2026-05-03 04:20:52 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
२५६
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
स्तुत्या अर्जुनमभिमुखीकृत्य आह—
मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना ।
मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः ॥
मया मम यः परो भावः तेन ततं व्याप्तं सर्वम् इदं
जगत् अव्यक्तमूर्तिना न व्यक्ता मूर्तिः स्वरूपं यस्य मम
सोऽहमव्यक्तमूर्तिः तेन मया अव्यक्तमूर्तिना, करणागोचर-
स्वरूपेण इत्यर्थः । तस्मिन् मयि अव्यक्तमूर्ती स्थितानि
मत्स्थानि, सर्वभूतानि ब्रह्मादीनि स्तम्बपर्यन्तानि । न हि
निरात्मकं किंचित् भूतं व्यवहाराय अवकल्पते । अतः
मत्स्थानि मया आत्मना आत्मवत्त्वेन स्थितानि, अतः मयि
स्थितानि इति उच्यन्ते । तेषां भूतानाम् अहमेव आत्मा
इत्यतः तेषु स्थितः इति मूढबुद्धीनां अवभासते ; अतः
ब्रवीमि— न च अहं तेषु भूतेषु अवस्थितः, मूर्तवत् संश्ले-
षाभावेन आकाशस्यापि अन्तरतमो हि अहम् । न हि असं-
सर्गि वस्तु क्वचित् आधेयभावेन अवस्थितं भवति ॥
अत एव असंसर्गित्वात् मम --
न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।
भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः ॥ ५ ॥
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
स्तुत्या अर्जुनमभिमुखीकृत्य आह—
मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना ।
मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः ॥
मया मम यः परो भावः तेन ततं व्याप्तं सर्वम् इदं
जगत् अव्यक्तमूर्तिना न व्यक्ता मूर्तिः स्वरूपं यस्य मम
सोऽहमव्यक्तमूर्तिः तेन मया अव्यक्तमूर्तिना, करणागोचर-
स्वरूपेण इत्यर्थः । तस्मिन् मयि अव्यक्तमूर्ती स्थितानि
मत्स्थानि, सर्वभूतानि ब्रह्मादीनि स्तम्बपर्यन्तानि । न हि
निरात्मकं किंचित् भूतं व्यवहाराय अवकल्पते । अतः
मत्स्थानि मया आत्मना आत्मवत्त्वेन स्थितानि, अतः मयि
स्थितानि इति उच्यन्ते । तेषां भूतानाम् अहमेव आत्मा
इत्यतः तेषु स्थितः इति मूढबुद्धीनां अवभासते ; अतः
ब्रवीमि— न च अहं तेषु भूतेषु अवस्थितः, मूर्तवत् संश्ले-
षाभावेन आकाशस्यापि अन्तरतमो हि अहम् । न हि असं-
सर्गि वस्तु क्वचित् आधेयभावेन अवस्थितं भवति ॥
अत एव असंसर्गित्वात् मम --
न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।
भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः ॥ ५ ॥