Reports » zizupAlavadham

<teiHeader xml:lang="en">
  <fileDesc>
    <titleStmt>
      <title>Śiśupālavadha</title>
      <author>Māgha</author>
      <respStmt>
        <resp>data entry</resp>
        <name>members of the Sansknet Project</name>
      </respStmt>
      <respStmt>
        <resp>contribution to GRETIL</resp>
        <name>members of the Sansknet Project</name>
      </respStmt>
      <respStmt>
        <resp>initial normalization and conversion to legacy GRETIL formats</resp>
        <name>Reinhold Grünendahl</name>
      </respStmt>
      <respStmt>
        <resp>normalization and conversion to TEI-conformant markup</resp>
        <name>Maximilian Mehner</name>
      </respStmt>
    </titleStmt>
    <publicationStmt>
      <publisher>Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen</publisher>
      <availability>
        <p>This e-text was provided to GRETIL in good faith that no copyright rights have been infringed.
	 If anyone wishes to assert copyright over

<l>ररुषे विषाणिभिरनुक्षणंमिथो मदमूढबुद्धिषु विवेकिता कुतः? ॥ ६ ॥</l>

<lg n="3.27">
  <l>श्यामारुणैर्वारणदानतोयैरालोडिताः काञ्ञ्चनभूपराः ।</l>
  <l>आनेमि मग्नैः शितिकण्ठपक्षक्षोदद्युतश्चुक्षुदिरे रथौघैः ॥ २८ ॥</l>
</lg>

<lg n="3.28">
  <l>न लङ्घयामास महाजनानां शिरांसि नैवोद्धतिमाजगाम ।</l>
  <l>अचेष्टताष्टापदभूमिरेणुः पदाहतो यत्सदृशं गरिम्णः ॥ २७ ॥</l>
</lg>

<lg n="3.62">
  <l>निषेव्यमाणेन शिवैमरुद्भिरध्यास्यमाना हरिणा चिराय ।</l>
  <l>उद्रश्मिरत्नाङ्कुरधाम्नि सिन्धावाहास्त मेरावमरावतीं या ॥ ६३ ॥</l>
</lg>

<lg n="3.63">
  <l>स्नग्धाञ्जनस्यमरुचिः सुवृत्तः बद्वा इवाद्वंसितवर्णकान्तेः ।</l>
  <l>विशेषको वा विशिशेष यस्याः श्रियन्त्रिलोकीतिलकः स एव ॥ ६२ ॥</l>
</lg>

<lg n="3.70">
  <l>पारेजलंनीरनिधेरपश्यन्मुरारिरानीलपलाशराशीः ।</l>
  <l>वनावलीरुत्कलिकासहस्रप्रतिक्षणोत्कूलितशैवलाभाः ॥ ७१ ॥</l>
</lg>

<lg n="3.71">
  <l>लक्षीभृतःऽम्भोधितटाधिवासान्द्रमानसौ नीरदनीलभासः ।</l>
  <l>लतावधूसंप्रयुजो ऽदिवेलं बहूकृतान्स्वानिव पशयति स्म ॥ ७० ॥</l>
</lg>

<lg n="3.79">
  <l>उत्सङ्गिताम्भःकणक नभस्वानुदन्वतः स्वदलवान्ममार्ज ।</l>
  <l>तस्यानुवेलं व्रजतःऽधिवेलंमेलालतासेफालनलबेधगन्धः ॥ ८० ॥</l>
</lg>

<lg n="3.80">
  <l>उत्तालतालीवनसंप्रवृत्तसमीरसीमन्तितकेतकीकाः ।</l>
  <l>आसेदिरे लावणसैन्धवीनां चमूचरैः कच्छभुवां प्रदेशाः ॥ ७९ ॥</l>
</lg>

<lg n="5.64">
  <l>मेदस्विनः सरभसोपगतानभीकान् भङ्कत्वा पराननडुहो मुहुराहवेन ।</l>
  <l>ऊर्जस्वलेन सुरभीरनुनिनिःसपत्नं जग्मे जयोद्धुरविशालविषाणमुक्ष्णा ॥ ६५ ॥</l>
</lg>

<lg n="5.65">
  <l>बिभ्राणमायतिमतीमवृथा शिरोधिं प्रत्यग्रतामतिरसामधिकं दधन्ति ।</l>
  <l>लोलोष्ट्रमौष्ट्रकमुदग्रमुखं तरूणाम् अभ्रंलिहानि लिलिहे नवपल्लवानि ॥ ६४ ॥</l>
</lg>

