Reports » haMsadUtam

<teiHeader xml:lang="en">
  <fileDesc>
    <titleStmt>
      <title>Haṃsadūta</title>
      <author>Rūpagosvāmin</author>
      <respStmt>
        <resp>data entry</resp>
        <name>n.n.</name>
      </respStmt>
      <respStmt>
        <resp>contribution to GRETIL</resp>
        <name>n.n.</name>
      </respStmt>
      <respStmt>
        <resp>initial normalization and conversion to legacy GRETIL formats</resp>
        <name>Reinhold Grünendahl</name>
      </respStmt>
      <respStmt>
        <resp>normalization and conversion to TEI-conformant markup</resp>
        <name>Maximilian Mehner</name>
      </respStmt>
      <respStmt>
        <resp>Tweak XML structure and IDs. Normalize veres numbers.</resp>
        <name>Arun Prasad</name>
      </respStmt>
    </titleStmt>
    <publicationStmt>
      <publisher>Göttingen Register of Electronic Texts in Indian Languages (GRETIL), SUB Göttingen</publisher>
      <availability>
        <p>This e-text was provided to GRETIL in good fai

<l>अलब्धं कालिन्दीपुलिनविपिने {लीनमण्डितः} ।</l>

<l>{पतामृष्ये} यस्माद्धृतिकणिकयापे क्षणिकया ॥ १०४ ॥</l>

<lg xml:id="HamDu.1" n="1">
  <l>दुकूलं बिभ्राणो दलितहरितालद्युतिभरं</l>
  <l>जवापुष्पश्रेणीरुचिरुचिरपादाम्बुजतलः ।</l>
  <l>तमालश्यामाङ्गो दवहसितलीलाञ्चितमुखः</l>
  <l>परानन्दाभोगः स्फुरतु हृदि मे को।अपि पुरुषः ॥ १ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.3" n="3">
  <l>कदाचित् खेदाग्निं विघटयितुमन्तर्गतमसौ</l>
  <l>सहालीभिर्लेभे तरलितमना यामुनतटीम् ।</l>
  <l>चिरादस्याश्चित्तं परिचितकुटीरकलनाद्</l>
  <l>अवस्था तस्तार स्फुटमथ सुषुप्तेः प्रियसखी ॥ ३ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.4" n="4">
  <l>तदा निष्पन्दाङ्गी कलितनलिनीपल्लवकुलैः</l>
  <l>परीणाहात् प्रेमनामकुशलशताशङ्किहृदयैः ।</l>
  <l>दृगम्भोगम्भीरीकृतमिहिरपुत्रीलहरीभिः</l>
  <l>विलीना धुलीनामुपरि परिवव्रे परिजनैः ॥ ४ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.5" n="5">
  <l>ततस्तां न्यस्ताङ्गीमुरसि ललितायाः कमलिनी</l>
  <l>पलाशैः कालिन्दीसलिलशिशिरैर्वीजिततनुम् ।</l>
  <l>परावृतश्वासाङ्कुरचलितकण्ठिं कलयतां</l>
  <l>सखीसन्दोहानां प्रमदभरशाली ध्वनिरभूत् ॥ ५ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.8" n="8">
  <l>अमर्षात् प्रेमेर्ष्यां सपदि दधती कंसमथने</l>
  <l>प्रवृत्ता हंसाय स्वमभिलषितं शंसितुमसौ ।</l>
  <l>न तस्या दोषो।अयं यदिह विहगं प्रार्थितवती</l>
  <l>न कस्मिन् विश्रम्भं दिशति हरिभक्तिप्रणयिता ॥ ८ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.9" n="9">
  <l>पवित्रेषु प्रायो विरचयसि तोयेषु वसतिं</l>
  <l>प्रमोदं नालीके वहसि विशदात्मा स्वयमसि ।</l>
  <l>ततो।अहं दुःखार्ता शरणमबला त्वां गतवती</l>
  <l>न याच्ञा सत्पक्षे व्रजति हि कदाचिद्विफलताम् ॥ ९ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.10" n="10">
