2026-05-03 04:20:16 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१५६
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
हेतुकः कर्मयोगः स्वप्रेऽपि न संभविायतुं शक्यते यस्मात्,
तस्मात् अनात्मवित्कर्तृकयोरेव संन्यासकर्मयोगयोः निःश्रेय-
सकरत्ववचनम्, तदीयाश्च कर्मसंन्यासात् पूर्वोक्तात्मवित्क-
र्तृकसर्वकर्मसंन्यासविलक्षणात् सत्येव कर्तृत्वविज्ञाने कर्मैक-
देशविषयात् यमनियमादिसहितत्वेन च दुरनुष्ठेयात् सुकर-
त्वेन च कर्मयोगस्य विशिष्टत्वाभिधानम् इत्येवं प्रतिवचन-
वाक्यार्थनिरूपणेनापि पूर्वोक्तः प्रष्टुरभिप्रायः निश्श्रीयते इति
स्थितम् ॥
'ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते' इत्यत्र ज्ञानकर्मणोः सह असं-
भवे 'यच्छ्रेय एतयोः तद्रूहि' इत्येवं पृष्टोऽर्जुनेन भगवान्
सांख्यानां संन्यासिनां ज्ञानयोगेन निष्ठा पुनः कर्मयो-
गेन योगिनां निष्ठा प्रोक्तेति निर्णयं चकार । 'न च संन्य-
सनादेव केवलात् सिद्धिं समधिगच्छति' इति वचनात्
ज्ञानसहितस्य सिद्धिसाधनत्वम् इष्टम्; कर्मयोगस्य च,
विधानात् । ज्ञानरहितस्य संन्यासः श्रेयान् किं वा कर्म-
योगः श्रेयान्?' इति एतयोः विशेषबुभुत्सया-
अर्जुन उवाच-
"
संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।
यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम् ॥ १ ॥
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
हेतुकः कर्मयोगः स्वप्रेऽपि न संभविायतुं शक्यते यस्मात्,
तस्मात् अनात्मवित्कर्तृकयोरेव संन्यासकर्मयोगयोः निःश्रेय-
सकरत्ववचनम्, तदीयाश्च कर्मसंन्यासात् पूर्वोक्तात्मवित्क-
र्तृकसर्वकर्मसंन्यासविलक्षणात् सत्येव कर्तृत्वविज्ञाने कर्मैक-
देशविषयात् यमनियमादिसहितत्वेन च दुरनुष्ठेयात् सुकर-
त्वेन च कर्मयोगस्य विशिष्टत्वाभिधानम् इत्येवं प्रतिवचन-
वाक्यार्थनिरूपणेनापि पूर्वोक्तः प्रष्टुरभिप्रायः निश्श्रीयते इति
स्थितम् ॥
'ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते' इत्यत्र ज्ञानकर्मणोः सह असं-
भवे 'यच्छ्रेय एतयोः तद्रूहि' इत्येवं पृष्टोऽर्जुनेन भगवान्
सांख्यानां संन्यासिनां ज्ञानयोगेन निष्ठा पुनः कर्मयो-
गेन योगिनां निष्ठा प्रोक्तेति निर्णयं चकार । 'न च संन्य-
सनादेव केवलात् सिद्धिं समधिगच्छति' इति वचनात्
ज्ञानसहितस्य सिद्धिसाधनत्वम् इष्टम्; कर्मयोगस्य च,
विधानात् । ज्ञानरहितस्य संन्यासः श्रेयान् किं वा कर्म-
योगः श्रेयान्?' इति एतयोः विशेषबुभुत्सया-
अर्जुन उवाच-
"
संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।
यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम् ॥ १ ॥