2026-05-03 04:19:50 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
तृतीयोऽध्यायः ।
८३
विज्ञानसुनिश्चितार्थानां परमहंसपरिव्राजकानां ब्रह्मण्येव अव-
स्थितानां निष्ठा प्रोक्ता । कर्मयोगेन कर्मैव योगः कर्मयोगः
तेन कर्मयोगेन योगिनां कर्मिणां निष्ठा प्रोक्तां इत्यर्थः । यदि
च एकेन पुरुषेण एकस्मै पुरुषार्थाय ज्ञानं कर्म च समुच्चित्य
अनुष्ठेयं भगवता इष्टम् उक्तं वक्ष्यमाणं वा गीतासु वेदेषु
चोक्तम्, कथमिह अर्जुनाय उपसन्नाय प्रियाय विशिष्टभिन्न-
पुरुषकर्तृके एव ज्ञानकर्मनि ब्रूयात् ? यदि पुनः 'अर्जुन:
ज्ञानं कर्म च द्वयं श्रुत्वा स्वयमेवानुष्ठास्यति अन्येषां तु भि-
पुरुषानुष्ठेयतां वक्ष्यामि इति' मतं भगवतः कल्प्येत, तदा
रागद्वेषवान् अप्रमाणभूतो भगवान् कल्पितः स्यात् ।
तच्चायुक्तम् । तस्मात् कयापि युक्त्या न समुच्चयो ज्ञान-
कर्मणोः ॥
यत् अर्जुनेन उक्तं कर्मणो ज्यायस्त्वं बुद्धेः, तच्च स्थितम्,
अनिराकरणात् । तस्याश्च ज्ञाननिष्ठायाः संन्यासिनामेवानुष्ठे-
यत्वम्, भिन्नपुरुषानुष्ठेयत्ववचनात् । भगवतः एवमेव अनु-
मतमिति गम्यते ॥
'मां च बन्धकारणे कर्मण्येव नियोजयसि' इति विषण्ण-
मनसमर्जुनम् ' कर्म नारभे' इत्येवं मन्वानमालक्ष्य आह भग-
वान् — न कर्मणामनारम्भात् इति । अथपा - ज्ञानकर्म-
८३
विज्ञानसुनिश्चितार्थानां परमहंसपरिव्राजकानां ब्रह्मण्येव अव-
स्थितानां निष्ठा प्रोक्ता । कर्मयोगेन कर्मैव योगः कर्मयोगः
तेन कर्मयोगेन योगिनां कर्मिणां निष्ठा प्रोक्तां इत्यर्थः । यदि
च एकेन पुरुषेण एकस्मै पुरुषार्थाय ज्ञानं कर्म च समुच्चित्य
अनुष्ठेयं भगवता इष्टम् उक्तं वक्ष्यमाणं वा गीतासु वेदेषु
चोक्तम्, कथमिह अर्जुनाय उपसन्नाय प्रियाय विशिष्टभिन्न-
पुरुषकर्तृके एव ज्ञानकर्मनि ब्रूयात् ? यदि पुनः 'अर्जुन:
ज्ञानं कर्म च द्वयं श्रुत्वा स्वयमेवानुष्ठास्यति अन्येषां तु भि-
पुरुषानुष्ठेयतां वक्ष्यामि इति' मतं भगवतः कल्प्येत, तदा
रागद्वेषवान् अप्रमाणभूतो भगवान् कल्पितः स्यात् ।
तच्चायुक्तम् । तस्मात् कयापि युक्त्या न समुच्चयो ज्ञान-
कर्मणोः ॥
यत् अर्जुनेन उक्तं कर्मणो ज्यायस्त्वं बुद्धेः, तच्च स्थितम्,
अनिराकरणात् । तस्याश्च ज्ञाननिष्ठायाः संन्यासिनामेवानुष्ठे-
यत्वम्, भिन्नपुरुषानुष्ठेयत्ववचनात् । भगवतः एवमेव अनु-
मतमिति गम्यते ॥
'मां च बन्धकारणे कर्मण्येव नियोजयसि' इति विषण्ण-
मनसमर्जुनम् ' कर्म नारभे' इत्येवं मन्वानमालक्ष्य आह भग-
वान् — न कर्मणामनारम्भात् इति । अथपा - ज्ञानकर्म-