  <l>चिरं विस्मृत्यास्मान् विरहदहनज्वालविकलाः</l>
  <l>कलावान् सानन्दं वसति मुखरायां मधुरिपुः ।</l>
  <l>तदेतं सन्देशं स्वमनसि स्वमाधाय निखिलं</l>
  <l>भवान् क्षिप्रं तस्य शरणपदवीं सङ्गमयतु ॥ १० ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.18" n="18">
  <l>तया भूयः क्रीडारभसविकसद्वल्लववधूर्</l>
  <l>वपुर्वल्ली भ्रश्यन्मृगमदकणश्यामलिकया ।</l>
  <l>विधातव्यो हल्लीसकदलितमल्ललतिकया</l>
  <l>समन्तादुल्लासस्तव मनसि रासस्थलिकया ॥ १८ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.20" n="20">
  <l>मम स्यादर्थानां क्षतिरिह विलम्बाद्यदपि ते</l>
  <l>विलोकेथाः सर्वं तदपि हरिकेलिस्थलमिदम् ।</l>
  <l>तवेयं व्यर्था भवतु शुचिता कः स हि सखे</l>
  <l>गुणो यश्चाणूरद्विषि मतिनिवेशाय न भवेत् ॥ २० ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.21" n="21">
  <l>सकृद्वंशीनादश्रवणमिलिताभीर्वनिता</l>
  <l>रहःक्रीडासाक्षी प्रतिपदलतासद्मसुभगः ।</l>
  <l>स धेनूनां बन्धुर्मधुमथनखट्टायितशिलः</l>
  <l>करिष्यत्य् आनन्दं सपदि तव गोवर्धनगिरिः ॥ २१ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.22" n="22">
  <l>तमेवाद्रिं चक्राङ्कितकरपरिष्वङ्गिरसिकं</l>
  <l>महीचक्रे शङ्केमहि शिखरिणां शेखरतया ।</l>
  <l>अरातिं ज्ञातीनां ननु हरिहरं यः परिभवन्</l>
  <l>यथार्थं स्वं नाम व्यधित गोवर्धन इति ॥ २२ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.24" n="24">
  <l>तदन्ते श्रीकान्तस्मरणसमरघाटीपुलकिता</l>
  <l>कदम्बानां वाटी रसिकपरिपाटी स्फुरयति ।</l>
  <l>त्वमासीनस्तस्यां न यदि परितो नन्दसि ततो</l>
  <l>बभूव व्यर्था ते घनरसनिवासव्यसनिता ॥ २४ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.29" n="29">
  <l>उदञ्चन्नेत्राम्भःप्रसरलहरीपिच्छिलपथ</l>
  <l>स्खलत्पादन्यासप्रणिहितविलम्बाकुलधियः ।</l>
  <l>हरौ यस्मिन् मग्ने त्वरितयमुनाकुलगमन</l>
  <l>स्पृहाक्षिप्ता गोप्यो ययुरनुपदं कामपि दशाम् ॥ २९ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.30" n="30">
  <l>मुहुर्लस्यक्रीडाप्रमदमिलदाहोपुरुषिका</l>
  <l>विकाशेन भ्रष्टैः फणिमणिकुलैर्धूमलरुचौ ।</l>
  <l>पुरस्तस्मिन् नीपद्रुमकुसुमकिञ्जल्कसुरभौ</l>
  <l>त्वया पुण्ये पेयं मधुरमुदकं कालियह्रदे ॥ ३० ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.32" n="32">
  <l>इति क्रान्त्वा केकाकृतविरुतमेकादशवनं</l>
  <l>घनीभूतं चुतैर्व्रज मधुवनं द्वादशमिदम् ।</l>
  <l>पुरी यस्मिन्न् आस्ते यदुकुलभुवां निर्मययशो</l>
  <l>भराणां धाराभिर्वलितधरित्रीपरिसरा ॥ ३२ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.33" n="33">
  <l>निकेतैराकीर्णा गिरिशगिरिडिम्भप्रतिभटैर्</l>
  <l>अवष्टम्भस्तम्भावलिविलसितैः पुष्पितवना ।</l>
  <l>निविष्टा कालिन्दीतटभुवि तवाधासाति सखे</l>
  <l>समस्तादानन्दं मधुरजलवृन्दा मधुपुरी ॥ ३३ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.36" n="36">
  <l>असव्यं बिभ्राणा पदमधूतलाक्षारसमसौ</l>
  <l>प्रयाताहं मुग्धे विरम मम वेशैः किमधुना ।</l>
  <l>अमन्दादाशङ्के सखि पुरपुरन्ध्रिकलकलाद्</l>
