Reports » अन्योक्तिमुक्तालता

<l>र्नीलाम्भोजकुलैस्तथा विचकिलै: क्रान्तं च कान्तं च यत्।</l>

<l>क्रौञ्च: किं च मदादुदञ्चति सरस्तन्मुञ्च कोऽयं ग्रहः।</l>

<l>हे नीप स्मरदीप दीपय तनौ टङ्कं नवैरङ्कुरै:।</l>

<l>रूपं लक्ष्मीनगर तगर श्लाघ्यमुन्मीलयेथा:।</l>

<l>कुन्दे दलितादरः सरसिजे संजातकौतूहल:</l>

<l>र्भङ्ग: किं नु तथा रथाङ्गमिथुनैः प्रत्यङ्गमङ्गीकृतः॥२४॥</l>

<l>वन्द्योऽयं विभुरम्भसां समभवद्गन्तं कौस्तुभ:।</l>

<l>स्त्वं कन्दलेषु च दलेषु च सावहेल:।</l>

<l>एता: केरलसुन्दरीरदरुचः सन्त्येव मुक्तालता</l>

<l>लीलालिङ्गनयोग्यमुग्रगरलग्राम: फणिग्रामणीः॥३५॥</l>

<l>कॢप्तो बालैर्बहुलमुकुलै: केलिकर्णावतंसः।</l>

<l>र्नि:स्यन्दै: सह वालवालवलये युक्तो निषेकक्रमः।</l>

<l>म्लानिं मुञ्च मयूर दूरय भयं दर्पाञ्चित: पञ्चतां</l>

<l>धत्ते धैर्यधुरां जगत्र्त्रयजयस्मेर: स येन स्मरः।</l>

<l>रस्फोटि स्फटिकामल: करटिनां यस्मिन्नवाप्तोदये।</l>

<l>एतैर्जातै: किमिह बहुभिर्भोगिभि: किं तु मन्ये</l>

<l>क्रीडाताण्डवडम्बरः शिखिकुलै: केकारवव्याकुलैः।</l>

<l>छाया सैव स एव सौरभभरस्ता एव पुष्पश्रिय:॥७९॥</l>

<l>हेलैव प्लवगप्रभोः कृतजगत्पारिप्लवो विप्लव:॥८०॥</l>

<l>प्रारब्धोऽयमतानवैरभिनवैर्वा रिप्लवैर्विप्लव:॥९८॥</l>

<l>मार्ग: पान्थ पतत्पतंगकिरणाङ्गारोऽयमङ्गीकृतः॥१०२॥</l>

<l>साश्चर्या : सरसाश्च सन्ति सरितः पाथः पतिप्रेयसि</l>

<l>क्व न भ्रमरयोषितां गलदहंकृतिर्हुकृति:॥१०६॥</l>

<lg n="1">
  <l>मानं मुञ्च विपञ्चि पञ्चमरवन्यक्कारपारंगमा</l>
  <l>मा भूवन्कलकण्ठकण्ठकुहरे कुण्ठक्रमास्ते गिरः।</l>
  <l>प्राप्तः पञ्चशरप्रपञ्चशरणं यद्भृङ्गभङ्ङ्गीगुरु-</l>
  <l>र्बन्धूकप्रियबान्धवो धवलितश्यामाधवो माधवः॥१॥</l>
</lg>

<lg n="6">
  <l>यस्मिन्नङ्कुरितं कुरङ्गकदृशां प्रेम्णा किमन्यद्ध्रुवं</l>
  <l>यत्रास्ते मदनस्य लुप्तरमणीमग्नक्रमो विक्रमः।</l>
  <l>पक्वं नागरखण्डपल्लवमिदं जाल्मैः फलश्रीदल-</l>
  <l>भ्रान्त्या हन्त न वीक्षितं न कलितं नास्वादितं नादृतम्॥६॥</l>
</lg>

<lg n="7">
  <l>केनात्र कर्कशकरीरवनान्तराले</l>
  <l>बाले बलाद्बकुलकन्दलि रोपितासि।</l>
  <l>यत्राप्नुयुर्मधुलिहस्तव कोमलानि</l>
  <l>नो कुड्भलानि न दलानि न कन्दलानि॥७॥</l>
</lg>