<lg n="8.17">
  <l>ताः पूर्वं सचकितमागमय्य गाधं कृत्वाथो मृदु पदमन्तराविशन्त्यः ।</l>
  <l>कामिन्यो मन इव कामिनः सरागैरङ्गैस्तज्जलमनुरञ्जयांबभू ॥ १८ ॥</l>
</lg>

<lg n="8.18">
  <l>संक्षोभं पयसि मुहुर्महेभकुम्भश्रीभाजा कुचयुगलेन नीयमाने ।</l>
  <l>विश्लेषं युगमगमद्रथाङ्गनाम्नोरुद्वृत्तः क इव सुखावहः परेषां ॥ १७ ॥</l>
</lg>

<lg n="11.3">
  <l>स्फुटतरमुपरिष्टादल्पमूर्तेर्ध्रुवस्य स्फुरति सुरमुनीनां मण्डलं व्यस्तमेत् ।</l>
  <l>शकटमिव महीयः शैशवे शार्ङ्गपाणेश् चपलचरणकाब्जप्रेरणोत्तुङ्गिताग्रम् ॥ २ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.3">
  <l>चयस्तविषामित्यवधारितं पुरा ततः शरीरीति विभाविताकृतिम् ।</l>
  <l>विभुर्विभक्तावयवं पुमानिति क्रमादमुं नारद इत्यबोधि सः ॥ ३ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.5">
  <l>दधानमम्भोरुहकेसरद्युतीर्जटाः शरच्चन्द्र मरीचिरोचिषम् ।</l>
  <l>विपाकस्तुङ्गास्तुहिनस्थलीरुहो धरादरेन्द्रं व्रततीततीरिव ॥ ५ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.6">
  <l>पिशङ्गमौञ्जीयुजमर्जुनच्छविं वसानमेणाजिनमञ्नद्युति ।</l>
  <l>सुवर्मसूत्राकलिताधराम्बरां विडम्बयन्तं शितिवाससस्तनुम् ॥ ६ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.11">
  <l>निवर्त्य सो ऽनुव्रजतः कृतानतीनतीन्द्रयज्ञाननिधिर्नभः सदः ।</l>
  <l>समासदत्सादितदैत्यसंपदः पदं महेन्द्रलायचारु चक्रिणः ॥ ११ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.12">
  <l>पतत्पतङ्गप्रतिमस्तपोनिधिः पुरो ऽस्य यावन्न भुवि व्लीयत ।</l>
  <l>गिरेस्तडित्वानिव तावदुच्चकैर्जवेन पीठादुतिष्ठदच्युतः ॥ १२ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.13">
  <l>अथ प्रयत्नोन्नमितानत्फणैर्धृते कथञ्चित्फणिनां गणैरधः ।</l>
  <l>न्यधायिषातामभि देवकीसुतं सुतेन धातुश्चरणौ भुवस्तले ॥ १३ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.14">
  <l>तमर्घ्यमर्घ्यादिकयादिपुरुषः सपर्यया साधु स पर्यपूजयत् ।</l>
  <l>गृहानुपैतुं प्रणयादभीप्सवो भवन्ति नापुण्यकृतां मनीषिणः ॥ १४ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.15">
  <l>न यावदेतावुदपश्यदुत्थितौ जनस्तुषाराञ्जनपर्वताविव ।</l>
  <l>स्वहस्तदत्ते मुनिमासने मुनिश्चिरंस्तावदभिन्यवीविशत् ॥ १५ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.18">
  <l>अशेषतीर्थोपहृताः कमण्डलोर्निधाय पाणावृषीणाभ्युदीरिताः ।</l>
  <l>अघौघविध्वंसविधौ पटीयसीर्नतेन मूर्द्ना हरिरग्रहीदापः ॥ १८ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.19">
  <l>स काञ्चने यत्र मुनेरनुज्ञया नवाम्बुदशयामवपुर्न्यविक्षत ।</l>
  <l>जिगाय जम्बूजनितश्रियः श्रियं सुमेरुशृङ्गस्य तदा तदासनम् ॥ १९ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.20">
  <l>स तप्ताकार्तस्वरभास्वराम्बरः कठोरधाराधिपलाञ्छनच्छविः ।</l>
  <l>विदिद्युते बाडवजातवेदसः शिखाभिराश्लिष्ट इवाम्भसां निधिः ॥ २० ॥</l>
</lg>

