2026-05-03 04:19:27 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
द्वितीयोऽध्यायः ।
२५
देहः अस्य अस्तीति देही, तस्य देहिनो देहवतः आत्मनः
अस्मिन् वर्तमाने देहे यथा येन प्रकारेण कौमारं कुमारभावो
बाल्यावस्था, यौवनं यूनो भावो मध्यमावस्था, जरा वयो-
हानि: जीर्णोवस्था, इत्येताः तिस्रः अवस्था: अन्योन्यविल-
क्षणाः । तासां प्रथमावस्थानाशे न नाशः, द्वितीयावस्थोप
जने न उपजन आत्मन: । किं तर्हि ? अविक्रियस्यैव द्विती-
यतृतीयावस्थाप्राप्तिः आत्मनो दृष्टा । तथा तद्वदेव देहात्
अन्यो देहो देहान्तरम्, तस्य प्राप्तिः देहान्तरप्राप्तिः अविक्रिय-
स्यैव आत्मनः इत्यर्थः । धीरो धीमान्, तत्र एवं सति
न मुह्यति न मोहमापद्यते ॥
यद्यपि आत्मविनाशनिमित्तो मोहो न संभवति नित्य
आत्मा इति विजानतः, तथापि शीतोष्णसुखदुःखप्राप्तिनि-
मित्तो मोहो लौकिको दृश्यते, सुखवियोगनिमित्तो मोह:
दुःखसंयोगनिमित्तश्च शोकः । इत्येतदर्जुनस्य वचनमाशङ्कय
भगवानाह -
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षख भारत ।
मात्रा: आभिः मीयन्ते शब्दादय इति श्रोत्रादीनि इन्द्रि-
२५
देहः अस्य अस्तीति देही, तस्य देहिनो देहवतः आत्मनः
अस्मिन् वर्तमाने देहे यथा येन प्रकारेण कौमारं कुमारभावो
बाल्यावस्था, यौवनं यूनो भावो मध्यमावस्था, जरा वयो-
हानि: जीर्णोवस्था, इत्येताः तिस्रः अवस्था: अन्योन्यविल-
क्षणाः । तासां प्रथमावस्थानाशे न नाशः, द्वितीयावस्थोप
जने न उपजन आत्मन: । किं तर्हि ? अविक्रियस्यैव द्विती-
यतृतीयावस्थाप्राप्तिः आत्मनो दृष्टा । तथा तद्वदेव देहात्
अन्यो देहो देहान्तरम्, तस्य प्राप्तिः देहान्तरप्राप्तिः अविक्रिय-
स्यैव आत्मनः इत्यर्थः । धीरो धीमान्, तत्र एवं सति
न मुह्यति न मोहमापद्यते ॥
यद्यपि आत्मविनाशनिमित्तो मोहो न संभवति नित्य
आत्मा इति विजानतः, तथापि शीतोष्णसुखदुःखप्राप्तिनि-
मित्तो मोहो लौकिको दृश्यते, सुखवियोगनिमित्तो मोह:
दुःखसंयोगनिमित्तश्च शोकः । इत्येतदर्जुनस्य वचनमाशङ्कय
भगवानाह -
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षख भारत ।
मात्रा: आभिः मीयन्ते शब्दादय इति श्रोत्रादीनि इन्द्रि-