2026-05-03 04:20:11 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१४०
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
गतिः, तद्विपर्ययेण अधोगमनम् अपानस्य गतिः, ते प्राणा-
पानगती एते रुद्ध्वा निरुध्य प्राणायामपरायणाः प्राणाया-
मतत्पराः ; कुम्भकाख्यं प्राणायामं कुर्वन्तीत्यर्थः ॥
किंच—
अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति ।
सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥ ३० ॥
अपरे नियताहाराः नियतः परिमितः आहारः येषां ते
नियताहाराः सन्तः प्राणान् वायुभेदान् प्राणेषु एव जुह्वति
यस्य यस्य वायोः जयः क्रियते इतरान् वायुभेदान् तस्मिन्
तस्मिन् जुह्वति, ते तत्र प्रविष्टा इव भवन्ति । सर्वेऽपि एते
यज्ञविदः यज्ञश्चपितकल्मषाः यज्ञैः यथोक्तैः क्षपितः, नाशितः
कल्मषो येषां ते यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥
एवं यथोक्तान् यज्ञान् निर्वर्त्य -
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।
नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम ॥
यज्ञशिष्टामृतभुजः यज्ञानां शिष्टं यज्ञशिष्टं यज्ञशिष्टं च
तत् अमृतं च यज्ञशिष्टामृतं तत् भुञ्जते इति यज्ञशिष्टामृत-
भुजः । यथोक्तान् यज्ञान् कृत्वा तच्छिष्टेन कालेन यथावि-
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
गतिः, तद्विपर्ययेण अधोगमनम् अपानस्य गतिः, ते प्राणा-
पानगती एते रुद्ध्वा निरुध्य प्राणायामपरायणाः प्राणाया-
मतत्पराः ; कुम्भकाख्यं प्राणायामं कुर्वन्तीत्यर्थः ॥
किंच—
अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति ।
सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥ ३० ॥
अपरे नियताहाराः नियतः परिमितः आहारः येषां ते
नियताहाराः सन्तः प्राणान् वायुभेदान् प्राणेषु एव जुह्वति
यस्य यस्य वायोः जयः क्रियते इतरान् वायुभेदान् तस्मिन्
तस्मिन् जुह्वति, ते तत्र प्रविष्टा इव भवन्ति । सर्वेऽपि एते
यज्ञविदः यज्ञश्चपितकल्मषाः यज्ञैः यथोक्तैः क्षपितः, नाशितः
कल्मषो येषां ते यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥
एवं यथोक्तान् यज्ञान् निर्वर्त्य -
यज्ञशिष्टामृतभुजो यान्ति ब्रह्म सनातनम् ।
नायं लोकोऽस्त्ययज्ञस्य कुतोऽन्यः कुरुसत्तम ॥
यज्ञशिष्टामृतभुजः यज्ञानां शिष्टं यज्ञशिष्टं यज्ञशिष्टं च
तत् अमृतं च यज्ञशिष्टामृतं तत् भुञ्जते इति यज्ञशिष्टामृत-
भुजः । यथोक्तान् यज्ञान् कृत्वा तच्छिष्टेन कालेन यथावि-