Reports » सिद्धान्तशिखोपनिषत्

Updated 2026-02-22 23:42

XML

XML conforms to the TEI schema ✓ Passed (31/31)

<text> @xml:id matches text's slug ✓ Passed (1/1)

All <div> elements set 'n' with unique values — N/A (0/0)

Singleton <head> and <trailer> slugs end with .head / .trailer — N/A (0/0)

All blocks have unique identifiers ✓ Passed (30/30)

Verse-only texts: <lg> slugs do not contain 'lg' — N/A (0/0)

Text

Devanagari text is well-formed ⚠ Partial (80/87)

Unexpected character ':' in text <ॐ अथ भारद्वाजः कुमारं पप्रच्छ । कोऽयं भवादृशानां परमशिवभक्तानां सिद्धान्तः । कुतः सर्वे न विदन्तीति । तद्गुह्यमुवाच स्कन्दः । भारद्वाज शृणु नाम क्वचिद्वदन्ति साम्बं सर्वदेवप्रकृष्टं शिवं वरेण्यं पक्वचित्ता: शिवस्य प्रसादतो ज्ञानमात्राद्विदन्ति ।>

<p n="p1">ॐ अथ भारद्वाजः कुमारं पप्रच्छ । कोऽयं भवादृशानां परमशिवभक्तानां सिद्धान्तः । कुतः सर्वे न विदन्तीति । तद्गुह्यमुवाच स्कन्दः । भारद्वाज शृणु नाम क्वचिद्वदन्ति साम्बं सर्वदेवप्रकृष्टं शिवं वरेण्यं पक्वचित्ता: शिवस्य प्रसादतो ज्ञानमात्राद्विदन्ति ।</p>

Unexpected character ':' in text <जन्मान्यनन्तानि विस्तीर्य भूयः शिवप्रसादाद्धृतपुण्यलेश: ।>

<l>जन्मान्यनन्तानि विस्तीर्य भूयः शिवप्रसादाद्धृतपुण्यलेश: ।</l>

Unexpected character 'r' in text <स्नानं त्रिपुण्ड्रस्य शिरोललाटवक्षःस्कन्धमणिबन्धेषु कूrpe ।>

<l>स्नानं त्रिपुण्ड्रस्य शिरोललाटवक्षःस्कन्धमणिबन्धेषु कूrpe ।</l>

Unexpected character ':' in text <द्वात्रिंशदुक्ता मणिबन्धयोश्च चतुर्विंशाः शतमष्टौ जपार्थम् । पुरा लीना: सृष्टिकालाच्छिवस्य पञ्चाक्षरे मन्त्रवर्ये समस्ताः । भूतानि पञ्च वेदा आगमाश्च शिवाल्लब्धोऽभून्मन्त्रवर्यो विधात्रा ॥>

<p n="p2">द्वात्रिंशदुक्ता मणिबन्धयोश्च चतुर्विंशाः शतमष्टौ जपार्थम् । पुरा लीना: सृष्टिकालाच्छिवस्य पञ्चाक्षरे मन्त्रवर्ये समस्ताः । भूतानि पञ्च वेदा आगमाश्च शिवाल्लब्धोऽभून्मन्त्रवर्यो विधात्रा ॥</p>

Unexpected character 'r' in text <योऽयं नकारः सोऽयमकारः स सद्योजातो भूrऋग्वेद: संपुटमुच्यते । योऽयं मकारः सोऽयमुकारः स वामदेव आपो यजुर्वेदो वक्त्रमुच्यते । योऽयं शिकारः सोऽयं मकारः स घोरः स वायुः सामवेदो गुण उच्यते । योऽयं वकारः सोऽयं नादः स तत्पुरुषः स तेजोऽथर्ववेदाऽघोरमुच्यते । योऽयं यकारः तदिदं समस्तमोमिति निर्विशेषप्रणवः स सर्वोत्तम ईशान आकाश आगमो लिङ्गमुच्यते । इत्येतत्तत्त्वं यो विजानाति स नित्यं शुद्धबुद्धपरमानन्दपरमशिवस्वरूपः ।>

<p n="p3">योऽयं नकारः सोऽयमकारः स सद्योजातो भूrऋग्वेद: संपुटमुच्यते । योऽयं मकारः सोऽयमुकारः स वामदेव आपो यजुर्वेदो वक्त्रमुच्यते । योऽयं शिकारः सोऽयं मकारः स घोरः स वायुः सामवेदो गुण उच्यते । योऽयं वकारः सोऽयं नादः स तत्पुरुषः स तेजोऽथर्ववेदाऽघोरमुच्यते । योऽयं यकारः तदिदं समस्तमोमिति निर्विशेषप्रणवः स सर्वोत्तम ईशान आकाश आगमो लिङ्गमुच्यते । इत्येतत्तत्त्वं यो विजानाति स नित्यं शुद्धबुद्धपरमानन्दपरमशिवस्वरूपः ।</p>

