2026-02-20 06:10:26 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
सर्वानुक्रमसूत्रम् ।
११
गायत्रमुदुष्वा तापसोऽनुष्टुभं प्रेदनुष्टुप्रप्राय माग्नेयीं वसिष्टस्य विश्वेषां देवानामापं ता एव देवताः प्राणं मे पञ्च वायव्या-
त्रिष्टुभमापोदेवीराप्य स्वग्ने विरूप आग्नेयीं गायत्री गर्भो असि न्यपः पञ्चापानि मूर्धावय एकोनविशतिर्लिङ्गोक्तदेवतानि
तिस्रोऽनुष्टुभो बोधा मे दीर्घतमास्त्रिष्टुभ सबोधि सोमाहु- ॥१५॥ अथ तृतीयेन्द्राग्नी अनुष्टुप् पूर्वोर्धर्च ऐन्द्राग्न उत्तरः
तिराग्नेयीं यजुरन्ता गायत्री यजुर्वैश्वकर्मणं पुनस्त्वा त्रिष्टु- । स्वयमातृष्णादेवतो विश्वकर्मा वायव्य राज्ञ्यसि पञ्च दिग्दे-
बाग्नेयी ॥ ८ ॥ अपेत लिङ्गोक्तबहुदेवत्या संज्ञानमूषदेव । वत्यानि विश्वकर्मा वायव्यं नभश्चेषश्चर्तव्ये आयुर्मे दश लिङ्गो-
त्यमग्नेः सिकताश्चितः परिश्रितोऽयसः पञ्चर्चमा ग्यं तदेवतानि माच्छन्दश्च षत्रिधूंशन्मूर्धानुष्टुव्यन्त्री परोष्ण-
त्रैष्टुभं विश्वामित्रश्चतुर्थ्यनुष्टुवयं तेऽनुष्टुप चिदैष्टके लोकं लिङ्गो - । क्चतुर्दश यजू षि प्राणदेवत्यानि ॥ १६ ॥ अथ चतुर्थ्याशुर-
क्तानुष्टुप् ता अस्यापीन्द्रियमेध ऐन्द्र इन्द्रं जेतामाधुच्छ- ।ष्टादशाग्नेर्दशैकया सप्तदश सर्वाणि लिङ्गोक्तदेवतानि सहश्चर्त-
न्दस ऐन्द्री समितंचतस्रो व्यग्निदेवत्या उष्णिगुपरि- । व्यम् ॥ १७ ॥ इति० संहितायां चतुर्दशोऽध्यायः ॥ १४ ॥
टाट्टहत्युष्णक्पङ्कयो मातेवोखास्तुतिस्त्रिष्टुप् ॥ ९ ॥ असु- अथ पञ्चम्यग्ने जातानाग्नेय्यौ त्रिष्टुभौ पोडशी चतुश्चत्वारि-
म्वन्तं नैर्ऋतं तृचं त्रैष्टुभं यं ते यजमानदेवल्या नमोविराद्धूति शलिङ्गोते अग्नेखिष्टुप् एवश्वत्वारिशद मिनैकान्नत्रिश
देवत्येकपदा निवेशन आग्नेयीं त्रिष्टुभं विश्वावसुर्देवगन्धर्वः ।द्वाज्ञ्यसि पञ्चायंपुरः पञ्चैतानि सर्वाणि लिङ्गोक्तदेवतानि
सीरा द्वे सीरदेवत्ये बुधः सौम्यो गायत्रीत्रिष्टुभौ शुनं चतस्रः ॥ १८ ॥ अग्निर्मूर्धांग्नेयोऽनुवाकः प्रथमस्तृचो गायत्रो द्विती-
सीतादेवत्याः कुमारहरितो द्वे त्रिष्टुभौ तृतीयापतिश्चतुर्थ्यनुष्टु- यस्त्रैष्टुभो भुवस्तृतीयो जागतोऽयमिह चतुर्थ आनुष्टुभः
विमुच्यध्वमानडुही गायत्री सजूर्लिङ्गोक्तदेवतम् ॥१०॥ या सखायः सं पञ्चमः प्रगाथ एनावस्तत्र पूर्वा बृहती सतो बृहत्यु-
ओषधीः सप्तविधूंशतिरनुष्टुभ ओषधिस्तुतिमाथर्वणो भिप - । त्तरा ताभ्यां तिस्रो बृहत्यः संपादिताः षष्ठ औष्णिहोऽग्नेवा-