<lg n="1.23">
  <l>युगान्तकालमतिसंहृतात्मनो जगन्ति यस्यां सविकासमासत ।</l>
  <l>तनौ ममुस्तत्र न कैटभद्विषस्तपोधनभ्यागमसंभवा मुदः ॥ २३ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.27">
  <l>जगत्पर्याप्तसहस्रभानुना न यन्नियन्तुं समभावि भानुना ।</l>
  <l>प्रसह्य तेजोभिरसंख्यतां गतैर् अदस्त्वया नुन्नमनुत्तमं तमः ॥ २७ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.28">
  <l>कृतः प्रजाक्षेमकृता प्रजासृजा सुपात्रनिक्षेनिराकुलात्मना ।</l>
  <l>सदोपयोगे ऽपि गुरुस्त्वमक्षयो निधिः श्रुतीनां धनसंपदामिव ॥ २८ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.29">
  <l>विलोकनेनैव तवामुना मुने कृतः कृतार्थोस्मि निबर्हितांहसा ।</l>
  <l>तथापिशुश्रूषुरहं गरीयसीर्गिरो ऽथवा श्रेयसि केन वा तृप्यते ॥ २९ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.30">
  <l>गतस्पृहो ऽप्यागमनप्रयोजनं वदेति वक्तुं व्यवसीयते यया ।</l>
  <l>तनोति नस्तामुदित्मगौरवो गुरुस्तवैवागम एव धृष्यताम् ॥ ३० ॥</l>
</lg>

<lg n="1.33">
  <l>उदासितारं निग्रहीतमानसैर्गृहीतमध्यात्मदृशा कथञ्चन ।</l>
  <l>बहिर्विकरं प्रकृतेः पृथग्विदुः पुरातनं त्वां पुरुषं पुराविदः ॥ ३३ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.34">
  <l>निवेशयामासिथ हेलयोद्धृतं फणाभृतां छादनमेकमोकसः ।</l>
  <l>जगतैकस्थपतिस्त्वमुच्चकैरहीश्वरस्तम्भशिरःसुभूतलम् ॥ ३४ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.37">
  <l>निजोजसोज्जासयितुं जगद्रहामुपजिहीथा न महीतले यदि ।</l>
  <l>समाहितैरप्यनिरूपितस्ततः पदं दृशः स्याः कथम् ईश मादृशाम् ॥ ३७ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.40">
  <l>प्रवृत्त एव स्वयमुज्झिश्रमः क्रमेण पेष्टुं भुवनद्वषामसि ।</l>
  <l>तथापि वाचालतया युनक्ति मां मिथस्त्वदाभाषणलोलुपं मनः ॥ ४० ॥</l>
</lg>