  <l>अलिन्दाग्रे वृन्दावनकुसुमधन्वा विजयते ॥ ३६ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.38" n="38">
  <l>मुहुः शून्यां दृष्टिं वहसि ध्यायसि सदा</l>
  <l>शृणोषि प्रत्यक्षं नवपरिजनविज्ञापनशतं ।</l>
  <l>ततः शङ्के पङ्केरुहमुखि ययौ श्यामलरुचिः</l>
  <l>स यूनो मूर्तं सम्भव नयनवीथीपथिकताम् ॥ ३८ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.40" n="40">
  <l>सखे साक्षाद्दामोदरवदनचन्द्रावकलन</l>
  <l>स्फुरत्प्रेमानन्दप्रकरलहरीचुम्बितधियः ।</l>
  <l>मुहुरत्राभीरीसमुदयशिरोन्यस्तविपद</l>
  <l>स्तवाक्ष्णोरानन्दं विदधीत पुरा पौरवनिताः ॥ ४० ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.41" n="41">
  <l>अथ भ्रामं भ्रामं क्रमघटनया सङ्कटतरान्</l>
  <l>निवासान् वृष्णीनामनुसर पुरीमधवसितम् ।</l>
  <l>मुरारातेर्यत्र स्थगितगगणाभिर्विजयते</l>
  <l>पताभिः सन्तापितभुवनमन्तःपुरवरम् ॥ ४१ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.42" n="42">
  <l>यदुत्सङ्गे तुङ्गस्फटिकरचिताः सन्ति परितो</l>
  <l>मरालामाणिक्यप्रकरघटितत्रौटिचरणाः ।</l>
  <l>सुहृद्बुद्ध्या हंसाः कलितमधुरस्याम्बुजभुवः</l>
  <l>समर्यादं येषां सपदि परिचर्यां विदधीत ॥ ४२ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.43" n="43">
  <l>चिरान् मृग्यन्तीनां पशुपरमणीनामपि कुलैर्</l>
  <l>अलब्धं कालिन्दीपुलिनविपिने {लीनमण्डितः} ।</l>
  <l>सदा लोकोल्लासिस्मितपरिचितास्यं सहचरि</l>
  <l>स्फुरन्तं वीक्षिष्ये पुनरपि किमग्रे मुरभिदम् ॥ ४३ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.44" n="44">
  <l>विषादं मा कार्षीद्रुतिमवितत्थव्याहृतिरसौ</l>
  <l>समागन्ता राधे धृतनवशिखण्डस्तव सखा ।</l>
  <l>इति ब्रूते यस्यां शुकमिथुनमिन्द्रानुजकृते</l>
  <l>यदाभीरिवृन्दैरुपधृतमभूदुद्धवकरे ॥ ४४ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.47" n="47">
  <l>अलिन्दे यस्यास्ते मरकतमयी यष्टिरमला</l>
  <l>शयालुर्यां रात्रौ मदकलकलापी कलयति ।</l>
  <l>निराटङ्कस्त्स्याः शिखरमधिरुह्य श्रमनुदं</l>
  <l>प्रतीक्षेथा भ्रातर्वरमवसरं यादवपतेः ॥ ४७ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.48" n="48">
  <l>निविष्टः पलाङ्के मृदुलतरतुलीधवलिते</l>
  <l>त्रिलोकलक्ष्मीणां ककुदि दरसातीकृततनूः ।</l>
  <l>अमन्दं पूर्णेन्दुप्रतिममुपधानं प्रमुदितो</l>
  <l>निधायाग्रे तस्मिन्न् उपहितकफोनिद्वयभरम् ॥ ४८ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.51" n="51">
  <l>शिनीनामुत्तंसः कलितकृतवर्माप्य् उभयतः</l>
  <l>प्रणेष्यते बालव्यजनयुगलान्दोलनविधिम् ।</l>
  <l>स जानुभ्यामष्टापदभुवनमवष्टभ्य भविता</l>
  <l>गुरोः शिष्यो नूनं पदकमलसंवाहनरतः ॥ ५१ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.52" n="52">
  <l>विहङ्गेन्द्रो युग्मीकृतकरसरोजो भुवि पुरः</l>
  <l>कृतासङ्गो भावी प्रजविनि निर्देशे।अर्पितमनाः ।</l>
  <l>छदद्वन्द्वे यस्य ध्वनति मथुरावासिबटवो</l>
  <l>व्यदस्यन्ते सामस्वरजनितमन्योन्यकलहम् ॥ ५२ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.53" n="53">
  <l>न निर्वक्तुं दामोदरपदकनिष्ठाङ्गुलिनख</l>
