — अतत्त्ववित् ' अहंकारविमूढात्मा
कर्ताहमिति मन्यते', तत्त्ववित्तु नाहं करोमि इति । तथा च
' सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते' इत्यादि ॥
तब केचित्पण्डितंमन्या वदन्ति - 'जन्मादिषड्भाव-
विक्रियारहितः अविक्रियः अकर्ता एकः अहमात्मा' इति न
कस्यचित् ज्ञानम् उत्पद्यते, यस्मिन् सति सर्वकर्मसंन्यासः
उपदिश्यते इति । तन्न ; ' न जायते' इत्यादिशास्त्रोपदेशान-
र्थक्यप्रसङ्गात् । यथा च शास्त्रोपदेशसामर्थ्यात् धर्माधर्मास्ति-
त्वविज्ञानं कर्तुश्च देहान्तरसंबन्धविज्ञानमुत्पद्यते, तथा शा-
स्नात् तस्यैव आत्मनः अविक्रियत्वाकर्तृत्वैकत्वादिविज्ञानं
कस्मात् नोत्पद्यते इति प्रष्टव्याः ते । करणागोचरत्वात् इति
चेत्, न; 'मनसैवानुद्रष्टव्यम्' इति श्रुतेः । शास्त्राचार्योप-
देशशमदमादिसंस्कृतं मनः आत्मदर्शने करणम् । तथा च
तदधिगमाय अनुमाने आगमे च सति ज्ञानं नोत्पद्यत इति