Unexpected character ':' in text <पुरा देवा: पशुपाशाद्विमुक्ताः शिवं पूज्यैव हरिपद्मादयोऽपि ।>

<l>पुरा देवा: पशुपाशाद्विमुक्ताः शिवं पूज्यैव हरिपद्मादयोऽपि ।</l>

Unexpected character ':' in text <जलैरुष्णै: शीतलैर्वा कदाचिदज्ञानाद्वा पतितैः पत्रपुष्पैः ।>

<l>जलैरुष्णै: शीतलैर्वा कदाचिदज्ञानाद्वा पतितैः पत्रपुष्पैः ।</l>

No leading or trailing spaces in text elements ✓ Passed (61/61)

Verse numbers match `n` attribute — N/A (0/0)

Meter

All verses have a known meter ⚠ Partial (4/25)

Verse lg1

<lg n="lg1">
  <l>विश्वाधिकं शङ्करं ये प्रमूढा हीनं विष्णोर्ब्रह्मणो वा वदन्ति ।</l>
  <l>न संसारात् प्रमुच्यन्ते कदाचिच्छतैः कल्पैः कोटिभिर्वाऽथ दोषैः ॥</l>
</lg>

वि

श्वा

धि

कं

श

ङ्क

रं

ये

प्र

मू

ढा

ही

नं

वि

ष्णो

र्ब्र

ह्म

णो

वा

व

द

न्ति

न

सं

सा

रा

त्प्र

मु

च्य

न्ते

क

दा

चि

च्छ

तैः

क

ल्पैः

को

टि

भि

र्वा

थ

दो

षैः

Verse lg2

<lg n="lg2">
  <l>यथा राज्ञे कुर्वन्नमात्यबुद्धिं</l>
  <l>देही विन्देद्बाधमस्माद्विनष्टम् ।</l>
  <l>सत्यादिरूपं शिवमेवं विदानो</l>
  <l>विष्ण्वादिबुद्ध्या हीयतेऽज्ञानसङ्गात् ॥</l>
</lg>

य L	था G	रा G	ज्ञे G	कु G	र्व G	न्न L	मा G	त्य L	बु G	द्धिं G
दे G	ही G	वि G	न्दे G	द्बा G	ध L	म G	स्मा G	द्वि L	न G	ष्टम् L
स G	त्या G	दि L	रू G	पं G	शि L	व L	मे G	वं G	वि L	दा G	नो G
वि G	ष्ण्वा G	दि L	बु G	द्ध्या G	ही G	य L	ते G	ज्ञा G	न L	स G	ङ्गात् G

Verse lg3

<lg n="lg3">
  <l>महानग्निः काष्ठमार्द्रं च शुष्कं कृत्वा दहेदीश्वरोत्कृष्टबुद्धिः ।</l>
  <l>दहेत् पापान्याशु विज्ञानदात्री न संसारे मज्जते वा कदाचित् ॥</l>
</lg>

म

हा

न

ग्निः

का

ष्ठ

मा

र्द्रं

च

शु

ष्कं

कृ

त्वा

द

हे

दी

श्व

रो

त्कृ

ष्ट

बु

द्धिः

द

हे

त्पा

पा

न्या

शु

वि

ज्ञा

न

दा

त्री

न

सं

सा

रे

म

ज्ज

ते

वा

क

दा

चित्

Verse lg6

<lg n="lg6">
  <l>जन्मान्यनन्तानि विस्तीर्य भूयः शिवप्रसादाद्धृतपुण्यलेश: ।</l>
  <l>शिवे भक्तिं प्राप्य तद्भक्तसङ्गान्न संसृतौ घोरदुःखात् प्रमज्जेत् ॥</l>
</lg>

ज

न्मा

न्य

न

न्ता

नि

वि

स्ती

र्य

भू

यः

शि

व

प्र

सा

दा

द्धृ

त

पु

ण्य

ले

श

शि

वे

भ

क्तिं

प्रा

प्य

त

द्भ

क्त

स

ङ्गा

न्न

सं

सृ

तौ

घो

र

दुः

खा

त्प्र

म

ज्जेत्

Verse lg7

<lg n="lg7">
  <l>योऽज्ञानाद्वा शिवशब्दं गृणानः पापैर्घोरैर्मुच्यते वा कदाचित् ।</l>
  <l>को वा वेत्ता महिमानं शिवस्य परात् परस्य ज्ञानगुह्यस्य गुह्यम् ॥</l>
</lg>

