2026-05-03 04:19:34 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
द्वितीयोऽध्यायः ।
४५
यवत्वान्नित्यत्वाच्च तत्र अवध्योऽयं देहे शरीरे सर्वस्य सर्व-
गतत्वात्स्थावरादिषु स्थितोऽपि सर्वस्व प्राणिजातस्य देहे
वध्यमानेऽपि अयं देही न वध्यः यस्मात् तस्मात् भीष्मा-
दीनि सर्वाणि भूतानि उद्दिश्य न त्वं शोचितुमर्हसि ॥
इह परमार्थतत्त्वापेक्षायां शोको मोहो वा न संभव-
तीत्युक्तम् । न केवलं परमार्थतत्त्वापेक्षायामेव । किं तु—
स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि ।
धर्म्याडि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते ॥
स्वधर्ममपि स्वो धर्मः क्षत्रियस्य युद्धं तमपि अवेक्ष्य त्वं
न विकम्पितुं प्रचलितुम् नार्हसि क्षत्रियस्य स्वाभाविका-
द्धर्मात् आत्मस्वाभाव्यादित्यभिप्रायः । तच्च युद्धं पृथिवीज-
यद्वारेण धर्मार्थं प्रजारक्षणार्थं चेति धर्मादनपेतं परं धर्म्यम् ।
तस्मात् धर्म्यात् युद्धात् श्रेयः अन्यत् क्षत्रियख न विद्यते
हि यस्मात् ॥
कुतश्च तत् युद्धं कर्तव्यमिति, उच्यते—
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् ।
सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम् ॥
४५
यवत्वान्नित्यत्वाच्च तत्र अवध्योऽयं देहे शरीरे सर्वस्य सर्व-
गतत्वात्स्थावरादिषु स्थितोऽपि सर्वस्व प्राणिजातस्य देहे
वध्यमानेऽपि अयं देही न वध्यः यस्मात् तस्मात् भीष्मा-
दीनि सर्वाणि भूतानि उद्दिश्य न त्वं शोचितुमर्हसि ॥
इह परमार्थतत्त्वापेक्षायां शोको मोहो वा न संभव-
तीत्युक्तम् । न केवलं परमार्थतत्त्वापेक्षायामेव । किं तु—
स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि ।
धर्म्याडि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते ॥
स्वधर्ममपि स्वो धर्मः क्षत्रियस्य युद्धं तमपि अवेक्ष्य त्वं
न विकम्पितुं प्रचलितुम् नार्हसि क्षत्रियस्य स्वाभाविका-
द्धर्मात् आत्मस्वाभाव्यादित्यभिप्रायः । तच्च युद्धं पृथिवीज-
यद्वारेण धर्मार्थं प्रजारक्षणार्थं चेति धर्मादनपेतं परं धर्म्यम् ।
तस्मात् धर्म्यात् युद्धात् श्रेयः अन्यत् क्षत्रियख न विद्यते
हि यस्मात् ॥
कुतश्च तत् युद्धं कर्तव्यमिति, उच्यते—
यदृच्छया चोपपन्नं स्वर्गद्वारमपावृतम् ।
सुखिनः क्षत्रियाः पार्थ लभन्ते युद्धमीदृशम् ॥