2026-05-03 04:19:25 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
२२
श्रीमद्भगवद्गीताभाप्ये
मन्यते, न च तत्फलमभिसंधत्ते । यथा च स्वर्गादिकामार्थिनः
अग्निहोत्रादिकर्मलक्षणधर्मानुष्ठानाय आहिताग्नेः काम्ये एव
अग्निहोत्रादौ प्रवृत्तस्य सामि कृते विनष्टेऽपि कामे तदेव
अग्निहोत्राद्यनुतिष्ठतोऽपि न तत्काम्यमग्निहोत्रादि भवति ।
तथा च दर्शयति भगवान् - 'कुर्वन्नपि न लिप्यते' 'न
करोति न लिप्यते' इति तत्र तत्र ॥
यच्च ' पूर्वैः पूर्वतरं कृतम्' 'कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता
जनकादयः' इति, तत्तु प्रविभज्य विज्ञेयम् । तत्कथम् ?
यदि तावत् पूर्वे जनकादयः तत्त्वविदोऽपि प्रवृत्तकर्माणः
स्युः, ते लोकसंग्रहार्थम् ' गुणा गुणेषु वर्तन्ते ' इति ज्ञानेनैव
संसिद्धिमास्थिताः, कर्मसंन्यासे प्राप्तेऽपि कर्मणा सहैव संसि -
द्धिमास्थिताः, न कर्मसंन्यासं कृतवन्त इत्यर्थः । अथ न ते
तत्त्वविदः ; ईश्वरसमर्पितेन कर्मणा साधनभूतेन संसिद्धिं
सत्त्वशुद्धिम्, ज्ञानोत्पत्तिलक्षणां वा संसिद्धिम्, आस्थिता जन-
कादय इति व्याख्येयम् । एतमेवार्थं वक्ष्यति भगवान् 'सत्त्व-
शुद्धये कर्म कुर्वन्ति' इति । ' स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं
विन्दति मानवः' इत्युक्वा सिद्धिं प्राप्तस्य पुनर्ज्ञाननिष्ठां
वक्ष्यति — ' सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म' इत्यादिना ॥
•
तस्माद्गीताशास्त्रे केवलादेव तत्त्वज्ञानान्मोक्षप्राप्तिः न
श्रीमद्भगवद्गीताभाप्ये
मन्यते, न च तत्फलमभिसंधत्ते । यथा च स्वर्गादिकामार्थिनः
अग्निहोत्रादिकर्मलक्षणधर्मानुष्ठानाय आहिताग्नेः काम्ये एव
अग्निहोत्रादौ प्रवृत्तस्य सामि कृते विनष्टेऽपि कामे तदेव
अग्निहोत्राद्यनुतिष्ठतोऽपि न तत्काम्यमग्निहोत्रादि भवति ।
तथा च दर्शयति भगवान् - 'कुर्वन्नपि न लिप्यते' 'न
करोति न लिप्यते' इति तत्र तत्र ॥
यच्च ' पूर्वैः पूर्वतरं कृतम्' 'कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता
जनकादयः' इति, तत्तु प्रविभज्य विज्ञेयम् । तत्कथम् ?
यदि तावत् पूर्वे जनकादयः तत्त्वविदोऽपि प्रवृत्तकर्माणः
स्युः, ते लोकसंग्रहार्थम् ' गुणा गुणेषु वर्तन्ते ' इति ज्ञानेनैव
संसिद्धिमास्थिताः, कर्मसंन्यासे प्राप्तेऽपि कर्मणा सहैव संसि -
द्धिमास्थिताः, न कर्मसंन्यासं कृतवन्त इत्यर्थः । अथ न ते
तत्त्वविदः ; ईश्वरसमर्पितेन कर्मणा साधनभूतेन संसिद्धिं
सत्त्वशुद्धिम्, ज्ञानोत्पत्तिलक्षणां वा संसिद्धिम्, आस्थिता जन-
कादय इति व्याख्येयम् । एतमेवार्थं वक्ष्यति भगवान् 'सत्त्व-
शुद्धये कर्म कुर्वन्ति' इति । ' स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं
विन्दति मानवः' इत्युक्वा सिद्धिं प्राप्तस्य पुनर्ज्ञाननिष्ठां
वक्ष्यति — ' सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म' इत्यादिना ॥
•
तस्माद्गीताशास्त्रे केवलादेव तत्त्वज्ञानान्मोक्षप्राप्तिः न