  <l>द्युतीनां लावण्यं भवति चतुरास्यो।अपि चतुरः ।</l>
  <l>तथापि स्त्रीप्रज्ञासुलभतरलत्वादहमसौ</l>
  <l>प्रवृत्ता तन्मूर्तिस्तवरतिमहासाहसवशे ॥ ५३ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.56" n="56">
  <l>रुचीनमुल्लासैर्मरकतमयस्थूलकदली</l>
  <l>कदम्बाहंकारं कवलयति यस्योरुयुगलम् ।</l>
  <l>यदालानस्तम्भद्यूउतिमवललम्बे कलवतां</l>
  <l>मदादुद्दामानां पशुपरमणीचित्तकरिणीम् ॥ ५६ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.59" n="59">
  <l>उरौ यस्य स्फारं स्फुरति वनमालावलयितं</l>
  <l>वितन्वानं तन्वीजनमनसि सद्यो मनसिजम् ।</l>
  <l>मरीचीभिर्यस्मिन् रविनिवहतुल्यो।अपि वहते</l>
  <l>सदा खद्योताभां भुवनमधुरः कौस्तुभमणिः ॥ ५९ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.62" n="62">
  <l>किमेभिर्व्याहारैः कलय कथयामि स्फुटमहं</l>
  <l>सखे निःसन्देहं परिचयपदं केवलमिदम् ।</l>
  <l>परानन्दो यस्मिन् नयनपदवीभ्राजि भविता</l>
  <l>त्वया विज्ञातव्या मधुररव सो।अयं मधुरिपुः ॥ ६२ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.67" n="67">
  <l>समीपे नीपानां त्रिचतुरदला हन्त गमिता</l>
  <l>त्वया या माकन्दप्रियसहचरीभावनियतिम् ।</l>
  <l>इयं सा वासन्ती गलदमलमाध्वीकपटली</l>
  <l>मिषादग्रे गोपीरमण रुदती रोदयती नः ॥ ६७ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.68" n="68">
  <l>प्रसूतो देवक्या मधुमथन यः को।अपि पुरुषः</l>
  <l>स यातो गोपालाभ्युदयपरमानन्दवसतिम् ।</l>
  <l>धृतो यो गान्धिन्या कठिनजठरे सम्प्रति ततः</l>
  <l>समन्तादेवास्तं शिव शिव गता गोकुलकथा ॥ ६८ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.69" n="69">
  <l>अरिष्टेनोद्धताः पशुपसुदृशो याति विपदं</l>
  <l>तृणावर्ताक्रान्तो रचयति भयं चत्वरचयः ।</l>
  <l>अमी व्योमीभूता व्रजवसतिभूमी परिसरा</l>
  <l>वहन्ते सन्तापं मुरहर विदूरं त्वयि गते ॥ ६९ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.70" n="70">
  <l>त्वया नागन्तव्यं कथमपि हरे गोष्ठमधुना</l>
  <l>लता श्रेणी वृन्दावनभुवि यतो।अभूद्विषमयी ।</l>
  <l>प्रसूनानां गन्धं मधुमथन तदा वातनिहितं</l>
  <l>भजन् सद्यो मूर्च्छां वहति निवहो गोपसुदृशाम् ॥ ७० ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.71" n="71">
  <l>कथं सङ्गो।अस्माभिः सह समुचितः सम्प्रति हरे</l>
  <l>रयं ग्राम्या नार्यस्त्वमसि नृपकन्यार्चितपदः ।</l>
  <l>गतः कालो यस्मिन् पशुपरमणीसङ्गमकृते</l>
  <l>भवान् व्यग्रस्तस्थौ तमसि गृहवाटिविटपिनि ॥ ७१ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.72" n="72">
  <l>वयं त्यक्ताः स्वामिन् यदि तव किं दूषणमिदं</l>
  <l>निसर्गः श्यामानामयमतितरां दुष्परिहरः ।</l>
  <l>कुहूकण्ठैरण्डावधि सह निवासात् परिचिता</l>
  <l>विसृज्यन्ते सद्यः कलितनवपक्षैर्वलिभुजः ॥ ७२ ॥</l>
</lg>

<lg xml:id="HamDu.73" n="73">
  <l>अयं पूर्वो रङ्गः किल परिचितो यस्य तरसा</l>
  <l>रसादाख्यातव्यं परिकलय तन् नाटकमिदम् ।</l>
  <l>मया प्रष्टव्यो।असि प्रथममिति वृन्दावनपते</l>
  <l>किमाहा राधेति स्मरसि हतकं वर्णयुगलम् ॥ ७३ ॥</l>
</lg>