2026-05-03 04:20:12 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१४४
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
शयेनं पापकृत् पापकृत्तमः सर्वं ज्ञानप्लवेनैव ज्ञानमेव प्लवं
कृत्वा वृजिनं वृजिनार्णवं पापसमुद्रं संतरिष्यसि । धर्मोऽपि
इह मुमुक्षोः पापम् उच्यते ॥
ज्ञानं कथं नाशयति पापमिति दृष्टान्त उच्यते—
यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन ।
ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा ॥
यथा एधांसि काष्ठानि समिद्धः सम्यक् इद्धः दीप्तः
अग्निः भस्मसात् भस्मीभावं कुरुते हे अर्जुन, ज्ञानमेव
अग्निः ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात् कुरुते तथा निर्बीजी-
करोतीत्यर्थः । न हि साक्षादेव ज्ञानाग्भिः कर्माणि इन्धनवत्
भस्मीकर्तुं शक्नोति । तस्मात् सम्यग्दर्शनं सर्वकर्मणां निर्बी-
जत्वे कारणम् इत्यभिप्रायः । सामर्थ्यात् येन कर्मणा
शरीरम् आरब्धं तत् प्रवृत्तफलत्वात् उपभोगेनैव क्षीयते ।
अतो यानि अप्रवृत्तफलानि ज्ञानोत्पत्तेः प्राक् कृतानि ज्ञान-
सहभावीनि च अतीतानेकजन्मकृतानि च तान्येव सर्वाणि
भस्मसात् कुरुते ॥
•
यतः एवम् अत:-
-
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।
तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति ॥
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
शयेनं पापकृत् पापकृत्तमः सर्वं ज्ञानप्लवेनैव ज्ञानमेव प्लवं
कृत्वा वृजिनं वृजिनार्णवं पापसमुद्रं संतरिष्यसि । धर्मोऽपि
इह मुमुक्षोः पापम् उच्यते ॥
ज्ञानं कथं नाशयति पापमिति दृष्टान्त उच्यते—
यथैधांसि समिद्धोऽग्निर्भस्मसात्कुरुतेऽर्जुन ।
ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथा ॥
यथा एधांसि काष्ठानि समिद्धः सम्यक् इद्धः दीप्तः
अग्निः भस्मसात् भस्मीभावं कुरुते हे अर्जुन, ज्ञानमेव
अग्निः ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात् कुरुते तथा निर्बीजी-
करोतीत्यर्थः । न हि साक्षादेव ज्ञानाग्भिः कर्माणि इन्धनवत्
भस्मीकर्तुं शक्नोति । तस्मात् सम्यग्दर्शनं सर्वकर्मणां निर्बी-
जत्वे कारणम् इत्यभिप्रायः । सामर्थ्यात् येन कर्मणा
शरीरम् आरब्धं तत् प्रवृत्तफलत्वात् उपभोगेनैव क्षीयते ।
अतो यानि अप्रवृत्तफलानि ज्ञानोत्पत्तेः प्राक् कृतानि ज्ञान-
सहभावीनि च अतीतानेकजन्मकृतानि च तान्येव सर्वाणि
भस्मसात् कुरुते ॥
•
यतः एवम् अत:-
-
न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते ।
तत्स्वयं योगसंसिद्धः कालेनात्मनि विन्दति ॥