2026-05-03 04:20:44 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
२२८
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
सुखदुःखतद्धेतुविषयौ यथाकालं सर्वभूतैः संबध्यमानौ द्वन्द्व-
शब्देन अभिधीयेते । तत्त्र यदा इच्छाद्वेषौ सुखदुःखतद्धेतुसं-
प्राया लब्धात्मकौ भवतः, तदा तौ सर्वभूतानां प्रज्ञायाः
स्ववशापादनद्वारेण परमार्थात्मतत्त्वविषयज्ञानोत्पत्तिप्रतिबन्ध-
कारणं मोहं जनयतः । न हि इच्छाद्वेषदोषवशीकृतचित्तस्य
यथाभूतार्थविषयज्ञानमुत्पद्यते बहिरंपि; किमु वक्तव्यं
ताभ्यामाविष्टबुद्धेः संमूढस्य प्रत्यगात्मनि बहुप्रतिबन्धे ज्ञानं
नोत्पद्यत इति । अतः तेन इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन,
भारत भरतान्वयज, सर्वभूतानि संमोहितानि सन्ति संमोह
संमूढतां सर्गे जन्मनि, उत्पत्तिकाले इत्येतत्, यान्ति
गच्छन्ति हे परंतप । मोहवशान्येव सर्वभूतानि जायमा -
नानि जायन्ते इत्यभिप्रायः । यतः एवम्, अतः तेन द्वन्द्व-
मोहेन प्रतिबद्धप्रज्ञानानि सर्वभूतानि संमोहितानि मामात्म-
भूतं न जानन्ति ; अत एव आत्मभावेन मां न भजन्ते ॥
के पुनः अनेन द्वन्द्वमोहेन निर्मुक्ताः सन्तः त्वां विदि-
त्वा यथाशास्त्रमात्मभावेन भजन्ते इत्यपेक्षितमर्थ दर्शयितुम्
उच्यते—
येषां त्वन्तगतं पापं
जनानां पुण्यकर्मणाम् ।
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
सुखदुःखतद्धेतुविषयौ यथाकालं सर्वभूतैः संबध्यमानौ द्वन्द्व-
शब्देन अभिधीयेते । तत्त्र यदा इच्छाद्वेषौ सुखदुःखतद्धेतुसं-
प्राया लब्धात्मकौ भवतः, तदा तौ सर्वभूतानां प्रज्ञायाः
स्ववशापादनद्वारेण परमार्थात्मतत्त्वविषयज्ञानोत्पत्तिप्रतिबन्ध-
कारणं मोहं जनयतः । न हि इच्छाद्वेषदोषवशीकृतचित्तस्य
यथाभूतार्थविषयज्ञानमुत्पद्यते बहिरंपि; किमु वक्तव्यं
ताभ्यामाविष्टबुद्धेः संमूढस्य प्रत्यगात्मनि बहुप्रतिबन्धे ज्ञानं
नोत्पद्यत इति । अतः तेन इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन,
भारत भरतान्वयज, सर्वभूतानि संमोहितानि सन्ति संमोह
संमूढतां सर्गे जन्मनि, उत्पत्तिकाले इत्येतत्, यान्ति
गच्छन्ति हे परंतप । मोहवशान्येव सर्वभूतानि जायमा -
नानि जायन्ते इत्यभिप्रायः । यतः एवम्, अतः तेन द्वन्द्व-
मोहेन प्रतिबद्धप्रज्ञानानि सर्वभूतानि संमोहितानि मामात्म-
भूतं न जानन्ति ; अत एव आत्मभावेन मां न भजन्ते ॥
के पुनः अनेन द्वन्द्वमोहेन निर्मुक्ताः सन्तः त्वां विदि-
त्वा यथाशास्त्रमात्मभावेन भजन्ते इत्यपेक्षितमर्थ दर्शयितुम्
उच्यते—
येषां त्वन्तगतं पापं
जनानां पुण्यकर्मणाम् ।