2026-04-25 02:58:01 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
७
शिलातलमित्यादौ जलसम्बन्धादेव शीतस्पर्शभानमिति नातिव्या-
प्तिः । अन्यत्सर्वं पूर्वरीत्या व्याख्येयम् ॥
उष्णस्पर्शवत्तेजः । तद्द्विविधं नित्यमनित्यं च ।
नित्यं परमाणुरूपम् । अनित्यं कार्यरूपं । पुनस्त्रि-
विधं शरीरेन्द्रियविषयभेदात् । शरीरमादित्यलो-
के प्रसिद्धम् । इन्द्रियं रूपग्राहकं चक्षुः कृष्णता-
रायवर्ति । विषयश्चतुर्विधः । भौमदिव्यौदर्याकर-
जभेदात् । भौमं वन्ह्यादिकम् । अबिन्धनं दिव्यं
विद्युदादि । भुक्तस्य परिणामहेतुरौदर्यम् । आक-
रजं सुवर्णादि ॥ ११ ॥
तेजसो लक्षणमाह । उष्णेति । उष्णं जलमिति प्रतीतेस्तेजः-
सम्बन्धानुविधायित्वान्नातिव्याप्तिः ॥ विषयं विभजते । भौमेति ।
ननु सुवर्णं पार्थिवं पीतत्वागुरुत्वाद्धरिद्रादिवदिति चेन्न ॥ अत्यन्ता-
नलसंयोगे सति घृतादौ द्रवत्वनाशदर्शनेन जलमध्यस्थघृते द्रवत्व-
नाशादर्शनेनासति प्रतिबन्धके पार्थिवद्रव्यद्रवत्वनाशाग्निसंयोगयोः
11. • That is Light, the sensation by touch of which is warm. This
is of two kinds;-Eternal and Non-eternal. It is Eternal in the form
of atoms, and in the form of products it is Non-eternal. This [ light in
the form of product] is of three kinds, through the differences
of body, organ of sense and mass. That the body exists in the Solar
realm, is well-known. The sense, the percipient of colour, which is
called the Sight, resides in the fore-part of the pupil of the eye. Masses
are of four kinds, through these differences;-Produced in carth,
Produced in the sky, Produced in the stomach, and Produced in
Imines. Produced in carth, it is fire, &c. Produced in the sky, it is
lightning, &c., the fuel of which is water. Produced in the stomach,
it is the cause of the digestion of things eaten. Produced in mines,
it is gold &c. '
शिलातलमित्यादौ जलसम्बन्धादेव शीतस्पर्शभानमिति नातिव्या-
प्तिः । अन्यत्सर्वं पूर्वरीत्या व्याख्येयम् ॥
उष्णस्पर्शवत्तेजः । तद्द्विविधं नित्यमनित्यं च ।
नित्यं परमाणुरूपम् । अनित्यं कार्यरूपं । पुनस्त्रि-
विधं शरीरेन्द्रियविषयभेदात् । शरीरमादित्यलो-
के प्रसिद्धम् । इन्द्रियं रूपग्राहकं चक्षुः कृष्णता-
रायवर्ति । विषयश्चतुर्विधः । भौमदिव्यौदर्याकर-
जभेदात् । भौमं वन्ह्यादिकम् । अबिन्धनं दिव्यं
विद्युदादि । भुक्तस्य परिणामहेतुरौदर्यम् । आक-
रजं सुवर्णादि ॥ ११ ॥
तेजसो लक्षणमाह । उष्णेति । उष्णं जलमिति प्रतीतेस्तेजः-
सम्बन्धानुविधायित्वान्नातिव्याप्तिः ॥ विषयं विभजते । भौमेति ।
ननु सुवर्णं पार्थिवं पीतत्वागुरुत्वाद्धरिद्रादिवदिति चेन्न ॥ अत्यन्ता-
नलसंयोगे सति घृतादौ द्रवत्वनाशदर्शनेन जलमध्यस्थघृते द्रवत्व-
नाशादर्शनेनासति प्रतिबन्धके पार्थिवद्रव्यद्रवत्वनाशाग्निसंयोगयोः
11. • That is Light, the sensation by touch of which is warm. This
is of two kinds;-Eternal and Non-eternal. It is Eternal in the form
of atoms, and in the form of products it is Non-eternal. This [ light in
the form of product] is of three kinds, through the differences
of body, organ of sense and mass. That the body exists in the Solar
realm, is well-known. The sense, the percipient of colour, which is
called the Sight, resides in the fore-part of the pupil of the eye. Masses
are of four kinds, through these differences;-Produced in carth,
Produced in the sky, Produced in the stomach, and Produced in
Imines. Produced in carth, it is fire, &c. Produced in the sky, it is
lightning, &c., the fuel of which is water. Produced in the stomach,
it is the cause of the digestion of things eaten. Produced in mines,
it is gold &c. '