Reports » इतिहासोपनिषत्

Updated 2026-02-22 23:41

XML

XML conforms to the TEI schema ⚠ Partial (101/102)

Unexpected child element 'ellipsis' under trailer

<trailer n="trailer2">श्राद्धकाले विशेषेण पितॄणां दत्तमक्षयम् ।
मनोजव आयमानो आया <ellipsis>. . . .</ellipsis> तरत्परम् ॥
दिवं सुपर्णं गत्वा या सोमं व <ellipsis>. . . .</ellipsis> महत् ।
सुपर्णोऽसि गरुत्मान् दिवं गच्छ सुवः पत ॥
यस्तिलज्योतिस्त्रिंशत् वृषादर्विसुवः पत ॥</trailer>

<text> @xml:id matches text's slug ✓ Passed (1/1)

All <div> elements set 'n' with unique values ✓ Passed (1/1)

Singleton <head> and <trailer> slugs end with .head / .trailer ✗ Failed (0/1)

<trailer> slug '' must end with '.trailer'

<trailer/>

All blocks have unique identifiers ✓ Passed (101/101)

Verse-only texts: <lg> slugs do not contain 'lg' — N/A (0/0)

Text

Devanagari text is well-formed ⚠ Partial (275/281)

Unexpected character ':' in text <ॐ वृषादर्विकुलꣳ ह वै शिबिकुलं बभूव । तस्यायमितिहासः कुलविद्या बभूव । तद्यो ह स्मेममधीते स ह स्मै राजा भवति । स किंचित्प्राप्यान्तर्हितः । सोऽब्रवीत् । यो मामितिहासं ग्राहयेत् । वरमस्मै दद्यामिति । ततो ब्राह्मणः संयोगं संयुयुजे । तमादित्यात् पुरुषो भास्करवर्णो निष्क्रम्य स एनं ग्राहयाञ्चकार । तमपृच्छत् । कोऽसीति वा वृषादर्विरिति । तस्माद्य इममितिहासमधीते । आदित्यलोके स कामचारो भवति । तस्माद्य इममितिहासमुपनीतो माणवको गृह्णीयात् । गृहीत्वाऽथ ब्राह्मणाञ्छ्रावयेत् । मेधावी भवेत् । वर्षशतं च जीवेत् । षडङ्गं च वेदमवाप्नुयात् । तस्माद्य इममितिहासं पठन् पितृभ्य उदकाञ्जलिं दद्यात् । अपूपकूला नद्यः सर्पिष्पायसकर्दमा उपतिष्ठेरन् । तस्माद्य इममितिहासं पठन् पितृभ्यः श्राद्धं दद्यात् । तद्यथा स्थूलया गयाश्राद्धं कृतं भवेत् । स्वधा सह पितॄणाम् । एवमस्य पितॄणामनन्ता तृप्तिर्भवति । य एवं वेद । सोऽयमितिहासः धन्यः पुण्यः पुत्रीयः पशव्य आयुष्यः स्वर्ग्यः । सार्वकालिकसर्वभयप्रमोक्षणः । नाधिभ्यो भयं भवति । न चोरेभ्यः । न रक्षोभ्यः । नाध्वनि प्रमीयते । नाप्सु प्रमीयते । नाग्नौ प्रमीयते । नाप्सु न शस्त्रेण वध्यते । नानपत्यः प्रमीयते । सायं प्रयुञ्जानो दिवसकृतं पापं नाशयति । प्रात: प्रयुञ्जानो रात्रिकृतं पापं नाशयति । सायंप्रातः प्रयुञ्जानः पापोऽपापो भवति । पापभाजो हि श्रोतॄणामनसूयावतां पापाꣳश्चापक्रामन्ति । एकशतं चान्ये साधव आगमाः । एतावती परिभाषा । अत ऊर्ध्वं विद्यात् ।>

