2026-05-03 04:19:31 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
द्वितीयोऽध्यायः ।
३५
केन प्रकारेण सः विद्वान् पुरुषः अधिकृतः हन्ति हननक्रियां
करोति, कथं वा घातयति हन्तारं प्रयोजयति । न कथंचित्
कंचित् हन्ति, न कथंचित् कंचित् घातयति इति उभयत्र
आक्षेप एवार्थः, प्रश्नार्थासंभवात् । हेत्वर्थस्य च अविक्रियत्वस्य
तुल्यत्वात् विदुषः सर्वकर्मप्रतिषेध एव प्रकरणार्थ: अभिप्रेतो
भगवंता । हन्तेस्तु आक्षेप: उदाहरणार्थत्वेन कथितः ॥
विदुषः कं कर्मसंभवहेतुविशेषं पश्यन् कर्माण्याक्षि-
पति भगवान् ' कथं स पुरुष:' इति । ननु उक्त एवात्मनः
अविक्रियत्वं सर्वकर्मासंभवकारणविशेषः । सत्यमुक्तः । न
तु सः कारणविशेषः, अन्यत्वात् विदुषः अविक्रिया-
दात्मनः । न हि अविक्रियं स्थाणुं विदितवत: कर्म न
संभवति इति चेत्, न विदुषः आत्मत्वात् । न देहादिसं-
घातस्य विद्वत्ता । अत: पारिशेष्यात् असंहत: आत्मा विद्वान्
अविक्रियः इति तस्य विदुषः कर्मासंभवात् आक्षेपो युक्तः
' कथं स पुरुष:' इति । यथा बुद्ध्याद्याहृतस्य शब्दाद्यर्थस्य
अविक्रिय एव सन् बुद्धिवृत्त्यविवेकविज्ञानेन अविद्यया उप-
लब्धा आत्मा कल्प्यते, एवमेव आत्मानात्मविवेकज्ञानेन
बुद्धिवृत्त्या विद्यया असत्यरूपयैव परमार्थतः, अविक्रिय
एव आत्मा विद्वानुच्यते । विदुषः कर्मासंभववचनात् यान
३५
केन प्रकारेण सः विद्वान् पुरुषः अधिकृतः हन्ति हननक्रियां
करोति, कथं वा घातयति हन्तारं प्रयोजयति । न कथंचित्
कंचित् हन्ति, न कथंचित् कंचित् घातयति इति उभयत्र
आक्षेप एवार्थः, प्रश्नार्थासंभवात् । हेत्वर्थस्य च अविक्रियत्वस्य
तुल्यत्वात् विदुषः सर्वकर्मप्रतिषेध एव प्रकरणार्थ: अभिप्रेतो
भगवंता । हन्तेस्तु आक्षेप: उदाहरणार्थत्वेन कथितः ॥
विदुषः कं कर्मसंभवहेतुविशेषं पश्यन् कर्माण्याक्षि-
पति भगवान् ' कथं स पुरुष:' इति । ननु उक्त एवात्मनः
अविक्रियत्वं सर्वकर्मासंभवकारणविशेषः । सत्यमुक्तः । न
तु सः कारणविशेषः, अन्यत्वात् विदुषः अविक्रिया-
दात्मनः । न हि अविक्रियं स्थाणुं विदितवत: कर्म न
संभवति इति चेत्, न विदुषः आत्मत्वात् । न देहादिसं-
घातस्य विद्वत्ता । अत: पारिशेष्यात् असंहत: आत्मा विद्वान्
अविक्रियः इति तस्य विदुषः कर्मासंभवात् आक्षेपो युक्तः
' कथं स पुरुष:' इति । यथा बुद्ध्याद्याहृतस्य शब्दाद्यर्थस्य
अविक्रिय एव सन् बुद्धिवृत्त्यविवेकविज्ञानेन अविद्यया उप-
लब्धा आत्मा कल्प्यते, एवमेव आत्मानात्मविवेकज्ञानेन
बुद्धिवृत्त्या विद्यया असत्यरूपयैव परमार्थतः, अविक्रिय
एव आत्मा विद्वानुच्यते । विदुषः कर्मासंभववचनात् यान