झुञ्चन्तु बन्धुर्द्वादशानारभ्याधीतामामा हिरण्यगर्भः कार्यं जस्य गोतमः सप्तमः पुनः ककुभः प्रगाथो भद्रो नस्तत्र
त्रिष्टुभमभ्यावर्तस्वोष्णिगाग्नेय्यग्नेयद्गायत्रीयं त्रिष्टुबग्नेतव पाव- पूर्वी ककुप्सतोवृहत्युत्तराभ्यां तिस्रः ककुभः संपादिता अष्टमः
कोऽग्निराग्नेयषडूचं प्रथमे विष्टारपङ्की तिस्रः सतोबृहत्य पाङ्कोऽमिं तं पदपाको नवमोऽग्ने तमग्नि होतारतिछन्दा-
उपरिष्टाज्योतिः पष्ट्याप्यायस्वगोतमः सोमो गायत्री त्रिष्टु रुयवसानाग्नेत्वं द्वैपदस्तृचः ॥ १९ ॥ अयमग्निर्विरूपोऽबोधि-
बुष्णिह आतेऽवत्सारस्तुभ्यंता द्वे विरूपस्तिस्रो गायत्र्य । बुधगविष्टिरो जनस्य सुतंभरः सखाय इषः संसमित्संवन-
आग्नेय्यः ॥ ११ ॥ इति० संहितायां द्वादशोऽध्यायः ॥ १२ ॥ । नस्त्वां प्रस्कण्व एनावो वसिष्ठोऽग्नेवाजस्य गोतमो भद्रो नः
मयिककुवाग्नेयी ब्रह्मादित्यदेवत्या त्रिष्टभिरण्यगर्भः कायीं
त्रिष्टुभं द्रप्सो देवश्रवा आदित्यो नमोस्तु सापं तृचमानु-
ष्टुभं कृणुष्वपञ्चप्रतिसरा राक्षोघ्ना देवानामार्ष सर्वास्त्रिष्टुभ
आग्नेयीर्वामदेवश्चापश्यदग्नेष्ट्वा यजुराग्नेयमिन्द्रस्यैन्द्रं भुवस्त्रि-
शिरा आग्नेय त्रिष्टुभम् ॥ १२ ॥ ध्रुवास्यूर्ध्वबृहती प्रजाप- रौद्रध्यायः । परमेष्ठिन आर्ष देवानां वा प्रजापतेर्वाद्योऽनु-
तिरनुष्टुप् भूरसि प्रस्तारपङ्क्तिरसा स्वयमातृष्णादेवता । वाकः पोडशचं एकरुद्रदेवत्यः प्रथमा गायत्री तिस्रोऽनुष्टुभ-
विश्वस्मा इत्येतस्य च यजुषः काण्डात्काण्डादानुष्टुभं व्यृचम- स्तिस्रः पतयः सप्तानुष्टुभो द्वे जगत्यौ मानो द्वे कुत्सः ॥ २१ ॥
ग्निना दृष्टं दूर्वेष्टुकादैवतं यास्त आग्नेयं व्यृचमानुष्टुभमिन्द्रा- अन्त्यानुवाके सप्तैकरुद्रस्तुतिराद्योपरिष्टादृहती द्वितीया
ग्निभ्यां दृष्टं विराडयं लोकः स्वराडसौ लोकः प्रजापतिष्ट्वा विश्व- जगती कुत्सस्य तृतीयानुष्टुब्छे त्रिष्टुभौ द्वे अनुष्टुभावसंख्याता
ज्योतिषं मधुश्चतुर्दैवतमषाढासि सवितापश्यद्देवावापश्यन्निष्ट- बहुरुद्रदेवत्या दशानुष्टुभो मन्त्रा अवतानसंज्ञकास्ततोऽन्त्यानि
कादैवतम् ॥ १३ ॥ मधुवाता वैश्वदेवं तृचं गायत्रं गोतमोपां त्रीणि यजूषि बहुरुद्रदेवत्यानि प्रत्यवरोहसंज्ञका मन्त्राः
गम्भन्पङ्किस्त्रीन्समुद्रां त्रिष्टुप्कौम्यं व्यृचं ध्रुवासि त्रिष्टुविषे ॥२२॥ मध्ये सर्वाणि यजूभूषि हिरण्यबाहव इति तिस्रो-
बृहत्यैौरवं व्यृचमने युक्ष्वाशेयं यृचं गायन्त्रमाद्यायां भरद्वाजो ऽशीतयो रुद्राणां तेपामुभयतोन मस्कारा अन्ये ऽन्यतरतोनम-
द्वितीयस्यां विरूपः सम्यत्रिष्टुब्लिङ्गोक्तदेवतर्चेत्वा बृहत्यग्नि- ।स्कारा अपरे जातानामरुद्राः सभाभ्य इत्यादयो नमो वः