<lg n="9">
  <l>मद्गुमाद्यति यत्र यत्र भजते भङ्गिं बको यत्र स</l>
  <l>क्रौञ्च: किं च मदादुदञ्चति सरस्तन्मुञ्च कोऽयं ग्रहः।</l>
  <l>आस्ते बालमरालसालसलसद्दिक्कुञ्जरं पार्वती-</l>
  <l>कर्णोत्तंसितकाञ्चनाब्जलमुकुलं यन्मानसं ते सरः॥९॥</l>
</lg>

<lg n="13">
  <l>कांतिं केतककोरकद्युतिसखीं राकामृगाङ्कस्य य-</l>
  <l>च्चञ्चचञ्चु चुलुम्पति प्रतिदिनं प्रेम्णा चकोरार्भकः।</l>
  <l>तन्मन्ये नयनामृतं रतिपतेर्मृत्युंजयेनार्थिना</l>
  <l>तेनेदं रमणीकपोलफलके लावण्यमालोकितम्॥१३॥</l>
</lg>

<lg n="21">
  <l>आश्चर्यैकनिधिः स दुग्धजलधिर्मन्ये किमन्यद्यतो</l>
  <l>लेभे जन्म स लोकलोचनसुधासारस्तुषारद्युतिः।</l>
  <l>देवीकेलिकचग्रहेण ललिते गङ्गातरङ्गाङ्किते</l>
  <l>शङ्कं निरटङ्कि शंकरजटाजूटेऽपि येन स्थितिः॥२१॥</l>
</lg>

<lg n="22">
  <l>कुन्दे दलितादरः सरसिजे संजातकौतूहल:</l>
  <l>कल्हार कलितस्पृहः किमपरं यः केतके कौतुकी।</l>
  <l>निर्माता किममर्त्यराजतरुणी लीलावतंसश्रियो</l>
  <l>योग्यस्तस्य मधुव्रतस्य ललिताकल्पः स कल्पद्रुमः॥२२॥</l>
</lg>

<lg n="23">
  <l>शुभ्रो वा मलिनोऽस्तु वा मृगमदः किं तावता तादृशः</l>
  <l>कोऽप्यस्यानवधिश्चमत्कृतिनिधिः सौगन्ध्यमेको गुणः।</l>
  <l>येनैव स्मरविभ्रमैकवसतिर्भाले कपोलस्थले</l>
  <l>दोर्मूले कुचमण्डले च कुरुते रङ्गं कुङ्गीदृशाम्॥२३॥</l>
</lg>

<lg n="24">
  <l>शान्तध्वान्तकलङ्क शंकरशिरोरत्न त्वमेणाङ्क चे-</l>
  <l>त्कंदर्पाङ्कुरकन्द कुन्दकलिकाकारैः करैरुद्गतः।</l>
  <l>तत्किं मीलितमम्बुजैर्विदलितं किं दन्तिदन्ताङ्कुरै-</l>
  <l>र्भङ्ग: किं नु तथा रथाङ्गमिथुनैः प्रत्यङ्गमङ्गीकृतः॥२४॥</l>
</lg>

<lg n="26">
  <l>येनाप्तः कमलाविलासकमले किंजल्कपानोत्सवो</l>
  <l>यो लीलां वितनोति नाभिनलिनोत्सङ्गे तथा शार्ङ्गिणः।</l>
  <l>तस्य स्यात्कुसुमान्तरे मधुलिहः कुत्राप्यहो न स्थिति-</l>
  <l>र्न प्रीतिर्न रतिर्न केलिसमयो नो विस्मयो न स्मयः॥२६॥</l>
</lg>

<lg n="27">
  <l>अप्येतानि चुलुम्पितानि चुलकन्यायेन येन क्षणा-</l>
  <l>त्पारावारपयांसि येन विदधे विन्ध्योऽपि वन्ध्याकृतिः।</l>
  <l>सोऽपि क्वाऽपि भवत्तटे निवसति त्रैलोक्यमान्यो मुनि-</l>
  <l>स्तन्मन्ये तव नास्ति रोहण परः स्पर्धापरः क्ष्माधरः॥२७॥</l>
</lg>

