2026-05-03 04:19:30 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
द्वितीयोऽध्यायः ।
३३
न जायते न उत्पद्यते, जनिलक्षणा वस्तुविक्रिया न आ-
त्मनो विद्यते इत्यर्थः । तथा न म्रियते वा । वाशब्दः चार्थे ।
न म्रियते च इति अन्त्या विनाशलक्षणा विक्रिया प्रतिषि-
ध्यते । कदाचिच्छन्दः सर्वविक्रियाप्रतिषेधैः संबध्यते—
न कदाचित् जायते, न कदाचित् म्रियते, इत्येवम् । यस्मात्
अयम् आत्मा भूत्वा भवनक्रियामनुभूय पश्चात् अभविता
अभावं गन्ता न भूयः पुनः, तस्मात् न म्रियते । यो हि
भूत्वा न भविता स म्रियत इत्युच्यते लोके । वाश-
ब्दात् नशब्दाच्च अयमात्मा अभूत्वा वा भविता देह-
वत् न भूयः । तस्मात् न जायते । यो हि अभूत्वा भविता
स जायत इत्युच्यते । नैवमात्मा । अतो न जायते ।
यस्मादेवं तस्मात् अज:, यस्मात् न म्रियते तस्मात् नित्य-
श्व । यद्यपि आद्यन्तयोर्विक्रिययोः प्रतिषेधे सर्वा विक्रिया:
प्रतिषिद्धा भवन्ति, तथापि मध्यभाविनीनां विक्रियाणां स्व-
शब्दैरेव प्रतिषेधः कर्तव्यः अनुक्तानामपि यौवनादिसमस्तवि-
क्रियाणां प्रतिषेधो यथा स्यात् इत्याह - शाश्वत इत्यादिना ।
शाश्वत इति अपक्षयलक्षणा विक्रिया प्रतिषिध्यते । शश्वद्भवः
शाश्वतः । न अपक्षीयते स्वरूपेण, निरवयवत्वात् । नापि
गुणक्षयेण अपक्षयः, निर्गुणत्वात् । अपक्षयविपरीतापि
S. B. 3
३३
न जायते न उत्पद्यते, जनिलक्षणा वस्तुविक्रिया न आ-
त्मनो विद्यते इत्यर्थः । तथा न म्रियते वा । वाशब्दः चार्थे ।
न म्रियते च इति अन्त्या विनाशलक्षणा विक्रिया प्रतिषि-
ध्यते । कदाचिच्छन्दः सर्वविक्रियाप्रतिषेधैः संबध्यते—
न कदाचित् जायते, न कदाचित् म्रियते, इत्येवम् । यस्मात्
अयम् आत्मा भूत्वा भवनक्रियामनुभूय पश्चात् अभविता
अभावं गन्ता न भूयः पुनः, तस्मात् न म्रियते । यो हि
भूत्वा न भविता स म्रियत इत्युच्यते लोके । वाश-
ब्दात् नशब्दाच्च अयमात्मा अभूत्वा वा भविता देह-
वत् न भूयः । तस्मात् न जायते । यो हि अभूत्वा भविता
स जायत इत्युच्यते । नैवमात्मा । अतो न जायते ।
यस्मादेवं तस्मात् अज:, यस्मात् न म्रियते तस्मात् नित्य-
श्व । यद्यपि आद्यन्तयोर्विक्रिययोः प्रतिषेधे सर्वा विक्रिया:
प्रतिषिद्धा भवन्ति, तथापि मध्यभाविनीनां विक्रियाणां स्व-
शब्दैरेव प्रतिषेधः कर्तव्यः अनुक्तानामपि यौवनादिसमस्तवि-
क्रियाणां प्रतिषेधो यथा स्यात् इत्याह - शाश्वत इत्यादिना ।
शाश्वत इति अपक्षयलक्षणा विक्रिया प्रतिषिध्यते । शश्वद्भवः
शाश्वतः । न अपक्षीयते स्वरूपेण, निरवयवत्वात् । नापि
गुणक्षयेण अपक्षयः, निर्गुणत्वात् । अपक्षयविपरीतापि
S. B. 3