ज्योतिषोष्णिगादित्यं गर्भं पञ्चर्चमा नेयं त्रैष्टुभमिमंमा पञ्चर्च - । किरिकेभ्य इत्यग्निवायुसूर्यहृदयभूताः पञ्च व्याहृतयो बहुरु-
माग्नेयं त्रैष्टुभमेव द्वेद्वेचाते यजुषी त्वंयविष्ठशेशनाः काव्य । द्रदेवत्याः ॥ २३ ॥ इति० संहितायां षोडशोऽध्यायः ॥ १६ ॥
आग्नेयीमनिरुक्तां गायत्रीमपात्वा विधूंशतिरैष्टकान्ययं पुरः
अश्मन्मारुतमश्मस्तेऽश्मा मय्याशीर्यं द्विप्म आभिचारि
पञ्चाशत्प्राणभृद्देवत्यानि लोकं ता इन्द्रं तिस्रः प्रतीकोक्ता । कमिमाम आग्नेयमृतवो बृहती पतिर्वा समुद्रस्य द्वे गायत्र्या-
एव ँ सर्वत्र ॥१४॥ इति० संहितायां त्रयोदशोऽध्यायः ॥ १३ ॥ । वुपज्मं जगती त्रिष्टुब्वापामिदं बृहत्यग्ने पाचक व सूयवः स नो
अथ द्वितीयाचितिः । ध्रुवक्षितिः पञ्चाश्विन्यस्तासां प्रथ- मेधातिथिराग्नेय्य गायत्र्यौ पावकया जगतीं भरद्वाजो
मा विरातस्त्रिष्टुभो यजुरन्ताः शुक्रश्चर्तव्य सजूः पञ्च नमस्ते बृहती माझेयीमृषिसुता लोपामुद्रा ॥ २४ ॥ नृपदे
सौभरिरनिं तं कुमारवृपौ येनाष्टावानेय्यः पत्रिष्टुभो द्वे अनु-
ष्टुभौ तदर्तव्यं परमेष्ठी सौरं प्रोथदश्वी वसिष्ठस्त्रिष्टुभमाग्ने-
यीमायो स्वयमातृष्णदेवत्ये सहस्रस्य पञ्चाग्नेयानि ॥२०॥
इति० संहितायां पञ्चदशोऽध्यायः ॥ १५ ॥
११
गायत्रमुदुष्वा तापसोऽनुष्टुभं प्रेदनुष्टुप्रप्राय माग्नेयीं वसिष्टस्य विश्वेषां देवानामापं ता एव देवताः प्राणं मे पञ्च वायव्या-
त्रिष्टुभमापोदेवीराप्य स्वग्ने विरूप आग्नेयीं गायत्री गर्भो असि न्यपः पञ्चापानि मूर्धावय एकोनविशतिर्लिङ्गोक्तदेवतानि
तिस्रोऽनुष्टुभो बोधा मे दीर्घतमास्त्रिष्टुभ सबोधि सोमाहु- ॥१५॥ अथ तृतीयेन्द्राग्नी अनुष्टुप् पूर्वोर्धर्च ऐन्द्राग्न उत्तरः
तिराग्नेयीं यजुरन्ता गायत्री यजुर्वैश्वकर्मणं पुनस्त्वा त्रिष्टु- । स्वयमातृष्णादेवतो विश्वकर्मा वायव्य राज्ञ्यसि पञ्च दिग्दे-
बाग्नेयी ॥ ८ ॥ अपेत लिङ्गोक्तबहुदेवत्या संज्ञानमूषदेव । वत्यानि विश्वकर्मा वायव्यं नभश्चेषश्चर्तव्ये आयुर्मे दश लिङ्गो-
त्यमग्नेः सिकताश्चितः परिश्रितोऽयसः पञ्चर्चमा ग्यं तदेवतानि माच्छन्दश्च षत्रिधूंशन्मूर्धानुष्टुव्यन्त्री परोष्ण-
त्रैष्टुभं विश्वामित्रश्चतुर्थ्यनुष्टुवयं तेऽनुष्टुप चिदैष्टके लोकं लिङ्गो - । क्चतुर्दश यजू षि प्राणदेवत्यानि ॥ १६ ॥ अथ चतुर्थ्याशुर-
क्तानुष्टुप् ता अस्यापीन्द्रियमेध ऐन्द्र इन्द्रं जेतामाधुच्छ- ।ष्टादशाग्नेर्दशैकया सप्तदश सर्वाणि लिङ्गोक्तदेवतानि सहश्चर्त-