<lg n="28">
  <l>रोहत्सौरभविभ्रमाणि कमलासद्मानि पद्माकरे</l>
  <l>पद्मान्यत्र कियन्ति सन्ति नु नतिः का तेषु नुतिः।</l>
  <l>तत्साक्षादरविन्दमद्भुतलताकन्दं तु वन्देमहि</l>
  <l>त्रैलोक्यप्रभवः पुरा समभवद्यस्मात्पुराणः कविः॥२८॥</l>
</lg>

<lg n="29">
  <l>किं ताभिर्वितताभिरद्भुतकथाकन्थाभिरेतावता</l>
  <l>वन्द्योऽयं विभुरम्भसां समभवद्गन्तं कौस्तुभ:।</l>
  <l>चक्रे लग्नरमाघनस्तनतटीकर्पूरपत्राङ्कुरे</l>
  <l>यः श्रीवत्समनोहरे हृदि धृतिं देवस्य दैत्यद्रुहः॥२९॥</l>
</lg>

<lg n="32">
  <l>पुष्पोत्करेषु च फलेषु च सावलेप-</l>
  <l>स्त्वं कन्दलेषु च दलेषु च सावहेल:।</l>
  <l>किं मुग्ध दग्धमकरोः सुरभेरगार-</l>
  <l>मङ्गारकार सहकारमकारणेन॥३२॥</l>
</lg>

<lg n="33">
  <l>याच्यस्ते खदिरः करीरविटपः सेव्योऽपि किं कुर्महे</l>
  <l>मार्गः संगत एष ते खरतरुर्यद्भैरवो मारवः।</l>
  <l>तनौत्मल्लीमुकुलं तदुत्पलकुलं सा यूथिकावीथिका</l>
  <l>तच्च लवङ्गमङ्ग भवतो हा भृङ्ग दूरं गतम्॥३३॥</l>
</lg>

<lg n="34">
  <l>लीनः पाघरकंदरासु रचयनक्वापि स्थितिं भङ्गुरै-</l>
  <l>रङ्गैरङ्ग कुरङ्ग रङ्गसि कथंकारं विकाराकुलः।</l>
  <l>प्राप्तः पश्य विचेतुमुद्भटसटाटोपः सकोपः स्वयं</l>
  <l>गर्जत्कुञ्जरपुञ्जभञ्जनपटुः पञ्चाननः काननम्॥३४॥</l>
</lg>

<lg n="35">
  <l>एता: केरलसुन्दरीरदरुचः सन्त्येव मुक्तालता</l>
  <l>मल्लीमाल्यमयानि सौरभभरोद्दामानि दामानि च।</l>
  <l>किं नीतः शितिकण्ठ कण्ठनिकटं गौरीभुजाकन्दली-</l>
  <l>लीलालिङ्गनयोग्यमुग्रगरलग्राम: फणिग्रामणीः॥३५॥</l>
</lg>

<lg n="37">
  <l>यत्केलिमन्थरमरालमरालबाल-</l>
  <l>शेवालकोमलमलं विमलं मृणालैः।</l>
  <l>तत्पश्य शुष्यति सरः प्रसरत्तुषार-</l>
  <l>रुद्धं विरुद्धविधिरेव विधिः किमन्यत्॥३७॥</l>
</lg>

<lg n="41">
  <l>यस्य भ्राम्यन्मकरनिकरक्लान्तमूर्तेरसार-</l>
  <l>स्तारक्षारव्यतिकरखरः सीकरोऽपि क्व पेयः।</l>
  <l>तत्ते पाथः पवनजनितोत्तालकल्लोलजालं</l>
  <l>ज्वालं ज्वालं ज्वलतु जलधे सर्वमौर्वानलेन॥४१॥</l>
</lg>

