2026-04-25 02:58:00 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
४
रूपरसगन्धस्पर्श संख्यापरिमाणपृथक्त्वसंयोग-
विभागपरत्वापरत्वगुरुत्वद्रवत्व स्नेहशब्दबुद्धिसुख-
दुःखेच्छाद्वेषप्रयत्नधर्माधर्मसंस्काराश्चतुर्विंशतिगु-
णाः ॥ ३ ॥
गुणं विभजते।रूपेति। द्रव्यकर्मभिन्नत्वे सति सामान्यवान्गुणः
गुणत्वजातिमान्वा ॥ ननु लघुत्वमृदुत्वकठिनत्वादीनां विद्यमानत्वा-
त्कथं चतुर्विंशतिगुणा इति चेन्न । लघुत्वस्य गुरुत्वाभावरूपत्वात् ।
मृदुत्व कठिनत्वयोरवयवसंयोगविशेषरूपत्वात् ॥
उत्क्षेपणापक्षेपणाकुञ्चनप्रसारणगमनानि पञ्चै-
व कर्माणि ॥ ४ ॥
। कर्म विभजते । उत्क्षेपणेति । संयोगभिन्नत्वे सति संयोगासम-
वायिकारणं कर्म । कर्मत्वजातिमद्वा । भ्रमणादीनामपि गमनेन्त-
र्भावात् । न पञ्चविधत्वविरोधः ॥
1
परमपरं चेति द्विविधं सामान्यम् ॥ ५ ॥
सामान्यं विभजते । परेति । परमधिकवृत्ति । अपरं न्यूनवृत्ति ।
14 सामान्यादिचतुष्टये जातिर्नास्ति ॥
नित्यद्रव्यवृत्तयो विशेषास्त्वनन्ता एव ॥ ६ ॥
विशेषं विभजते । नित्येति । पृथिव्यादिचतुष्टयस्य परमाणव
आकाशादिपञ्चकं च नित्यद्रव्याणि ॥
3. 'There are twenty-four Qualities;– Colour, Savour, Odour,
Tangibility, Number, Dimension, Severalty, Conjunction, Disjunction,
Priority, Posteriority, Weight, Fhuidity, Viscidity, Sound, Under-
standing, Pleasure, Pain, Desire, Aversion, Effort, Merit, Demerit and
Faculty.'
4. — There are five Actions; -- Throwing upwards, Throwing down-
wards, Contraction, Expansion and Going.'
5. • Genus [a common nature] is of two kinds; — Higher and
Lower.'
6. • Differences, which reside in eternal substances, are endless. '
रूपरसगन्धस्पर्श संख्यापरिमाणपृथक्त्वसंयोग-
विभागपरत्वापरत्वगुरुत्वद्रवत्व स्नेहशब्दबुद्धिसुख-
दुःखेच्छाद्वेषप्रयत्नधर्माधर्मसंस्काराश्चतुर्विंशतिगु-
णाः ॥ ३ ॥
गुणं विभजते।रूपेति। द्रव्यकर्मभिन्नत्वे सति सामान्यवान्गुणः
गुणत्वजातिमान्वा ॥ ननु लघुत्वमृदुत्वकठिनत्वादीनां विद्यमानत्वा-
त्कथं चतुर्विंशतिगुणा इति चेन्न । लघुत्वस्य गुरुत्वाभावरूपत्वात् ।
मृदुत्व कठिनत्वयोरवयवसंयोगविशेषरूपत्वात् ॥
उत्क्षेपणापक्षेपणाकुञ्चनप्रसारणगमनानि पञ्चै-
व कर्माणि ॥ ४ ॥
। कर्म विभजते । उत्क्षेपणेति । संयोगभिन्नत्वे सति संयोगासम-
वायिकारणं कर्म । कर्मत्वजातिमद्वा । भ्रमणादीनामपि गमनेन्त-
र्भावात् । न पञ्चविधत्वविरोधः ॥
1
परमपरं चेति द्विविधं सामान्यम् ॥ ५ ॥
सामान्यं विभजते । परेति । परमधिकवृत्ति । अपरं न्यूनवृत्ति ।
14 सामान्यादिचतुष्टये जातिर्नास्ति ॥
नित्यद्रव्यवृत्तयो विशेषास्त्वनन्ता एव ॥ ६ ॥
विशेषं विभजते । नित्येति । पृथिव्यादिचतुष्टयस्य परमाणव
आकाशादिपञ्चकं च नित्यद्रव्याणि ॥
3. 'There are twenty-four Qualities;– Colour, Savour, Odour,
Tangibility, Number, Dimension, Severalty, Conjunction, Disjunction,
Priority, Posteriority, Weight, Fhuidity, Viscidity, Sound, Under-
standing, Pleasure, Pain, Desire, Aversion, Effort, Merit, Demerit and
Faculty.'
4. — There are five Actions; -- Throwing upwards, Throwing down-
wards, Contraction, Expansion and Going.'
5. • Genus [a common nature] is of two kinds; — Higher and
Lower.'
6. • Differences, which reside in eternal substances, are endless. '