2026-05-05 02:11:27 by akprasad
This page has been fully proofread once and needs a second look.
<page>
<ignore>चतुर्थोऽध्यायः ।
१२५
</ignore>
<p>अयं श्लोकः अन्यथा व्याख्यातः कैश्चित् । कथम् ? नि-
त्यानां किल कर्मणाम् ईश्वरार्थे अनुष्ठीयमानानां तत्फलाभा-
वात् अकर्माणि तानि उच्यन्ते गौण्या वृत्त्या । तेषांचं
च
अकरणम् अकर्म; तच्च प्रत्यवायफलत्वात् कर्म उच्यते
गौण्यैव वृत्त्या । तत्र नित्ये कर्मणि अकर्मय:यः पश्येत
त्
फलाभावात्; यथा धेनुरपि गौः अगौः इत्युच्यते क्षीराख्यं
फलं न प्रयच्छति इति, तद्वत् । तथा नित्याकरणे तु अक-
र्मणि च कर्मय:यः पश्येत् नरकादिप्रत्यवायफलं प्रयच्छति
इति ॥
</p>
<p merge-next="true">नैतत् युक्तं व्याख्यानम् । एवं ज्ञानात् अशुभात् मोक्षा-
नुपपत्तेः 'यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्' इति भगवता उक्तं
वचनं बाध्येत । कथम् ? नित्यानामनुष्ठानात् अशुभात् स्यात्
नाम मोक्षणम्, न तु तेषां फलाभावज्ञानात् । न हि नित्यानां
फलाभावज्ञानम् अशुभमुक्तिफलत्वेन चोदितम्, नित्यकर्मज्ञानं
वा । न च भगवतैवेहोक्तम् । एतेन अकर्मणि कर्मदर्शनं
प्रत्युक्तम् । न हि अकर्मणि 'कर्म' इति दर्शनं कर्तव्यतया इह
चोद्यते, नित्यस्य तु कर्तव्यतामात्रम् । न च 'अकरणात्
नित्यस्य प्रत्यवायो भवति' इति विज्ञानात् किंचित् फलं
स्यात् । नापि नित्याकरणं ज्ञेयत्वेन चोदितम् । नापि 'कर्म
</p>
</page>
<ignore>चतुर्थोऽध्यायः ।
<p>अयं श्लोकः अन्यथा व्याख्यातः कैश्चित् । कथम् ? नि-
त्यानां किल कर्मणाम् ईश्वरार्थे अनुष्ठीयमानानां तत्फलाभा-
वात् अकर्माणि तानि उच्यन्ते गौण्या वृत्त्या । तेषां
अकरणम् अकर्म; तच्च प्रत्यवायफलत्वात् कर्म उच्यते
गौण्यैव वृत्त्या । तत्र नित्ये कर्मणि अकर्म
फलाभावात्; यथा धेनुरपि गौः अगौः इत्युच्यते क्षीराख्यं
फलं न प्रयच्छति इति, तद्वत् । तथा नित्याकरणे तु अक-
र्मणि च कर्म
इति ॥
<p merge-next="true">नैतत् युक्तं व्याख्यानम् । एवं ज्ञानात् अशुभात् मोक्षा-
नुपपत्तेः 'यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्' इति भगवता उक्तं
वचनं बाध्येत । कथम् ? नित्यानामनुष्ठानात् अशुभात् स्यात्
नाम मोक्षणम्, न तु तेषां फलाभावज्ञानात् । न हि नित्यानां
फलाभावज्ञानम् अशुभमुक्तिफलत्वेन चोदितम्, नित्यकर्मज्ञानं
वा । न च भगवतैवेहोक्तम् । एतेन अकर्मणि कर्मदर्शनं
प्रत्युक्तम् । न हि अकर्मणि 'कर्म' इति दर्शनं कर्तव्यतया इह
चोद्यते, नित्यस्य तु कर्तव्यतामात्रम् । न च 'अकरणात्
नित्यस्य प्रत्यवायो भवति' इति विज्ञानात् किंचित् फलं
स्यात् । नापि नित्याकरणं ज्ञेयत्वेन चोदितम् । नापि 'कर्म
</page>