2026-05-03 04:19:24 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१८
श्रीमद्भगवद्गीताभाप्ये
न्मसुखदुःखादिप्राप्तिलक्षणः संसारः अनुपरतो भवति । इत्यतः
संसारबीजभूतौ शोकमोहौ । तयोश्च सर्वकर्मसंन्यासपूर्वका-
दात्मज्ञानात् नान्यतो निवृत्तिरिति तदुपदिदिक्षुः सर्वलोका-
नुग्रहार्थम् अर्जुनं निमित्तीकृत्य आह भगवान्वासुदेवः-
'अशोच्यान्' इत्यादि ॥
अत्र केचिदाहुः — सर्वकर्मसंन्यासपूर्व कादात्मज्ञाननिष्ठा-
मात्रादेव केवलात् कैवल्यं न प्राप्यत एव । किं तर्हि ? अभि-
होत्रादिश्रौतस्मार्तकर्मसहितात् ज्ञानात् कैवल्यप्राप्तिरिति स-
र्वासु गीतासु निश्चितोऽर्थ इति । ज्ञापकं च आहुरस्यार्थस्य-
'अथ चेत्वमिमं धर्म्य संग्रामं न करिष्यसि ' ' कर्मण्येवा-
धिकारस्ते ' ' कुरु कर्मैव तस्मात्त्वम्' इत्यादि । हिंसादि-
युक्तत्वात् वैदिकं कर्म अधर्माय इतीयमप्याशङ्का न कार्या ।
कथम्? क्षात्रं कर्म युद्धलक्षणं गुरुभ्रातृपुत्रादिहिंसालक्षण-
मत्यन्तं क्रूरमपि स्वधर्म इति कृत्वा न अधर्माय ; तदकरणे
च 'ततः स्वधर्मे कीर्ति च हित्वा पापमवाप्स्यसि' इति ब्रुव-
ता यावज्जीवादिश्रुतिचोदितानां पश्वादिहिंसालक्षणानां च क-
र्मणां प्रागेव नाधर्मत्वमिति सुनिश्चितमुक्तं भवति — इति ॥
-
तदसत् ; ज्ञानकर्मनिष्ठयोर्विभागवचनाद्बुद्धिद्वयाश्रययोः ।
'अशोच्यान्' इत्यादिना भगवंता यावत् 'स्वधर्ममपि चावेक्ष्य'
श्रीमद्भगवद्गीताभाप्ये
न्मसुखदुःखादिप्राप्तिलक्षणः संसारः अनुपरतो भवति । इत्यतः
संसारबीजभूतौ शोकमोहौ । तयोश्च सर्वकर्मसंन्यासपूर्वका-
दात्मज्ञानात् नान्यतो निवृत्तिरिति तदुपदिदिक्षुः सर्वलोका-
नुग्रहार्थम् अर्जुनं निमित्तीकृत्य आह भगवान्वासुदेवः-
'अशोच्यान्' इत्यादि ॥
अत्र केचिदाहुः — सर्वकर्मसंन्यासपूर्व कादात्मज्ञाननिष्ठा-
मात्रादेव केवलात् कैवल्यं न प्राप्यत एव । किं तर्हि ? अभि-
होत्रादिश्रौतस्मार्तकर्मसहितात् ज्ञानात् कैवल्यप्राप्तिरिति स-
र्वासु गीतासु निश्चितोऽर्थ इति । ज्ञापकं च आहुरस्यार्थस्य-
'अथ चेत्वमिमं धर्म्य संग्रामं न करिष्यसि ' ' कर्मण्येवा-
धिकारस्ते ' ' कुरु कर्मैव तस्मात्त्वम्' इत्यादि । हिंसादि-
युक्तत्वात् वैदिकं कर्म अधर्माय इतीयमप्याशङ्का न कार्या ।
कथम्? क्षात्रं कर्म युद्धलक्षणं गुरुभ्रातृपुत्रादिहिंसालक्षण-
मत्यन्तं क्रूरमपि स्वधर्म इति कृत्वा न अधर्माय ; तदकरणे
च 'ततः स्वधर्मे कीर्ति च हित्वा पापमवाप्स्यसि' इति ब्रुव-
ता यावज्जीवादिश्रुतिचोदितानां पश्वादिहिंसालक्षणानां च क-
र्मणां प्रागेव नाधर्मत्वमिति सुनिश्चितमुक्तं भवति — इति ॥
-
तदसत् ; ज्ञानकर्मनिष्ठयोर्विभागवचनाद्बुद्धिद्वयाश्रययोः ।
'अशोच्यान्' इत्यादिना भगवंता यावत् 'स्वधर्ममपि चावेक्ष्य'