<lg n="44">
  <l>केलिं कल्पय कोलबाल लवलीवल्लीदलान्याहर-</l>
  <l>नुल्लासैरभिगर्ज सैरिभ भज त्वं पङ्कतल्पोत्सवम्।</l>
  <l>म्लानिं मुञ्च मयूर दूरय भयं दर्पाञ्चित: पञ्चतां</l>
  <l>युष्मन्निर्मथनप्रपञ्चचतुरः प्राप्तः स पञ्चाननः॥४४॥</l>
</lg>

<lg n="47">
  <l>अक्षामं मणिदाम संवृणु ननु त्वं दर्शयेथा मुहु-</l>
  <l>र्मा मा मुग्धमनोहराः शशिकराकाराश्च हारस्रजः।</l>
  <l>एषा वैकटिक स्फुटैव पुरतः सा पामराणां पुरी</l>
  <l>यस्यां काचललन्तिकाङ्कितकुचोत्सङ्गाः कुरङ्गीदृशः॥४७॥</l>
</lg>

<lg n="48">
  <l>यत्कर्णे च कुचान्तरे रचयितुं युक्तं कुरङ्गीदृशां</l>
  <l>धत्ते धैर्यधुरां जगत्र्त्रयजयस्मेर: स येन स्मरः।</l>
  <l>तन्मल्लीमुकुलं वनेऽत्र विजने केनापि नोत्तंसितं</l>
  <l>नाघ्रातं न निरूपितं न कलितं नोदञ्चितं नोम्भितम्॥४८॥</l>
</lg>

<lg n="51">
  <l>शोकात्कोककुलैरमीलि कमलैरम्लायि दन्ताङ्कुरै-</l>
  <l>रस्फोटि स्फटिकामल: करटिनां यस्मिन्नवाप्तोदये।</l>
  <l>तं दृष्ट्वैव कुरङ्गकेतनमहो मुग्धः स दुग्धाम्बुधिः</l>
  <l>किं मिथ्या नरिनर्ति चञ्चलवलत्कल्लोलदोः कन्दलः॥५१॥</l>
</lg>

<lg n="54">
  <l>कंदर्पैककृपाणवल्लरि वने कमादकस्मादियं</l>
  <l>हे कालागुरुबालमञ्जरि हहा मोहादिह प्रारुहः।</l>
  <l>सह्यन्तामुपजातसौरभपरिष्वङ्गैस्तदङ्गैरिमाः</l>
  <l>कान्तैः कान्तपुरंध्रिकुन्तलभरच्छायैः कुठारच्छिदः॥५४॥</l>
</lg>

<lg n="55">
  <l>लीलावासः कुसुमधनुषः कोऽपि यस्याधिवासः</l>
  <l>कुर्युर्यस्यास्तरुमुकुलकोसङ्गभङ्गं नताङ्ग्यः।</l>
  <l>सान्द्रे तस्मिन्नपि जडतया पङ्कशङ्कां वहन्तो</l>
  <l>हन्त खान्तं मृगमदरसे पामरा नार्पयन्ति॥५५॥</l>
</lg>

<lg n="56">
  <l>ऊढापि द्युतरङ्गिणि त्रिजगतीवन्द्येन तेनाप्यहो</l>
  <l>मौलौ बालकुरङ्गकेतनकलालीलावतंसाङ्किते।</l>
  <l>तारक्षारकरं करालमकरं सश्वभ्रमभ्रकषं</l>
  <l>मुग्धे जाड्यनिधिं मुघा जलनिधिं यातासि चित्राः स्त्रियः॥५६॥</l>
</lg>

<lg n="59">
  <l>एतैर्जातै: किमिह बहुभिर्भोगिभि: किं तु मन्ये</l>
  <l>मान्यः कोऽपि प्रभवति जगत्येकशेषः स शेषः ।</l>
  <l>यस्मिन्गौरी पृथुकुचत टीकुङ्कुमस्थासकाङ्के</l>
  <l>येन स्थाणोरुरसि रहितो हारवल्लीविलासः॥५९॥</l>
</lg>

