2026-05-03 04:20:53 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
नवमोऽध्यायः ।
२५७
न च मत्स्थानि भूतानि ब्रह्मादीनि । पश्य मे योगं युक्तिं
घटनं मे मम ऐश्वरम् ईश्वरस्य इमम् ऐश्वरम्, योगम् आत्मनो
याथात्म्यमित्यर्थः । तथा च श्रुतिः असंसर्गित्वात् असङ्गतां
दर्शयति – 'असङ्गो न हि सज्जते' इति । इदं च आश्व-
र्यम् अन्यत् पश्य — भूतभृत् असङ्गोऽपि सन् भूतानि
बिभर्ति ; न च भूतस्थ:, यथोक्तेन न्यायेन दर्शितत्वात् भूत-
स्थत्वानुपपत्तेः । कथं पुनरुच्यते ' असौ मम आत्मा' इति ?
विभज्य देहादिसङ्घातं तस्मिन् अहंकारम् अध्यारोप्य लोक-
बुद्धिम् अनुसरन् व्यपदिशति ' मम आत्मा' इति, न पुनः
आत्मन: आत्मा अन्यः इति लोकवत् अजानन् । तथा
भूतभावनः भूतानि भावयति उत्पादयति वर्धयतीतिं वा भूत-
भावनः ॥
यथोक्तेन श्लोकद्वयेन उक्तम् अर्थे दृष्टान्तेन उपपादयन्
आह—
यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।
तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय ॥
यथा लोके आकाशस्थितः आकाशे स्थितः नित्यं सदा
वायुः सर्वत्र गच्छतीति सर्वत्रगः महान् परिमाणतः, तथा
S. B. 17
२५७
न च मत्स्थानि भूतानि ब्रह्मादीनि । पश्य मे योगं युक्तिं
घटनं मे मम ऐश्वरम् ईश्वरस्य इमम् ऐश्वरम्, योगम् आत्मनो
याथात्म्यमित्यर्थः । तथा च श्रुतिः असंसर्गित्वात् असङ्गतां
दर्शयति – 'असङ्गो न हि सज्जते' इति । इदं च आश्व-
र्यम् अन्यत् पश्य — भूतभृत् असङ्गोऽपि सन् भूतानि
बिभर्ति ; न च भूतस्थ:, यथोक्तेन न्यायेन दर्शितत्वात् भूत-
स्थत्वानुपपत्तेः । कथं पुनरुच्यते ' असौ मम आत्मा' इति ?
विभज्य देहादिसङ्घातं तस्मिन् अहंकारम् अध्यारोप्य लोक-
बुद्धिम् अनुसरन् व्यपदिशति ' मम आत्मा' इति, न पुनः
आत्मन: आत्मा अन्यः इति लोकवत् अजानन् । तथा
भूतभावनः भूतानि भावयति उत्पादयति वर्धयतीतिं वा भूत-
भावनः ॥
यथोक्तेन श्लोकद्वयेन उक्तम् अर्थे दृष्टान्तेन उपपादयन्
आह—
यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।
तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय ॥
यथा लोके आकाशस्थितः आकाशे स्थितः नित्यं सदा
वायुः सर्वत्र गच्छतीति सर्वत्रगः महान् परिमाणतः, तथा
S. B. 17