<lg n="1.42">
  <l>अभूदभूमि प्रतिपक्षजन्मनां भियां तनूजस्पनद्युतिर्दितेः ।</l>
  <l>यमिन्द्रशब्दार्थनिषूदनं हरेर्हरण्यपूर्वं कशिपुं प्रचक्षते ॥ ४२ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.44">
  <l>दिशामधीशांश्चतुरो यतः सुरानपास्य तं रागाहृताः सिषेविरे ।</l>
  <l>अवापुरारभ्य ततश्चला इति प्रवादमुच्चैरयशस्करं श्रियः ॥ ४४ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.46">
  <l>स संचरिष्णु भुवनान्तरेषु यां यदृच्छयाशिश्रियादाश्रयः श्रियः ।</l>
  <l>अकारि तस्यै मुकुटोपलस्खलत्करैस्त्रिसन्ध्यं त्रिदशैर्दिशे नमः ॥ ४६ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.47">
  <l>सटाच्छटभिन्नघनेन बिभ्रता नृसिंह सैंहीमतनुं तनुं त्वया ।</l>
  <l>स मुग्धकान्तास्तनसङ्गभङ्गुरैरुरोविदारं प्रतिचस्किरे नखैः ॥ ४७ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.49">
  <l>प्रभुर्बुभूषुर्भुवनत्रयस्य यः शिरो ऽतिरागाद्दशमं चिकर्तिषुः ।</l>
  <l>अतर्कयद्विघ्नमिवेष्टसाधसः प्रसादमिच्छासद्दृशं पिनाकिनः ॥ ४९ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.57">
  <l>परेभर्तुर्महिषो ऽमुना धनुर्विधातुमुत्खातविषाणमण्डलः ।</l>
  <l>हृते ऽपिभारे महतस्त्रपाभरादुवाह दुःखेन भृशानृतं शिरः ॥ ५७ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.58">
  <l>सृपशन्सशङ्कः समये शुचावपि स्थितः कराग्रैरसमग्रपातिभिः ।</l>
  <l>अघघर्मोदकबिन्दुमौक्तिकैरलञ्चकारास्य वधूरहस्करः ॥ ५८ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.62">
  <l>तिरस्कृतस्तस्य जनाभिभाविना मुहुर्महिम्ना महसां महीयसां ।</l>
  <l>बभार बाष्पैर्द्वगुणीकृतं तनुतनूनपाद्धूममवितानमाधिजैः ॥ ६२ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.63">
  <l>परस्यमर्मविधमुज्झतां निजं द्विजिह्वतादोषमजिह्मगामिभिः ।</l>
  <l>तमिद्धमाराधयितुं सकर्णकैः कुलैर्न भेजे फणिनां भुजङ्गता ॥ ६३ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.67">
  <l>अमानवं जातमजं कुले मनोः प्रभाविनं भाविन्नमन्तमात्मनः ।</l>
  <l>मुमोच जानन्नपि जानकीं न यः सदभिमानैकधना हि मानिनः ॥ ६७ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.68">
  <l>स्मरत्यदो दाशरथिर्भवानमुं वनान्ताद्वनितापहारिणम् ।</l>
  <l>पयोधिमाबद्धचलज्जलाबिलं विलङ्घ्यलङ्गां निकषा हनिष्यति ॥ ६८ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.72">
  <l>बलावलेपादधुनापिपूर्ववप्रबाद्ध्यते तेन जगज्जिगीषुणा ।</l>
  <l>सतीव योषित्प्रकृतिः सुनिश्चला पुमांसंमब्येति भवान्तरेष्वपि ॥ ७२ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.74">
  <l>हृदयमविरोधोदयददूढद्रढिम दधातु पुनः पुरन्दरस्य ।</l>
  <l>घनपुलकपुलोमजाकुचाग्रद्रुतपरिरम्भनिपीडनक्षमत्वम् ॥ ७४ ॥</l>
</lg>

<lg n="1.75">
  <l>ओमित्युक्तवतो ऽथ शाङ्गिणा इति व्याहृत्य वाचं नभस्तस्मिन्नुत्पतिते पुरः सुरमुनाविन्दोः श्रियं बिभ्रति ।</l>
  <l>शत्रुणामनिश विनाशपिशुनः क्रुद्धस्य चैद्यं प्रति व्योम्नि भ्रकुटिच्छलेन वदने केतुशचकारास्पदम् ॥ ७५ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.6">
  <l>गुरुद्वयाय गुरुणोरुभयोरथ कार्ययोः ।</l>
  <l>हरिविप्रतिषेधं तममाचचक्षे विचक्षणः ॥ ६ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.11">
  <l>न दूये सात्वतीसूनुर्यन्मह्यमपराध्यति ।</l>
  <l>यत्तु दह्यन्ते लोकमदो दुःखाकरोतिमाम् ॥ ११ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.19">
  <l>प्रोल्लसत्कुणडलप्रोतपद्मरागदलत्विषा ।</l>
  <l>कृष्णोत्तरासङ्गरुचं विदधच्चौतपल्लवीम् ॥ १९ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.26">
  <l>षड्गुणाः शक्तयस्तिस्रः सिद्धयोदयास्त्रयः ।</l>
  <l>ग्रन्धानधीत्य व्याकर्तुमिति दुर्मेधसो ऽप्यलम् ॥ २६ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.29">
  <l>मन्त्रो योध इवाधीरः सर्वाङ्गैः संवृतैरपि ।</l>
  <l>चिरं न स्थातुं परेभ्यो भेदशङ्कया ॥ २९ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.31">
  <l>तृप्तियोगः परेणापिमहिम्ना न महात्मनाम् ।</l>
  <l>पूर्णश्चन्द्रोदयाकाङ्क्षी दृष्टानतो ऽत्र महार्णवः ॥ ३१ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.34">
  <l>विपक्षममखिलीकृत्य प्रतिष्ठा खलु दुर्लभा ।</l>
  <l>अनीत्वा पङ्कतां धूलिमुदकं नावतिष्ठते ॥ ३४ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.43">
  <l>मनागनभ्यवृत्या वा कामं क्षाम्यततु यः क्षमी ।</l>
  <l>क्रयासमभिहारेण विराद्यन्तं क्षमेत कः ॥ ४३ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.46">
  <l>पदाहतं यदुत्थाय मूर्धानमधिरोहति ।</l>
  <l>स्वस्थादेववपमाने ऽपि देहिनस्तद्वरं रजः ॥ ४६ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.48">
  <l>तुङ्गत्वमितरा नाद्रौ नेदं सिन्धावागाधता ।</l>
  <l>अलङ्घनीयताहेतुरुभयं तन्मनस्विनि ॥ ४८ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.50">
  <l>स्वयं प्रणते ऽल्पे ऽपि परवायावुपेयुषी ।</l>
  <l>निदर्शनमसाराणां लघुर्बहुतृणं नरः ॥ ५० ॥</l>
</lg>

