2026-01-19 12:47:34 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
न्यासविशति:
899
'अभिमतं - मोक्षोपयुकमर्थजातम् ॥
मुक्तिकामस्य ± मूलमन्त्राद्यभिधेयतया शिक्षणीयेऽर्थ प्रधानांशं, तस्य च नित्यानु-
सन्धेयत्वमाह - स्वाधीन इति ॥
900
"
४
ईदृशोपदेशलब्धसम्यग्ज्ञानस्य पुरुषस्य अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व
माम् ", " मामेकं शरणं व्रज" इत्यादिभिरपवर्गोपायतया विहितयोः भक्तिप्रपत्त्योः
3 अधिकारिव्यवस्थामाह-मोक्षोपाय इति ॥
901
इत्थमधिकारिभेदात् गुरुलघुविकल्पसंभवेऽपि प्रपत्तिप्रभावे दुर्बलबुद्धीन्
प्रत्याययति — सानुक्रोश इति ।
वानरवायसराक्षसद्रौपदीगजेन्द्रसुमुखत्रिशङ्खगुनशेकापाख्यानैः इति शेषः ।
धर्मस्थेयाः- विवादगोचरधर्मनिर्णेतारः । पूर्वे - भगवद्यामुनादयः ॥
902
सर्वशास्त्रसाधारणो विश्वासः, तस्य प्रपत्तिलक्षणवाक्ये
महत्त्वेन विशेषणं किमर्थम् ? इत्यनुभाष्य परिहरति — शास्त्रप्रामाण्य इति ।
66
"
अत्र अर्थस्वभावेन शङ्काप्रकर्षसंभवात् तन्निवृत्त्यै " विदितः स हि धर्मज्ञः ",
" मित्रभावेन संप्राप्तम् " सकृदेव प्रपन्नाय " 4 इत्यादिप्रसिद्धशरण्यगुणविशेषादि-
परामर्शभूम्ना विश्वासप्रकर्षः संपाद्य इति भावः ॥
903
'किमीदृशविश्वाससापेक्षतया गुरुतरया प्रपत्त्या ?' 'सकृज्जप्तेन मन्त्रेण कृतकृत्यः सुखी
भवेत्", "प्रपत्तिवाचैव निरीक्षितुं वृणे", इत्यादिप्रमाणसंप्रदायैः
,
मुक्तिः 'सिध्येदित्यत्राह - नेहाभिकान्तिनाश इति । उक्तम्- कर्मयोगप्रकरणे इति शेषः ।
"सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम्" इत्यादि न्यायेन अत्र मन्त्रोच्चारणादिकं
तन्मुखेनैव मुक्तिं साधयति । यथोक्तं सात्यकितत्रे,
"अनेनैव तु मन्त्रेण स्वात्मानं मयि निक्षिपेत् । मयि निक्षिप्तकर्तव्यः कृतकृत्यो
भविष्यति" — इति ॥
904 ननु एवं प्रपत्तिरपि भक्तियोगद्वारेणैव मुक्तिहेतुः स्यात् इत्याशङ्कायां, "मुमुक्षुर्वै
शरणमहं प्रपद्ये" इति श्रुतिस्वारस्यसिद्धमव्यवहितमोक्षसाधनत्वं व्यञ्जकान्तरैरपि द्रढयपि—
'इदं न दृश्यते 'मूलमन्त्राद्य-भिप्रेततया शिक्षणीये प्रधानांशं तस्य नित्यत्वं चाह ' अधिकारव्यवस्था
4 इत्थादिशरण्यगुणविशेषादि विमर्शभूतमहाविश्वासादिप्रकर्ष: किमीदृशविश्वासापेक्षया
'सिध्येदित्याह 'कर्मयोगाधिकारे 'सात्वततन्त्रे 'श्रुतिस्वारस्यविरुद्धं "व्यञ्जकान्तरेणापि
202
899
'अभिमतं - मोक्षोपयुकमर्थजातम् ॥
मुक्तिकामस्य ± मूलमन्त्राद्यभिधेयतया शिक्षणीयेऽर्थ प्रधानांशं, तस्य च नित्यानु-
सन्धेयत्वमाह - स्वाधीन इति ॥
900
"
४
ईदृशोपदेशलब्धसम्यग्ज्ञानस्य पुरुषस्य अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व
माम् ", " मामेकं शरणं व्रज" इत्यादिभिरपवर्गोपायतया विहितयोः भक्तिप्रपत्त्योः
3 अधिकारिव्यवस्थामाह-मोक्षोपाय इति ॥
901
इत्थमधिकारिभेदात् गुरुलघुविकल्पसंभवेऽपि प्रपत्तिप्रभावे दुर्बलबुद्धीन्
प्रत्याययति — सानुक्रोश इति ।
वानरवायसराक्षसद्रौपदीगजेन्द्रसुमुखत्रिशङ्खगुनशेकापाख्यानैः इति शेषः ।
धर्मस्थेयाः- विवादगोचरधर्मनिर्णेतारः । पूर्वे - भगवद्यामुनादयः ॥
902
सर्वशास्त्रसाधारणो विश्वासः, तस्य प्रपत्तिलक्षणवाक्ये
महत्त्वेन विशेषणं किमर्थम् ? इत्यनुभाष्य परिहरति — शास्त्रप्रामाण्य इति ।
66
"
अत्र अर्थस्वभावेन शङ्काप्रकर्षसंभवात् तन्निवृत्त्यै " विदितः स हि धर्मज्ञः ",
" मित्रभावेन संप्राप्तम् " सकृदेव प्रपन्नाय " 4 इत्यादिप्रसिद्धशरण्यगुणविशेषादि-
परामर्शभूम्ना विश्वासप्रकर्षः संपाद्य इति भावः ॥
903
'किमीदृशविश्वाससापेक्षतया गुरुतरया प्रपत्त्या ?' 'सकृज्जप्तेन मन्त्रेण कृतकृत्यः सुखी
भवेत्", "प्रपत्तिवाचैव निरीक्षितुं वृणे", इत्यादिप्रमाणसंप्रदायैः
,
मुक्तिः 'सिध्येदित्यत्राह - नेहाभिकान्तिनाश इति । उक्तम्- कर्मयोगप्रकरणे इति शेषः ।
"सकृदुच्चरितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम्" इत्यादि न्यायेन अत्र मन्त्रोच्चारणादिकं
तन्मुखेनैव मुक्तिं साधयति । यथोक्तं सात्यकितत्रे,
"अनेनैव तु मन्त्रेण स्वात्मानं मयि निक्षिपेत् । मयि निक्षिप्तकर्तव्यः कृतकृत्यो
भविष्यति" — इति ॥
904 ननु एवं प्रपत्तिरपि भक्तियोगद्वारेणैव मुक्तिहेतुः स्यात् इत्याशङ्कायां, "मुमुक्षुर्वै
शरणमहं प्रपद्ये" इति श्रुतिस्वारस्यसिद्धमव्यवहितमोक्षसाधनत्वं व्यञ्जकान्तरैरपि द्रढयपि—
'इदं न दृश्यते 'मूलमन्त्राद्य-भिप्रेततया शिक्षणीये प्रधानांशं तस्य नित्यत्वं चाह ' अधिकारव्यवस्था
4 इत्थादिशरण्यगुणविशेषादि विमर्शभूतमहाविश्वासादिप्रकर्ष: किमीदृशविश्वासापेक्षया
'सिध्येदित्याह 'कर्मयोगाधिकारे 'सात्वततन्त्रे 'श्रुतिस्वारस्यविरुद्धं "व्यञ्जकान्तरेणापि
202