<lg n="62">
  <l>चूतं मुञ्च त्यज सरसिजं भृङ्ग मा गा लवङ्गं</l>
  <l>सङ्गं दूरीकुरु कुरबके केतके मा निषीद।</l>
  <l>लीलोत्तंसीकृतमुकुलकः स्वर्गसीमन्तिनीभि-</l>
  <l>र्यत्ते दैवात्परिसरगतः पारिजातः स जातः॥६२॥</l>
</lg>

<lg n="63">
  <l>पश्यैताः कति न स्फुरन्ति सरितः सान्द्रारविन्दच्छद-</l>
  <l>च्छायाभिः शिशिराः खरातपविपन्निर्वापिका वापिकाः।</l>
  <l>माद्यन्मेदुरदर्दुरं बककुलैरप्याकुलं सेव्यते</l>
  <l>तत्कस्मादविचार्य सारस रसान्निःसारनीरं सरः॥६३॥</l>
</lg>

<lg n="64">
  <l>ब्रूमः किंचन जह्नुपुत्रि जडिमा कस्मादियान्स्वीकृतः</l>
  <l>पाथोधाम्नि कृतः करालमकरासङ्गेऽपि यत्संगमः।</l>
  <l>यम्मौलौ कलितं शशाङ्ककलिकाकान्ते वृषाङ्कस्य त-</l>
  <l>त्पश्य खादु च हारदामशुचि च क्षारायते ते पयः॥६४॥</l>
</lg>

<lg n="71">
  <l>त्वं कालं नय कैरवेऽत्र विहरँल्लीलारविन्दे रस-</l>
  <l>न्कह्लारे निवसन्मधुव्रत पतन्नङ्केऽपि पङ्केरुहाम्।</l>
  <l>शेफालीमुकुलैरलायि बकुलैरम्लायि किं चामलै-</l>
  <l>स्तैर्मल्ली मुकुलैरमीलि दहनक्लान्ते वनान्ते यतः॥७१॥</l>
</lg>

<lg n="76">
  <l>बद्धः कोऽपि शिखामणिस्तव नवो मुक्तागुणो गुम्फितः</l>
  <l>कान्तः कृत्रिमपुत्रिके यदि कृतः कर्पूरपत्राङ्कुरः।</l>
  <l>तत्किंचिन्नयनाञ्जनं रतिपतिह्लादप्रदा सा गति-</l>
  <l>स्तन्मुग्धं हसितं सदामृतरसं मुञ्चमन्कुतः पञ्चमः॥७६॥</l>
</lg>

<lg n="82">
  <l>वल्लीभिर्ज्वलितं जलैरपगतं दावानलैरुद्गतं</l>
  <l>दर्भैरङ्कुरितं रवेरपि खरैर्यस्मिन्करैर्दीपितम्।</l>
  <l>तत्रैवासि मरौ शिरीष जगतीसारोऽपि सत्पल्लव-</l>
  <l>प्रस्तारोऽपि परिस्फुरत्परिमलोद्गारोऽपि हा रोपितः॥८२॥</l>
</lg>

<lg n="102">
  <l>उन्मीलन्मुकुलो न चात्र बकुलो नावर्जकाः केतका</l>
  <l>नास्मिन्कोमलकुड्भला विचकिला नोद्दीपकाश्चम्पकाः।</l>
  <l>तत्किं मुग्ध मुधैव दग्धसिकतागर्भः सदर्भों मरो</l>
  <l>मार्ग: पान्थ पतत्पतंगकिरणाङ्गारोऽयमङ्गीकृतः॥१०२॥</l>
</lg>

<lg n="105">
  <l>साश्चर्या : सरसाश्च सन्ति सरितः पाथः पतिप्रेयसि</l>
  <l>क्षोणी विभ्रम वैजयन्ति तदपि त्वां ताम्रपर्णि स्तुमः।</l>
  <l>खच्छे निर्जितनारिकेलसलिलखादिम्नि यद्वारिणि</l>
  <l>प्राप्तः केतकपत्रगर्भरुचिभिर्मुक्ताफलैरुद्भवः॥१०५॥</l>
</lg>