2026-05-03 04:19:36 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
५०
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
न इह मोक्षमार्गे कर्मयोगे अभिक्रमनाशः अभिक्रमण-
मभिक्रमः प्रारम्भः तस्य नाशः नास्ति यथा कृष्यादेः ।
योगविषये प्रारम्भस्य न अनैकान्तिकफलत्वमित्यर्थः । किंच-
नापि चिकित्सावत् प्रत्यवाय: विद्यते भवति । किं तु स्वल्प-
मपि अस्य धर्मस्य योगधर्मस्य अनुष्ठितं त्रायते रक्षति
महतः भयात् संसारभयात् जन्ममरणादिलक्षणात् ॥
येयं सांख्ये बुद्धिरुक्ता योगे च, वक्ष्यमाणलक्षणा सा-
व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।
बहुशाखा ह्यनन्ताश्च वुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ॥
व्यवसायात्मिका निश्चयस्वभावा एका एव बुद्धि: इतर-
विपरीतबुद्धिशाखाभेदस्य बाधिका, सम्यक्प्रमाणजनित-
त्वात्, इह श्रेयोमार्गे हे कुरुनन्दन । याः पुनः इतरा विप-
रीतबुद्धयः, यासां शाखाभेदप्रचारवशात् अनन्तः अपारः
अनुपरतः संसारो नित्यप्रततो विस्तीर्णो भवति, प्रमाणजनि-
तविवेकबुद्धिनिमित्तवशाश्च उपरतास्वनन्तभेदबुद्धिषु संसारो-
ऽप्युपरमते ता बुद्धयः बहुशाखा: बह्वयः शाखा: यासां
ता: बहुशाखाः, बहुभेदा इत्येतत् । प्रतिशाखाभेदेन हि अन-
न्ताश्च बुद्धयः । केषाम् ? अव्यवसायिनां प्रमाणजनितविवे-
कबुद्धिरहितानामित्यर्थः ॥
श्रीमद्भगवद्गीताभाष्ये
न इह मोक्षमार्गे कर्मयोगे अभिक्रमनाशः अभिक्रमण-
मभिक्रमः प्रारम्भः तस्य नाशः नास्ति यथा कृष्यादेः ।
योगविषये प्रारम्भस्य न अनैकान्तिकफलत्वमित्यर्थः । किंच-
नापि चिकित्सावत् प्रत्यवाय: विद्यते भवति । किं तु स्वल्प-
मपि अस्य धर्मस्य योगधर्मस्य अनुष्ठितं त्रायते रक्षति
महतः भयात् संसारभयात् जन्ममरणादिलक्षणात् ॥
येयं सांख्ये बुद्धिरुक्ता योगे च, वक्ष्यमाणलक्षणा सा-
व्यवसायात्मिका बुद्धिरेकेह कुरुनन्दन ।
बहुशाखा ह्यनन्ताश्च वुद्धयोऽव्यवसायिनाम् ॥
व्यवसायात्मिका निश्चयस्वभावा एका एव बुद्धि: इतर-
विपरीतबुद्धिशाखाभेदस्य बाधिका, सम्यक्प्रमाणजनित-
त्वात्, इह श्रेयोमार्गे हे कुरुनन्दन । याः पुनः इतरा विप-
रीतबुद्धयः, यासां शाखाभेदप्रचारवशात् अनन्तः अपारः
अनुपरतः संसारो नित्यप्रततो विस्तीर्णो भवति, प्रमाणजनि-
तविवेकबुद्धिनिमित्तवशाश्च उपरतास्वनन्तभेदबुद्धिषु संसारो-
ऽप्युपरमते ता बुद्धयः बहुशाखा: बह्वयः शाखा: यासां
ता: बहुशाखाः, बहुभेदा इत्येतत् । प्रतिशाखाभेदेन हि अन-
न्ताश्च बुद्धयः । केषाम् ? अव्यवसायिनां प्रमाणजनितविवे-
कबुद्धिरहितानामित्यर्थः ॥