यो

ज्ञा

ना

द्वा

शि

व

श

ब्दं

गृ

णा

नः

पा

पै

र्घो

रै

र्मु

च्य

ते

वा

क

दा

चित्

को

वा

वे

त्ता

म

हि

मा

नं

शि

व

स्य

प

रा

त्प

र

स्य

ज्ञा

न

गु

ह्य

स्य

गु

ह्यम्

Verse lg8

<lg n="lg8">
  <l>सद्योजाताद्ब्राह्मणाः संबभूवुर्वामदेवात् क्षत्रिया वै विशश्च ।</l>
  <l>अघोराच्छूद्रास्तत्पुरुषाच्छिवस्य पञ्चात्मकस्य गणा ईशतोऽस्य ॥</l>
</lg>

स

द्यो

जा

ता

द्ब्रा

ह्म

णाः

सं

ब

भू

वु

र्वा

म

दे

वा

त्क्ष

त्रि

या

वै

वि

श

श्च

अ

घो

रा

च्छू

द्रा

स्त

त्पु

रु

षा

च्छि

व

स्य

प

ञ्चा

त्म

क

स्य

ग

णा

ई

श

तो

स्य

Verse lg9

<lg n="lg9">
  <l>आत्माश्रमित्वाद्गुणवंशजाता लिङ्गाङ्गसङ्गस्तत्र जन्मान्तदीक्षा ।</l>
  <l>यथा गङ्गा शिवसङ्गात्तथैव न सूतकं वा नाप्यशुचित्वमेषाम् ॥</l>
</lg>

आ

त्मा

श्र

मि

त्वा

द्गु

ण

वं

श

जा

ता

लि

ङ्गा

ङ्ग

स

ङ्ग

स्त

त्र

ज

न्मा

न्त

दी

क्षा

य

था

ग

ङ्गा

शि

व

स

ङ्गा

त्त

थै

व

न

सू

त

कं

वा

ना

प्य

शु

चि

त्व

मे

षाम्

Verse lg10

<lg n="lg10">
  <l>गच्छंस्तिष्ठन्निमिषन्नुन्मिषन् वा स्वपञ्चाग्राल्लिङ्गधारी शुचिः स्यात् ।</l>
  <l>भुञ्जन् मूत्राद्युत्सृजन् वा कदाचिन्न तत्रोच्छिष्टं भजते शुद्धदेही ॥</l>
</lg>

ग

च्छं

स्ति

ष्ठ

न्नि

मि

ष

न्नु

न्मि

ष

न्वा

स्व

प

ञ्चा

ग्रा

ल्लि

ङ्ग

धा

री

शु

चिः

स्यात्

भु

ञ्ज

न्मू

त्रा

द्यु

त्सृ

ज

न्वा

क

दा

चि

न्न

त

त्रो

च्छि

ष्टं

भ

ज

ते

शु

द्ध

दे

ही

Verse lg11

<lg n="lg11">
  <l>शीर्षे कण्ठे वक्षसि कक्षदेशे नाभौ हस्ते सर्वदा प्राणलिङ्गम् ।</l>
  <l>धार्यं यथासम्प्रदायं पुरस्ताद्गुरोर्विदित्वा हृदये मुख्यमुक्तम् ॥</l>
</lg>

शी

र्षे

क

ण्ठे

व

क्ष

सि

क

क्ष

दे

शे

ना

भौ

ह

स्ते

स

र्व

दा

प्रा

ण

लि

ङ्गम्

धा

र्यं

य

था

स

म्प्र

दा

यं

पु

र

स्ता

द्गु

रो

र्वि

दि

त्वा

हृ

द

ये

मु

ख्य

मु

क्तम्

Verse lg12

<lg n="lg12">
  <l>स्नानं कृत्वा शिवतीर्थे च देहं सर्वं भस्मोद्धूलनात् पावयित्वा ।</l>
  <l>त्रिपुण्ड्रं धार्यं भर्त्सनात् पातकौघगिरेर्भस्म प्राहुरत्यर्थमेतत् ॥</l>
</lg>

