2026-05-03 04:20:25 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१८०
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
आरूढस्य च' इति शमकर्मविषयभेदेन विशेषणं विभाग-
करणं च अनर्थकं स्यात् ॥
तत्र आश्रमिणां कश्चित् योगमारुरुक्षुः भवति, आरूढश्च
कश्चित्, अन्ये न आरुरुक्षवः न च आरूढाः; तानपेक्ष्य
'आरुरुक्षो: ' ' आरूढस्य च' इति विशेषणं विभागकरणं च
उपपद्यत एवेति चेत्, न; 'तस्यैव' इति वचनात् पुनः
योगग्रहणाच्च 'योगारूढस्य' इति ; य आसीत् पूर्व योग-
मारुरुक्षुः, तस्यैव आरूढस्य शम एव कर्तव्यः कारणं योग-
फलं प्रति उच्यते इति । अतो न यावज्जीवं कर्तव्यत्वप्राप्तिः
कस्यचिदपि कर्मणः । योगविभ्रष्टवचनाच्च — गृहस्थस्य चेत्
कर्मिणो योगो विहितः षष्ठे अध्याये, सः योगविभ्रष्टोऽपि
कर्मगतिं कर्मफलं प्राप्नोति इति तस्य नाशाशङ्का अनुपपन्ना
स्यात् । अवश्यं हि कृतं कर्म काम्यं नित्यं वा - मोक्षस्य
नित्यत्वात् अनारभ्यत्वे - स्वं फलं आरभत एव । नित्यस्य
च कर्मणः वेदप्रमाणावबुद्धत्वात् फलेन भवितव्यम् इति
अबोचाम, अन्यथा वेदस्य आनर्थक्यप्रसङ्गात् इति । न च
कर्मणि सति उभयविभ्रष्टवचनम्, अर्थवत् कर्मणो विभ्रंशका-
रणानुपपत्तेः ॥
कर्म कृतम् ईश्वरे संन्यस्य इत्यतः कर्तुः कर्म फलं
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
आरूढस्य च' इति शमकर्मविषयभेदेन विशेषणं विभाग-
करणं च अनर्थकं स्यात् ॥
तत्र आश्रमिणां कश्चित् योगमारुरुक्षुः भवति, आरूढश्च
कश्चित्, अन्ये न आरुरुक्षवः न च आरूढाः; तानपेक्ष्य
'आरुरुक्षो: ' ' आरूढस्य च' इति विशेषणं विभागकरणं च
उपपद्यत एवेति चेत्, न; 'तस्यैव' इति वचनात् पुनः
योगग्रहणाच्च 'योगारूढस्य' इति ; य आसीत् पूर्व योग-
मारुरुक्षुः, तस्यैव आरूढस्य शम एव कर्तव्यः कारणं योग-
फलं प्रति उच्यते इति । अतो न यावज्जीवं कर्तव्यत्वप्राप्तिः
कस्यचिदपि कर्मणः । योगविभ्रष्टवचनाच्च — गृहस्थस्य चेत्
कर्मिणो योगो विहितः षष्ठे अध्याये, सः योगविभ्रष्टोऽपि
कर्मगतिं कर्मफलं प्राप्नोति इति तस्य नाशाशङ्का अनुपपन्ना
स्यात् । अवश्यं हि कृतं कर्म काम्यं नित्यं वा - मोक्षस्य
नित्यत्वात् अनारभ्यत्वे - स्वं फलं आरभत एव । नित्यस्य
च कर्मणः वेदप्रमाणावबुद्धत्वात् फलेन भवितव्यम् इति
अबोचाम, अन्यथा वेदस्य आनर्थक्यप्रसङ्गात् इति । न च
कर्मणि सति उभयविभ्रष्टवचनम्, अर्थवत् कर्मणो विभ्रंशका-
रणानुपपत्तेः ॥
कर्म कृतम् ईश्वरे संन्यस्य इत्यतः कर्तुः कर्म फलं