<p n="p1">ॐ वृषादर्विकुलꣳ ह वै शिबिकुलं बभूव । तस्यायमितिहासः कुलविद्या बभूव । तद्यो ह स्मेममधीते स ह स्मै राजा भवति । स किंचित्प्राप्यान्तर्हितः । सोऽब्रवीत् । यो मामितिहासं ग्राहयेत् । वरमस्मै दद्यामिति । ततो ब्राह्मणः संयोगं संयुयुजे । तमादित्यात् पुरुषो भास्करवर्णो निष्क्रम्य स एनं ग्राहयाञ्चकार । तमपृच्छत् । कोऽसीति वा वृषादर्विरिति । तस्माद्य इममितिहासमधीते । आदित्यलोके स कामचारो भवति । तस्माद्य इममितिहासमुपनीतो माणवको गृह्णीयात् । गृहीत्वाऽथ ब्राह्मणाञ्छ्रावयेत् । मेधावी भवेत् । वर्षशतं च जीवेत् । षडङ्गं च वेदमवाप्नुयात् । तस्माद्य इममितिहासं पठन् पितृभ्य उदकाञ्जलिं दद्यात् । अपूपकूला नद्यः सर्पिष्पायसकर्दमा उपतिष्ठेरन् । तस्माद्य इममितिहासं पठन् पितृभ्यः श्राद्धं दद्यात् । तद्यथा स्थूलया गयाश्राद्धं कृतं भवेत् । स्वधा सह पितॄणाम् । एवमस्य पितॄणामनन्ता तृप्तिर्भवति । य एवं वेद । सोऽयमितिहासः धन्यः पुण्यः पुत्रीयः पशव्य आयुष्यः स्वर्ग्यः । सार्वकालिकसर्वभयप्रमोक्षणः । नाधिभ्यो भयं भवति । न चोरेभ्यः । न रक्षोभ्यः । नाध्वनि प्रमीयते । नाप्सु प्रमीयते । नाग्नौ प्रमीयते । नाप्सु न शस

Unexpected character 'n' in text <अnaध्वगा अध्वसु पारयिष्णvaH ब्राह्मणास्तु सदृशाः सूर्येण ॥>

<l>अnaध्वगा अध्वसु पारयिष्णvaH ब्राह्मणास्तु सदृशाः सूर्येण ॥</l>

Unexpected character 'S' in text <यो यज्ञस्य प्रसाधनः तन्तुर्देवेSvAहुतः । तमाहुतमशीमहि । नावेदविन्मनुतेदं बृहन्तम् । सर्वानुभुमात्मानꣳसंपराये । एष नित्यो महिमा ब्राह्मणस्य । न कर्मणा वर्धते नो कनीयान् । तस्यैवात्मा पदवित्तं विदित्वा । न कर्मणा लिप्यते पापकेन ॥>

<p n="p4">यो यज्ञस्य प्रसाधनः तन्तुर्देवेSvAहुतः । तमाहुतमशीमहि । नावेदविन्मनुतेदं बृहन्तम् । सर्वानुभुमात्मानꣳसंपराये । एष नित्यो महिमा ब्राह्मणस्य । न कर्मणा वर्धते नो कनीयान् । तस्यैवात्मा पदवित्तं विदित्वा । न कर्मणा लिप्यते पापकेन ॥</p>

Unexpected character ':' in text <तावत: शूलान् ग्रसति प्राप्य वैवस्वतं यमम् ॥>

<l>तावत: शूलान् ग्रसति प्राप्य वैवस्वतं यमम् ॥</l>

Unexpected character ':' in text <साचार: साग्निहोत्री च सोऽग्निर्वै कव्यवाहनः ॥>

<l>साचार: साग्निहोत्री च सोऽग्निर्वै कव्यवाहनः ॥</l>

Unexpected character ':' in text <एते गुणा न वक्तव्या: श्राद्धकर्मबहिष्कृताः ॥>

<l>एते गुणा न वक्तव्या: श्राद्धकर्मबहिष्कृताः ॥</l>

No leading or trailing spaces in text elements ✓ Passed (187/187)

