2026-05-03 04:19:56 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१०४
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
स्याथ मोक्षस्य षण्णां भग इतीङ्गना' ऐश्वर्यादिषट्कं यस्मिन्
वासुदेवे नित्यमप्रतिबद्धत्वेन सामस्त्येन च वर्तते, 'उत्पत्तिं
प्रलयं चैव भूतानामागतिं गतिम् । वेत्ति विद्यामविद्यां च स
वाच्यो भगवानिति' उत्पत्त्यादिविषयं च विज्ञानं यस्य
स वासुदेवः वाच्यः भगवान् इति ॥
काम एषः सर्वलोकशत्रुः यन्निमित्ता सर्वानर्थप्राप्तिः प्राणि-
नाम् । स एष कामः प्रतिहतः केनचित् क्रोधत्वेन परिणमते ।
अतः क्रोधः अपि एष एव रजोगुणसमुद्भवः रजश्च तत् गुणश्च
रजोगुणः सः समुद्भवः यस्य सः कामः रजोगुणसमुद्भवः,
रजोगुणस्य वा समुद्भवः । कामो हि उद्भूतः रजः प्रवर्तयन्
पुरुषं प्रवर्तयति ; 'तृष्णया हि अहं कारितः' इति दुःखिनां
रजःकार्ये सेवादौ प्रवृत्तानां प्रलापः श्रूयते । महाशन: 'महत्
अशनं अस्येति महाशन: अत एव महापाप्मा; कामेन हि
प्रेरित: जन्तुः पापं करोति । अतः विद्धि एनं कामम् इह
संसारे वैरिणम् ॥
।
कथं वैरी इति दृष्टान्तैः प्रत्याययति-
ता.
धूमेनाब्रियते वह्निर्यथादर्शो मलेन च ।
यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ३८ ॥
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
स्याथ मोक्षस्य षण्णां भग इतीङ्गना' ऐश्वर्यादिषट्कं यस्मिन्
वासुदेवे नित्यमप्रतिबद्धत्वेन सामस्त्येन च वर्तते, 'उत्पत्तिं
प्रलयं चैव भूतानामागतिं गतिम् । वेत्ति विद्यामविद्यां च स
वाच्यो भगवानिति' उत्पत्त्यादिविषयं च विज्ञानं यस्य
स वासुदेवः वाच्यः भगवान् इति ॥
काम एषः सर्वलोकशत्रुः यन्निमित्ता सर्वानर्थप्राप्तिः प्राणि-
नाम् । स एष कामः प्रतिहतः केनचित् क्रोधत्वेन परिणमते ।
अतः क्रोधः अपि एष एव रजोगुणसमुद्भवः रजश्च तत् गुणश्च
रजोगुणः सः समुद्भवः यस्य सः कामः रजोगुणसमुद्भवः,
रजोगुणस्य वा समुद्भवः । कामो हि उद्भूतः रजः प्रवर्तयन्
पुरुषं प्रवर्तयति ; 'तृष्णया हि अहं कारितः' इति दुःखिनां
रजःकार्ये सेवादौ प्रवृत्तानां प्रलापः श्रूयते । महाशन: 'महत्
अशनं अस्येति महाशन: अत एव महापाप्मा; कामेन हि
प्रेरित: जन्तुः पापं करोति । अतः विद्धि एनं कामम् इह
संसारे वैरिणम् ॥
।
कथं वैरी इति दृष्टान्तैः प्रत्याययति-
ता.
धूमेनाब्रियते वह्निर्यथादर्शो मलेन च ।
यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् ॥ ३८ ॥