2026-05-03 04:19:27 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
२६
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
याणि । मात्राणां स्पर्शाः शब्दादिभिः संयोगाः । ते शीतो-
ष्णसुखदुःखदाः शीतम् उष्णं सुखं दुःखं च प्रयच्छन्तीति ।
अथवा स्पृश्यन्त इति स्पर्शाः विषयाः शब्दादयः । मालाच
स्पर्शाश्व शीतोष्णसुखदुःखदाः । शीतं कदाचित् सुखं कदा-
चित् दुःखम् । तथा उष्णमपि अनियतस्वरूपम् । सुखदुःखे
पुनः नियतरूपे यतो नं व्यभिचरतः । अतः ताभ्यां पृथक्
शीतोष्णयोः ग्रहणम् । यस्मात् ते मात्रास्पर्शादयः आगमा-
पायिनः आगमापायशीलाः तस्मात् अनित्याः । अतः तान्
शीतोष्णादीन् तितिक्षस्व प्रसहस्व । तेषु हर्षे विषादं वा मा
कार्षीः इत्यर्थः ॥
शीतोष्णादीन् सहतः किं खादिति शृणु-
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।
समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥
.
यं हि पुरुषं समे दुःखसुखे यख तं समदुःखसुखं सुख-
दुःखप्राप्तौ हर्षविषादरहितं धीरं धीमन्तं न व्यथयन्ति न
चालयन्ति नित्यात्मदर्शनात् एते यथोक्ताः शीतोष्णादयः, सः
नित्यात्मस्वरूपदर्शननिष्ठो द्वन्द्वसहिष्णुः अमृतत्वाय अमृत-
भावाय मोक्षायेत्यर्थः, कल्पते समर्थो भवति ॥
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
याणि । मात्राणां स्पर्शाः शब्दादिभिः संयोगाः । ते शीतो-
ष्णसुखदुःखदाः शीतम् उष्णं सुखं दुःखं च प्रयच्छन्तीति ।
अथवा स्पृश्यन्त इति स्पर्शाः विषयाः शब्दादयः । मालाच
स्पर्शाश्व शीतोष्णसुखदुःखदाः । शीतं कदाचित् सुखं कदा-
चित् दुःखम् । तथा उष्णमपि अनियतस्वरूपम् । सुखदुःखे
पुनः नियतरूपे यतो नं व्यभिचरतः । अतः ताभ्यां पृथक्
शीतोष्णयोः ग्रहणम् । यस्मात् ते मात्रास्पर्शादयः आगमा-
पायिनः आगमापायशीलाः तस्मात् अनित्याः । अतः तान्
शीतोष्णादीन् तितिक्षस्व प्रसहस्व । तेषु हर्षे विषादं वा मा
कार्षीः इत्यर्थः ॥
शीतोष्णादीन् सहतः किं खादिति शृणु-
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।
समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥
.
यं हि पुरुषं समे दुःखसुखे यख तं समदुःखसुखं सुख-
दुःखप्राप्तौ हर्षविषादरहितं धीरं धीमन्तं न व्यथयन्ति न
चालयन्ति नित्यात्मदर्शनात् एते यथोक्ताः शीतोष्णादयः, सः
नित्यात्मस्वरूपदर्शननिष्ठो द्वन्द्वसहिष्णुः अमृतत्वाय अमृत-
भावाय मोक्षायेत्यर्थः, कल्पते समर्थो भवति ॥