Verse numbers match `n` attribute — N/A (0/0)

Meter

All verses have a known meter ⚠ Partial (68/87)

Verse 5

<lg n="5">
  <l>सत्यं वदन्त्यनृतमुद्वहन्ति क्षीरं पिबन्ति मधु ते पिबन्ति ।</l>
  <l>सोमं पिबन्त्यमृतेन सार्धं मृत्योः परस्तादमृता भवन्ति ॥</l>
</lg>

स

त्यं

व

द

न्त्य

नृ

त

मु

द्व

ह

न्ति

क्षी

रं

पि

ब

न्ति

म

धु

ते

पि

ब

न्ति

सो

मं

पि

ब

न्त्य

मृ

ते

न

सा

र्धं

मृ

त्योः

प

र

स्ता

द

मृ

ता

भ

व

न्ति

Verse 6

<lg n="6">
  <l>ये ब्राह्मणा ब्रह्मचर्यं चरन्त्यथो खल्वाहुर्वेदसंमितोऽयमितिहासः ॥</l>
</lg>

ये

ब्रा

ह्म

णा

ब्र

ह्म

च

र्यं

च

र

न्त्य

थो

ख

ल्वा

हु

र्वे

द

सं

मि

तो

य

मि

ति

हा

सः

Verse 8

<lg n="8">
  <l>ऋचो ह यो वेद स वेद देवान् यजूंषि यो वेद स वेद यज्ञम् ।</l>
  <l>सामानि यो वेद स वेद सर्वं यो मानसं वेद स वेद ब्रह्म ॥</l>
</lg>

ऋ

चो

ह

यो

वे

द

स

वे

द

दे

वा

न्य

जूं

षि

यो

वे

द

स

वे

द

य

ज्ञम्

सा

मा

नि

यो

वे

द

स

वे

द

स

र्वं

यो

मा

न

सं

वे

द

स

वे

द

ब्र

ह्म

Verse 9

<lg n="9">
  <l>तपोऽवधिः परमा ब्राह्मणस्य श्रद्धा माता पितरंसत्यमाहुः ।</l>
  <l>योग आत्मा चरणमस्य बन्धुर्दमः प्रतिष्ठा विदुषो न भूमिम् ॥</l>
</lg>

त

पो

व

धिः

प

र

मा

ब्रा

ह्म

ण

स्य

श्र

द्धा

मा

ता

पि

त

रं

स

त्य

मा

हुः

यो

ग

आ

त्मा

च

र

ण

म

स्य

ब

न्धु

र्द

मः

प्र

ति

ष्ठा

वि

दु

षो

न

भू

मिम्

Verse 11

<lg n="11">
  <l>यो ब्राह्मणः पापकृत् मन्त्रकृच्च स जीवति ।</l>
  <l>ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृच्छश्वत् ब्रह्मलोके महीयते ॥</l>
</lg>

यो

ब्रा

ह्म

णः

पा

प

कृ

त्म

न्त्र

कृ

च्च

स

जी

व

ति

ब्र

ह्म

ण्यो

ब्र

ह्म

कृ

च्छ

श्व

त्ब्र

ह्म

लो

के

म

ही

य

ते

Verse 12

<lg n="12">
  <l>तृणानि हीच्छन्ति कुशत्वमेव वृक्षा यूपत्वं पशवश्च गोत्वम् ।</l>
  <l>सर्वाः प्रजा ब्राह्मणत्वं नरेन्द्र न ब्राह्मणत्वात् परमस्ति किञ्चित् ॥</l>
</lg>

तृ

णा

नि

ही

च्छ

न्ति

कु

श

त्व

मे

व

वृ

क्षा

यू

प

त्वं

प

श

व

श्च

गो

त्वम्

स

र्वाः

प्र

जा

ब्रा

ह्म

ण

त्वं

न

रे

न्द्र

न

ब्रा

ह्म

ण

त्वा

त्प

र

म

स्ति

कि

ञ्चित्

Verse 15

<lg n="15">
  <l>ब्रह्मन्निधिं मनसा वेदयन्तः पश्यन्तो गुह्यमपरं परं च ।</l>
  <l>अnaध्वगा अध्वसु पारयिष्णvaH ब्राह्मणास्तु सदृशाः सूर्येण ॥</l>
</lg>