<lg n="2.51">
  <l>तेजस्विमध्ये तेजस्वी दवीयानपि गण्यते ।</l>
  <l>पञ्चम पञ्चपसस्तपनो जातवेदसाम् ॥ ५१ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.53">
  <l>अङ्गाधिरोपितश्चन्द्रमा मृगलाञ्छनः ।</l>
  <l>केशरी निष्ठुराक्षिप्तमृगयूथो मृगाधिपः ॥ ५३ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.59">
  <l>विजयस्वयि सेनायाः साक्षिमात्रे ऽपादिश्यताम् ।</l>
  <l>फलभाजि समीक्ष्योक्ते बुद्धेर्भोग इवात्मनि ॥ ५९ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.61">
  <l>नीतिरापदि यद्गम्यः परस्तन्मानिनो ह्रिये ।</l>
  <l>विधुर्विधुन्तस्येव पूर्णस्तस्योत्सवाय सः ॥ ६१ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.65">
  <l>यजतां पाण्डवः स्वर्गमवत्विन्द्रस्पस्विनः ।</l>
  <l>वयं हनाम द्विषतः सर्वः स्वार्थं समीहते ॥ ६५ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.68">
  <l>निशम्य ताः शेषगवीरमभिधातुमधोक्षजः ।</l>
  <l>शिष्याय बृहतां प्रत्युः प्रस्तावमदिशद्दृशा ॥ ६८ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.82">
  <l>बुद्धिशस्त्रः प्रकृत्यङ्गो घनसंवृतिकञ्चुकः ।</l>
  <l>चारेक्षणो दूतमुखः पपुरुषः को ऽपि पार्थिवः ॥ ८२ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.84">
  <l>कृतापचारो ऽपि परैरनाविष्कृतविक्रियः ।</l>
  <l>असाध्यः कुरुते वा रसभावविदः कवेः ॥ ८४ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.88">
  <l>तन्त्रवापविदा योगैर्मण्डलान्यधिष्ठिता ।</l>
  <l>सुनिग्रहानरेन्द्रेण फणीन्द्रा इव शत्रवः ॥ ८८ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.90">
  <l>अल्पत्वात्प्रबलत्वाद्वंशस्येवेतरे स्वराः ।</l>
  <l>विजीगीषोनृपतयः प्रयान्ति परिवारतां ॥ ९० ॥</l>
</lg>

<lg n="2.102">
  <l>मखविघ्नाय सकलमित्थमित्युत्थाप्य राजकम् ।</l>
  <l>हन्त जातमजातारेः प्रथमेन त्वयारिणा ॥ १०२ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.109">
  <l>तीक्ष्णा नारुन्तुदा बुद्धिः कर्म शान्तं प्रतापवत् ।</l>
  <l>नोपतापि मनः सोषमवागेका वाग्मिनः सतः ॥ १०९ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.110">
  <l>स्वयङ्कृतप्रसादस्य तस्याह्नो भानुमानिव ।</l>
  <l>समयावधिमप्राप्यय नान्तायालं भवानपि ॥ ११० ॥</l>
</lg>

<lg n="2.111">
  <l>कृत्वा कृत्यविदस्तीर्थेष्वन्तः प्रणिधयः पदम् ।</l>
  <l>विदां कुर्वन्तु महतस्तलं विद्विषम्भसः ॥ १११ ॥</l>
</lg>

<lg n="2.112">
  <l>अनुत्सूत्रपदन्यासा सद्वृत्ति सन्निबन्धना ।</l>
  <l>शब्दविद्येव नो भाति राजनीतिरस्पशा ॥ ११२ ॥</l>
</lg>