न्दस ऐन्द्री समितंचतस्रो व्यग्निदेवत्या उष्णिगुपरि- । व्यम् ॥ १७ ॥ इति० संहितायां चतुर्दशोऽध्यायः ॥ १४ ॥
टाट्टहत्युष्णक्पङ्कयो मातेवोखास्तुतिस्त्रिष्टुप् ॥ ९ ॥ असु- अथ पञ्चम्यग्ने जातानाग्नेय्यौ त्रिष्टुभौ पोडशी चतुश्चत्वारि-
म्वन्तं नैर्ऋतं तृचं त्रैष्टुभं यं ते यजमानदेवल्या नमोविराद्धूति शलिङ्गोते अग्नेखिष्टुप् एवश्वत्वारिशद मिनैकान्नत्रिश
देवत्येकपदा निवेशन आग्नेयीं त्रिष्टुभं विश्वावसुर्देवगन्धर्वः ।द्वाज्ञ्यसि पञ्चायंपुरः पञ्चैतानि सर्वाणि लिङ्गोक्तदेवतानि
सीरा द्वे सीरदेवत्ये बुधः सौम्यो गायत्रीत्रिष्टुभौ शुनं चतस्रः ॥ १८ ॥ अग्निर्मूर्धांग्नेयोऽनुवाकः प्रथमस्तृचो गायत्रो द्विती-
सीतादेवत्याः कुमारहरितो द्वे त्रिष्टुभौ तृतीयापतिश्चतुर्थ्यनुष्टु- यस्त्रैष्टुभो भुवस्तृतीयो जागतोऽयमिह चतुर्थ आनुष्टुभः
विमुच्यध्वमानडुही गायत्री सजूर्लिङ्गोक्तदेवतम् ॥१०॥ या सखायः सं पञ्चमः प्रगाथ एनावस्तत्र पूर्वा बृहती सतो बृहत्यु-
ओषधीः सप्तविधूंशतिरनुष्टुभ ओषधिस्तुतिमाथर्वणो भिप - । त्तरा ताभ्यां तिस्रो बृहत्यः संपादिताः षष्ठ औष्णिहोऽग्नेवा-
झुञ्चन्तु बन्धुर्द्वादशानारभ्याधीतामामा हिरण्यगर्भः कार्यं जस्य गोतमः सप्तमः पुनः ककुभः प्रगाथो भद्रो नस्तत्र
त्रिष्टुभमभ्यावर्तस्वोष्णिगाग्नेय्यग्नेयद्गायत्रीयं त्रिष्टुबग्नेतव पाव- पूर्वी ककुप्सतोवृहत्युत्तराभ्यां तिस्रः ककुभः संपादिता अष्टमः
कोऽग्निराग्नेयषडूचं प्रथमे विष्टारपङ्की तिस्रः सतोबृहत्य पाङ्कोऽमिं तं पदपाको नवमोऽग्ने तमग्नि होतारतिछन्दा-
उपरिष्टाज्योतिः पष्ट्याप्यायस्वगोतमः सोमो गायत्री त्रिष्टु रुयवसानाग्नेत्वं द्वैपदस्तृचः ॥ १९ ॥ अयमग्निर्विरूपोऽबोधि-
बुष्णिह आतेऽवत्सारस्तुभ्यंता द्वे विरूपस्तिस्रो गायत्र्य । बुधगविष्टिरो जनस्य सुतंभरः सखाय इषः संसमित्संवन-
आग्नेय्यः ॥ ११ ॥ इति० संहितायां द्वादशोऽध्यायः ॥ १२ ॥ । नस्त्वां प्रस्कण्व एनावो वसिष्ठोऽग्नेवाजस्य गोतमो भद्रो नः
मयिककुवाग्नेयी ब्रह्मादित्यदेवत्या त्रिष्टभिरण्यगर्भः कायीं
त्रिष्टुभं द्रप्सो देवश्रवा आदित्यो नमोस्तु सापं तृचमानु-
ष्टुभं कृणुष्वपञ्चप्रतिसरा राक्षोघ्ना देवानामार्ष सर्वास्त्रिष्टुभ
आग्नेयीर्वामदेवश्चापश्यदग्नेष्ट्वा यजुराग्नेयमिन्द्रस्यैन्द्रं भुवस्त्रि-
शिरा आग्नेय त्रिष्टुभम् ॥ १२ ॥ ध्रुवास्यूर्ध्वबृहती प्रजाप- रौद्रध्यायः । परमेष्ठिन आर्ष देवानां वा प्रजापतेर्वाद्योऽनु-
तिरनुष्टुप् भूरसि प्रस्तारपङ्क्तिरसा स्वयमातृष्णादेवता । वाकः पोडशचं एकरुद्रदेवत्यः प्रथमा गायत्री तिस्रोऽनुष्टुभ-