ब्र

ह्म

न्नि

धिं

म

न

सा

वे

द

य

न्तः

प

श्य

न्तो

गु

ह्य

म

प

रं

प

रं

च

अ

न

ध्व

गा

अ

ध्व

सु

पा

र

यि

ष्ण

वः

ब्रा

ह्म

णा

स्तु

स

दृ

शाः

सू

र्ये

ण

Verse 16

<lg n="16">
  <l>यः च्छ्राद्धानि कुरुतेऽसंगतानि न देवयानेन पथा स याति ।</l>
  <l>परिमुक्तं पिप्पलं बन्धनादिव स्वर्गाल्लोकाच्च्यवतेऽश्राद्धमित्रः ॥</l>
</lg>

यः

च्छ्रा

द्धा

नि

कु

रु

ते

सं

ग

ता

नि

न

दे

व

या

ने

न

प

था

स

या

ति

प

रि

मु

क्तं

पि

प्प

लं

ब

न्ध

ना

दि

व

स्व

र्गा

ल्लो

का

च्च्य

व

ते

श्रा

द्ध

मि

त्रः

Verse 18

<lg n="18">
  <l>संभोजनी नाम पिशाचभिक्षा नैषा पितॄन् गच्छति नोत देवान् ।</l>
  <l>इहैव सा चरति क्षीणपुण्या शालान्तरे गौरिव नष्टवत्सा ॥</l>
</lg>

सं

भो

ज

नी

ना

म

पि

शा

च

भि

क्षा

नै

षा

पि

तॄ

न्ग

च्छ

ति

नो

त

दे

वान्

इ

है

व

सा

च

र

ति

क्षी

ण

पु

ण्या

शा

ला

न्त

रे

गौ

रि

व

न

ष्ट

व

त्सा

Verse 21

<lg n="21">
  <l>अश्रोत्रियं ब्राह्मणं भोजयानस्य षोडश श्राद्धानि पितरो न भुञ्जते ।</l>
  <l>ततो निराशाः पितरो भवन्ति सेन्द्राः स्म देवाः प्रहरन्ति वज्रम् ॥</l>
</lg>

अ

श्रो

त्रि

यं

ब्रा

ह्म

णं

भो

ज

या

न

स्य

षो

ड

श

श्रा

द्धा

नि

पि

त

रो

न

भु

ञ्ज

ते

त

तो

नि

रा

शाः

पि

त

रो

भ

व

न्ति

से

न्द्राः

स्म

दे

वाः

प्र

ह

र

न्ति

व

ज्रम्

Verse 25

<lg n="25">
  <l>यथेरिणे बीजमुप्तं नरेन्द्र नास्य वप्ता लभते बीजभागम् ।</l>
  <l>एवं श्राद्धमप्रतिष्ठितं विनश्यति ॥</l>
</lg>

य

थे

रि

णे

बी

ज

मु

प्तं

न

रे

न्द्र

ना

स्य

व

प्ता

ल

भ

ते

बी

ज

भा

गम्

ए

वं

श्रा

द्ध

म

प्र

ति

ष्ठि

तं

वि

न

श्य

ति

Verse 41

<lg n="41">
  <l>यः शतं च सहस्राणां सहस्रं श्राद्ध आचरेत् ।</l>
  <l>एकस्मान्मन्त्रवित् पूतः सर्वमर्हति ब्राह्मणः ॥</l>
</lg>