स्ना

नं

कृ

त्वा

शि

व

ती

र्थे

च

दे

हं

स

र्वं

भ

स्मो

द्धू

ल

ना

त्पा

व

यि

त्वा

त्रि

पु

ण्ड्रं

धा

र्यं

भ

र्त्स

ना

त्पा

त

कौ

घ

गि

रे

र्भ

स्म

प्रा

हु

र

त्य

र्थ

मे

तत्

Verse lg13

<lg n="lg13">
  <l>स्नानं त्रिपुण्ड्रस्य शिरोललाटवक्षःस्कन्धमणिबन्धेषु कूrpe ।</l>
  <l>नाभिप्रदेशे पार्श्वयोर्गण्डदेशे गुदप्रदेशे गुल्फयोश्च क्रमात् स्यात् ॥</l>
</lg>

स्ना

नं

त्रि

पु

ण्ड्र

स्य

शि

रो

ल

ला

ट

व

क्षः

स्क

न्ध

म

णि

ब

न्धे

षु

कू

र्पे

ना

भि

प्र

दे

शे

पा

र्श्व

यो

र्ग

ण्ड

दे

शे

गु

द

प्र

दे

शे

गु

ल्फ

यो

श्च

क्र

मा

त्स्यात्

Verse lg14

<lg n="lg14">
  <l>वह्नित्रयं तच्च जगत्त्रयं यद्गुणत्रयं तच्च शक्तित्रयं स्यात् ।</l>
  <l>धृतं त्रिपुण्ड्रं यदि कोपि दैवात् तद्दृष्ट्वान्यः पातकौघाद्विमुक्तः ॥</l>
</lg>

व

ह्नि

त्र

यं

त

च्च

ज

ग

त्त्र

यं

य

द्गु

ण

त्र

यं

त

च्च

श

क्ति

त्र

यं

स्यात्

धृ

तं

त्रि

पु

ण्ड्रं

य

दि

को

पि

दै

वा

त्त

द्दृ

ष्ट्वा

न्यः

पा

त

कौ

घा

द्वि

मु

क्तः

Verse lg15

<lg n="lg15">
  <l>निमीलिताक्षस्य पुरत्रयाणि</l>
  <l>दग्धाः शंभोर्नयनेभ्योऽथ ये तु ।</l>
  <l>जाता रुद्राक्षा जलबिन्दवोऽस्य</l>
  <l>सद्योजातादीन् पञ्च वक्त्राणि विन्द्यात् ॥</l>
</lg>

नि L	मी G	लि L	ता G	क्ष G	स्य L	पु L	र G	त्र L	या G	णि L
द G	ग्धाः G	शं G	भो G	र्न L	य L	ने G	भ्यो G	थ L	ये G	तु L
जा G	ता G	रु G	द्रा G	क्षा G	ज L	ल L	बि G	न्द L	वो G	स्य L
स G	द्यो G	जा G	ता G	दी G	न्प G	ञ्च L	व G	क्त्रा G	णि L	वि G	न्द्यात् G

Verse lg16

<lg n="lg16">
  <l>द्वात्रिंशद्रुद्राक्षाः कण्ठमालाप्रयुक्ताः</l>
  <l>शिखायामेको द्विचत्वारिंशदुक्ताः ।</l>
  <l>शिरोधार्याः कर्णयोर्द्वादशाऽथ</l>
  <l>शतत्रयं तूपवीतं च बाह्वोः ॥</l>
</lg>

द्वा

त्रिं

श

द्रु

द्रा

क्षाः

क

ण्ठ

मा

ला

प्र

यु

क्ताः

शि

खा

या

मे

को

द्वि

च

त्वा

रिं

श

दु

क्ताः

शि

रो

धा

र्याः

क

र्ण

यो

र्द्वा

द

शा

थ

श

त

त्र

यं

तू

प

वी

तं

च

बा

ह्वोः

Verse lg18

<lg n="lg18">
  <l>पुरा देवा: पशुपाशाद्विमुक्ताः शिवं पूज्यैव हरिपद्मादयोऽपि ।</l>
  <l>ऐन्द्रनीलं पूजितं विष्णुनासील्लिङ्गं वैडूर्यं विधिना पद्मरागम् ॥</l>
</lg>

पु

रा

दे

वा

प

शु

पा

शा

द्वि

मु

क्ताः

शि

वं

पू

ज्यै

व

ह

रि

प

द्मा

द

यो

पि

ऐ

न्द्र

नी

लं

पू

जि

तं

वि

ष्णु

ना

सी

ल्लि

ङ्गं

वै

डू

र्यं

वि

धि

ना

प

द्म

रा

गम्

Verse lg19

<lg n="lg19">
  <l>शक्रेण हैमं यक्षराजेन विश्वेदेवै रौप्यं वसुभिः कांस्यकं च ।</l>
  <l>यद्दारुकूटं वायुना पार्थिवं तदश्विभ्यामासीत् स्फाटिकं पाशिनाथ ॥</l>
</lg>

