2026-05-03 04:20:25 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१८२
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
श्रुतिस्मृतिपुराणेतिहासयोगशास्त्रेषु विहितं संन्यासित्वं योगि-
त्वं च प्रतिषेधति भगवान् । स्ववचनविरोधाच्च — 'सर्व-
कर्माणि मनसा संन्यस्य... नैव कुर्वन्न कारयन् आस्ते '
'मौनी संतुष्टो येन केनचित् अनिकेतः स्थिरमति: '
'विहाय कामान्यः सर्वान् पुमांश्चरति निःस्पृहः' ' सर्वारम्भप-
रित्यागी ' इति च तत्र तत्र भगवता स्ववचनानि दर्शितानि ;
तैः विरुध्येत चतुर्थाश्रमप्रतिषेधः । तस्मात् मुनेः योगम्
आरुरुक्षो: प्रतिपन्नगार्हस्थ्यस्य अग्निहोत्रादिकर्म फलनिरपे-
क्षम् अनुष्ठीयमानं ध्यानयोगारोहणसाधनत्वं सत्त्वशुद्धिद्वारेण
प्रतिपद्यते इति 'स संन्यासी च योगी च' इति स्तूयते ॥
श्रीभगवानुवाच-
अनाश्रितः कर्मफलं कार्य कर्म करोति यः ।
स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः ॥
अनाश्रितः न आश्रितः अनाश्रितः । किम् ? कर्मफलं
कर्मणां फलं कर्मफलं यत् तदनाश्रितः, कर्मफलतृष्णारहित
इत्यर्थः । यो हि कर्मफले तृष्णावान् सः कर्मफलमाश्रितो
भवति, अयं तु तद्विपरीतः, अतः अनाश्रितः कर्मफलम् ।
एवंभूतः सन् कार्य कर्तव्यं नित्यं काम्यविपरीतम् अग्निहो-
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
श्रुतिस्मृतिपुराणेतिहासयोगशास्त्रेषु विहितं संन्यासित्वं योगि-
त्वं च प्रतिषेधति भगवान् । स्ववचनविरोधाच्च — 'सर्व-
कर्माणि मनसा संन्यस्य... नैव कुर्वन्न कारयन् आस्ते '
'मौनी संतुष्टो येन केनचित् अनिकेतः स्थिरमति: '
'विहाय कामान्यः सर्वान् पुमांश्चरति निःस्पृहः' ' सर्वारम्भप-
रित्यागी ' इति च तत्र तत्र भगवता स्ववचनानि दर्शितानि ;
तैः विरुध्येत चतुर्थाश्रमप्रतिषेधः । तस्मात् मुनेः योगम्
आरुरुक्षो: प्रतिपन्नगार्हस्थ्यस्य अग्निहोत्रादिकर्म फलनिरपे-
क्षम् अनुष्ठीयमानं ध्यानयोगारोहणसाधनत्वं सत्त्वशुद्धिद्वारेण
प्रतिपद्यते इति 'स संन्यासी च योगी च' इति स्तूयते ॥
श्रीभगवानुवाच-
अनाश्रितः कर्मफलं कार्य कर्म करोति यः ।
स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः ॥
अनाश्रितः न आश्रितः अनाश्रितः । किम् ? कर्मफलं
कर्मणां फलं कर्मफलं यत् तदनाश्रितः, कर्मफलतृष्णारहित
इत्यर्थः । यो हि कर्मफले तृष्णावान् सः कर्मफलमाश्रितो
भवति, अयं तु तद्विपरीतः, अतः अनाश्रितः कर्मफलम् ।
एवंभूतः सन् कार्य कर्तव्यं नित्यं काम्यविपरीतम् अग्निहो-