2026-05-03 04:19:48 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
७६
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
चेत्' इत्यादिः, प्रश्नापाकरणवाक्यं च भगवतः युक्तं यथो-
क्तविभागविषये शास्त्रे ॥
केचित्तु — 'अर्जुनस्य प्रश्नार्थमन्यथा कल्पयित्वा तत्प्रति-
कूलं भगवतः प्रतिवचनं वर्णयन्ति, यथा च आत्मना संब-
न्धग्रन्थे गीतार्थो निरूपितः तत्प्रतिकूलं च इह पुनः प्रश्न
प्रतिवचनयोः अर्थ निरूपयन्ति । कथम् ? तत्र संबन्धग्रन्थे
तावत् — सर्वेषामाश्रमिणां ज्ञानकर्मणोः समुच्चयः गीताशास्त्रे
निरूपितः अर्थः इत्युक्तम्; पुनः विशेषितं च यावज्जीवश्रुति-
चोदितानि कर्माणि परित्यज्य केवलादेव ज्ञानात् मोक्षः
प्राप्यते इत्येतत् एकान्तेनैव प्रतिषिद्धमिति । इह तु आश्रम-
विकल्पं दर्शयता यावज्जीवश्रुतिचोदितानामेव कर्मणां परि-
त्याग उक्त: । तत् कथम् ईदृशं विरुद्धमर्थम् अर्जुनाय ब्रूयात्
भगवान् श्रोता वा कथं विरुद्धमर्थमवधारयेत् ॥
"
तत्रैतत् स्यात् — गृहस्थानामेव श्रौतकर्मपरित्यागेन केवला-
देव ज्ञानात् मोक्षः प्रतिषिध्यते, न तु आश्रमान्तराणामिति ।
एतदपि पूर्वोत्तरंविरुद्धमेव । कथम् ? सर्वाश्रमिणां ज्ञानकर्म-
णोः समुच्चयो गीताशास्त्रे निश्चितः अर्थः इति प्रतिज्ञाय इह
कथं तद्विरुद्धं केवलादेव ज्ञानात् मोक्षं ब्रूयात् आश्रमा-
न्तराणाम् ॥
3
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
चेत्' इत्यादिः, प्रश्नापाकरणवाक्यं च भगवतः युक्तं यथो-
क्तविभागविषये शास्त्रे ॥
केचित्तु — 'अर्जुनस्य प्रश्नार्थमन्यथा कल्पयित्वा तत्प्रति-
कूलं भगवतः प्रतिवचनं वर्णयन्ति, यथा च आत्मना संब-
न्धग्रन्थे गीतार्थो निरूपितः तत्प्रतिकूलं च इह पुनः प्रश्न
प्रतिवचनयोः अर्थ निरूपयन्ति । कथम् ? तत्र संबन्धग्रन्थे
तावत् — सर्वेषामाश्रमिणां ज्ञानकर्मणोः समुच्चयः गीताशास्त्रे
निरूपितः अर्थः इत्युक्तम्; पुनः विशेषितं च यावज्जीवश्रुति-
चोदितानि कर्माणि परित्यज्य केवलादेव ज्ञानात् मोक्षः
प्राप्यते इत्येतत् एकान्तेनैव प्रतिषिद्धमिति । इह तु आश्रम-
विकल्पं दर्शयता यावज्जीवश्रुतिचोदितानामेव कर्मणां परि-
त्याग उक्त: । तत् कथम् ईदृशं विरुद्धमर्थम् अर्जुनाय ब्रूयात्
भगवान् श्रोता वा कथं विरुद्धमर्थमवधारयेत् ॥
"
तत्रैतत् स्यात् — गृहस्थानामेव श्रौतकर्मपरित्यागेन केवला-
देव ज्ञानात् मोक्षः प्रतिषिध्यते, न तु आश्रमान्तराणामिति ।
एतदपि पूर्वोत्तरंविरुद्धमेव । कथम् ? सर्वाश्रमिणां ज्ञानकर्म-
णोः समुच्चयो गीताशास्त्रे निश्चितः अर्थः इति प्रतिज्ञाय इह
कथं तद्विरुद्धं केवलादेव ज्ञानात् मोक्षं ब्रूयात् आश्रमा-
न्तराणाम् ॥
3