श

क्रे

ण

है

मं

य

क्ष

रा

जे

न

वि

श्वे

दे

वै

रौ

प्यं

व

सु

भिः

कां

स्य

कं

च

य

द्दा

रु

कू

टं

वा

यु

ना

पा

र्थि

वं

त

द

श्वि

भ्या

मा

सी

त्स्फा

टि

कं

पा

शि

ना

थ

Verse lg20

<lg n="lg20">
  <l>आदित्यैस्ताम्रं मौक्तिकं देवतैस्तैरनन्ताद्यैः फणिभिश्च प्रवालम् ।</l>
  <l>दैत्यैर्जालं राक्षसैश्च त्रिलोहं गणैः शैलं सैकतं मातृकाभिः ॥</l>
</lg>

आ

दि

त्यै

स्ता

म्रं

मौ

क्ति

कं

दे

व

तै

स्तै

र

न

न्ता

द्यैः

फ

णि

भि

श्च

प्र

वा

लम्

दै

त्यै

र्जा

लं

रा

क्ष

सै

श्च

त्रि

लो

हं

ग

णैः

शै

लं

सै

क

तं

मा

तृ

का

भिः

Verse lg21

<lg n="lg21">
  <l>दारूद्भवं निर्ऋतिना यमेन सुपूज्यमासीन्मारकतं च रुद्रैः ।</l>
  <l>सुभस्मरूपं सूक्ष्मरूपं च लक्ष्म्या शैलान्येव मुनयो भेजिरेऽथ ॥</l>
</lg>

दा

रू

द्भ

वं

नि

रृ

ति

ना

य

मे

न

सु

पू

ज्य

मा

सी

न्मा

र

क

तं

च

रु

द्रैः

सु

भ

स्म

रू

पं

सू

क्ष्म

रू

पं

च

ल

क्ष्म्या

शै

ला

न्ये

व

मु

न

यो

भे

जि

रे

थ

Verse lg22

<lg n="lg22">
  <l>सरस्वती रत्नरूपं च दुर्गा हैमं लिङ्गं पूजयामास भक्त्या ।</l>
  <l>जलैरुष्णै: शीतलैर्वा कदाचिदज्ञानाद्वा पतितैः पत्रपुष्पैः ।</l>
  <l>तुष्टो यच्छेद्वाञ्छितार्थं महेशः किं दुर्लभं शिवभक्तस्य लोके ॥</l>
</lg>

स

र

स्व

ती

र

त्न

रू

पं

च

दु

र्गा

है

मं

लि

ङ्गं

पू

ज

या

मा

स

भ

क्त्या

ज

लै

रु

ष्णै

शी

त

लै

र्वा

क

दा

चि

द

ज्ञा

ना

द्वा

प

ति

तैः

प

त्र

पु

ष्पैः

तु

ष्टो

य

च्छे

द्वा

ञ्छि

ता

र्थं

म

हे

शः

किं

दु

र्ल

भं

शि

व

भ

क्त

स्य

लो

के

Verse lg24

<lg n="lg24">
  <l>किमन्यैर्धार्यैर्भस्मनि शुद्धपुण्ड्रे स्थिते किमन्यैर्मन्त्रवर्येऽथ मन्त्रैः ।</l>
  <l>शिवे स्थिते सर्वदेवाधिराजे भारद्वाज निर्जरैः किं तथाऽन्यैः ॥</l>
</lg>

कि

म

न्यै

र्धा

र्यै

र्भ

स्म

नि

शु

द्ध

पु

ण्ड्रे

स्थि

ते

कि

म

न्यै

र्म

न्त्र

व

र्ये

थ

म

न्त्रैः

शि

वे

स्थि

ते

स

र्व

दे

वा

धि

रा

जे

भा

र

द्वा

ज

नि

र्ज

रैः

किं

त

था

न्यैः

Verse lg25

<lg n="lg25">
  <l>सिद्धान्तोऽयं निश्चितोऽस्माभिरेष भारद्वाज गुह्यमेतन्न वाच्यम् ।</l>
  <l>सदा प्रशान्ताय न नास्तिकाय परीक्ष्याथ ब्रूहि सर्वार्थवेत्रे ॥</l>
</lg>

सि

द्धा

न्तो

यं

नि

श्चि

तो

स्मा

भि

रे

ष

भा

र

द्वा

ज

गु

ह्य

मे

त

न्न

वा

च्यम्

स

दा

प्र

शा

न्ता

य

न

ना

स्ति

का

य

प

री

क्ष्या

थ

ब्रू

हि

स

र्वा

र्थ

वे

त्रे