विश्वस्मा इत्येतस्य च यजुषः काण्डात्काण्डादानुष्टुभं व्यृचम- स्तिस्रः पतयः सप्तानुष्टुभो द्वे जगत्यौ मानो द्वे कुत्सः ॥ २१ ॥
ग्निना दृष्टं दूर्वेष्टुकादैवतं यास्त आग्नेयं व्यृचमानुष्टुभमिन्द्रा- अन्त्यानुवाके सप्तैकरुद्रस्तुतिराद्योपरिष्टादृहती द्वितीया
ग्निभ्यां दृष्टं विराडयं लोकः स्वराडसौ लोकः प्रजापतिष्ट्वा विश्व- जगती कुत्सस्य तृतीयानुष्टुब्छे त्रिष्टुभौ द्वे अनुष्टुभावसंख्याता
ज्योतिषं मधुश्चतुर्दैवतमषाढासि सवितापश्यद्देवावापश्यन्निष्ट- बहुरुद्रदेवत्या दशानुष्टुभो मन्त्रा अवतानसंज्ञकास्ततोऽन्त्यानि
कादैवतम् ॥ १३ ॥ मधुवाता वैश्वदेवं तृचं गायत्रं गोतमोपां त्रीणि यजूषि बहुरुद्रदेवत्यानि प्रत्यवरोहसंज्ञका मन्त्राः
गम्भन्पङ्किस्त्रीन्समुद्रां त्रिष्टुप्कौम्यं व्यृचं ध्रुवासि त्रिष्टुविषे ॥२२॥ मध्ये सर्वाणि यजूभूषि हिरण्यबाहव इति तिस्रो-
बृहत्यैौरवं व्यृचमने युक्ष्वाशेयं यृचं गायन्त्रमाद्यायां भरद्वाजो ऽशीतयो रुद्राणां तेपामुभयतोन मस्कारा अन्ये ऽन्यतरतोनम-
द्वितीयस्यां विरूपः सम्यत्रिष्टुब्लिङ्गोक्तदेवतर्चेत्वा बृहत्यग्नि- ।स्कारा अपरे जातानामरुद्राः सभाभ्य इत्यादयो नमो वः
ज्योतिषोष्णिगादित्यं गर्भं पञ्चर्चमा नेयं त्रैष्टुभमिमंमा पञ्चर्च - । किरिकेभ्य इत्यग्निवायुसूर्यहृदयभूताः पञ्च व्याहृतयो बहुरु-
माग्नेयं त्रैष्टुभमेव द्वेद्वेचाते यजुषी त्वंयविष्ठशेशनाः काव्य । द्रदेवत्याः ॥ २३ ॥ इति० संहितायां षोडशोऽध्यायः ॥ १६ ॥
आग्नेयीमनिरुक्तां गायत्रीमपात्वा विधूंशतिरैष्टकान्ययं पुरः
अश्मन्मारुतमश्मस्तेऽश्मा मय्याशीर्यं द्विप्म आभिचारि
पञ्चाशत्प्राणभृद्देवत्यानि लोकं ता इन्द्रं तिस्रः प्रतीकोक्ता । कमिमाम आग्नेयमृतवो बृहती पतिर्वा समुद्रस्य द्वे गायत्र्या-
एव ँ सर्वत्र ॥१४॥ इति० संहितायां त्रयोदशोऽध्यायः ॥ १३ ॥ । वुपज्मं जगती त्रिष्टुब्वापामिदं बृहत्यग्ने पाचक व सूयवः स नो
अथ द्वितीयाचितिः । ध्रुवक्षितिः पञ्चाश्विन्यस्तासां प्रथ- मेधातिथिराग्नेय्य गायत्र्यौ पावकया जगतीं भरद्वाजो
मा विरातस्त्रिष्टुभो यजुरन्ताः शुक्रश्चर्तव्य सजूः पञ्च नमस्ते बृहती माझेयीमृषिसुता लोपामुद्रा ॥ २४ ॥ नृपदे
सौभरिरनिं तं कुमारवृपौ येनाष्टावानेय्यः पत्रिष्टुभो द्वे अनु-
ष्टुभौ तदर्तव्यं परमेष्ठी सौरं प्रोथदश्वी वसिष्ठस्त्रिष्टुभमाग्ने-
यीमायो स्वयमातृष्णदेवत्ये सहस्रस्य पञ्चाग्नेयानि ॥२०॥
इति० संहितायां पञ्चदशोऽध्यायः ॥ १५ ॥