यः

श

तं

च

स

ह

स्रा

णां

स

ह

स्रं

श्रा

द्ध

आ

च

रेत्

ए

क

स्मा

न्म

न्त्र

वि

त्पू

तः

स

र्व

म

र्ह

ति

ब्रा

ह्म

णः

Verse 44

<lg n="44">
  <l>सत्येनैनं मनसा साधु पश्यति सत्येनैनं मनसा वाचं नयति ॥</l>
</lg>

स

त्ये

नै

नं

म

न

सा

धु

प

श्य

ति

स

त्ये

नै

नं

म

न

सा

वा

चं

न

य

ति

Verse 60

<lg n="60">
  <l>वृषळीपतिभुक्तानि श्राद्धानि च हवींषि च ।</l>
  <l>पितरो न प्रतिगृह्णन्ति दाता स्वर्गं न गच्छति ॥</l>
</lg>

वृ

ष

ळी

प

ति

भु

क्ता

नि

श्रा

द्धा

नि

च

ह

वीं

षि

च

पि

त

रो

न

प्र

ति

गृ

ह्ण

न्ति

दा

ता

स्व

र्गं

न

ग

च्छ

ति

Verse 75

<lg n="75">
  <l>य इमां देवीमिह वेद सर्वं</l>
  <l>सर्वेषु भूतेषु प्रतिष्ठितानाम् ।</l>
  <l>सती नैनं पश्यन्ति हृदयं न शोकाः</l>
  <l>न पुत्रदाराः पशुचोदमाहितम् ॥</l>
</lg>

य

इ

मां

दे

वी

मि

ह

वे

द

स

र्वं

स

र्वे

षु

भू

ते

षु

प्र

ति

ष्ठि

ता

नाम्

स

ती

नै

नं

प

श्य

न्ति

हृ

द

यं

न

शो

काः

न

पु

त्र

दा

राः

प

शु

चो

द

मा

हि

तम्

Verse 76

<lg n="76">
  <l>अपां रसो मधुनस्सर्पिषश्च क्षीरस्य चान्नस्य च संस्थितस्य ।</l>
  <l>एते रसानां सरसेन श्राद्धं प्राप्नुवन्ति वाग्यतानां संयुतानाम् ॥</l>
</lg>

अ

पां

र

सो

म

धु

न

स्स

र्पि

ष

श्च

क्षी

र

स्य

चा

न्न

स्य

च

सं

स्थि

त

स्य

ए

ते

र

सा

नां

स

र

से

न

श्रा

द्धं

प्रा

प्नु

व

न्ति

वा

ग्य

ता

नां

सं

यु

ता

नाम्

Verse 82

<lg n="82">
  <l>ततः स्वभवनं यान्ति शापं दत्वा सुदारुणम् ।</l>
  <l>अहोवन्नवाच्यमिति केचित् पितरो वदन्ति ॥</l>
</lg>

त

तः

स्व

भ

व

नं

या

न्ति

शा

पं

द

त्वा

सु

दा

रु

णम्

अ

हो

व

न्न

वा

च्य

मि

ति

के

चि

त्पि

त

रो

व

द

न्ति

Verse 86

<lg n="86">
  <l>वृद्धो वसूनि पुरोवाच पुत्रेभ्यः परमं निधिम् ।</l>
  <l>एतद्वो धनमार्याणां मन्त्राश्चैव व्रतानि च ॥</l>
</lg>

वृ

द्धो

व

सू

नि

पु

रो

वा

च

पु

त्रे

भ्यः

प

र

मं

नि

धिम्

ए

त

द्वो

ध

न

मा

र्या

णां

म

न्त्रा

श्चै

व

व्र

ता

नि

च

Verse 87

<lg n="87">
  <l>नमो नमश्च मन्त्राश्च व्रतानि च नमो नमः ।</l>
  <l>एतत् सकलं ब्रह्मप्रणवस्तुतिः काण्वशाखे पारयेति ॥</l>
</lg>

न

मो

न

म

श्च

म

न्त्रा

श्च

व्र

ता

नि

च

न

मो

न

मः

ए

त

त्स

क

लं

ब्र

ह्म

प्र

ण

व

स्तु

तिः

का

ण्व

शा

खे

पा

र

ये

ति