2026-02-20 06:10:26 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
१०
सभाप्यशुक्लयजुर्वेदपरिशिष्टेषु -
सौमीं गायत्रीं नैध्रुविः कश्यपः ॥ ३३ ॥ इति० संहिताया-
मष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥
।
अथाग्निं प्रजापतिरपश्यत्साध्या वापश्यत्सोऽग्निः पञ्चचि-
तिकः प्रथमा चितिः प्रजापतेर्द्वितीया देवानां तृतीयेन्द्राइयो-
विश्वकर्मणश्चतुथ्यृषीणां पञ्चमी परमेष्ठिनोऽथ प्रतिकर्मदर्शिनो
युञ्जानोष्टौ सावित्राणि सवितापश्यदाद्या तृतीया चानुष्टुप्
चतुर्थीषथ्यौ जगत्यौ द्वितीया गायत्री पञ्चमी त्रिष्टुबिमं नो
अथ वाजपेयो बृहस्पतेरार्षमिन्द्रस्य च देवसवितः सावित्री
त्रिष्टुप ध्रुवसदमैन्द्राणि त्रीण्यपारसदेवत्यानुष्टुव ग्रहा
लिङ्गोक्तदेवतानुष्टुप्संपृचौ यजुषीन्द्रस्य रथो वाजस्य पार्थि-
व्यतिजगत्यन्त्यः पादः सावित्रोऽप्स्वन्तरश्व देवत्यानवसाना । यजुरन्ता गायत्र्यनवसानाददेऽनिर्हस्तेऽनुष्टुव्यजुरन्ता ॥ १ ॥
पुरणग्वातो वा तिस्रोऽश्वस्तुतय उष्णिन्त्रिष्टजगत्यो
वाजिनोऽश्वा देवस्याहं लिङ्गोक्तानि वाजिनोऽश्वा एषस्य द्वे
दधिक्रावावामदेव्योक्तदेवत्ये जगत्यौ शंनो वसिष्टो विराजं
तेनो नाभानेदिष्ठो जगतीं वाजेवाजे वसिष्टस्त्रिष्टुभमामा
प्राजापत्यां वाजिनोक्ताः ॥ ३४ ॥ आपय आयुर्यज्ञेन प्राजाप-
त्यानि प्रजापतेः स्वरमृता यजमानोस्से दिशो नमः पृथिवी -
यमासंदीयं तासुन्वन्वाजस्य प्राजापत्यं तृचं त्रैष्टुभ सोमं
तृचं तापस आद्या वैश्वदेव्यनिरुक्तानुष्टु द्वितीया लिङ्गोक्तदे-
यता तृतीयाग्नेयी प्रनो लिङ्गोक्ता गायत्री सरस्वत्यै सुन्वन्नग्निः
सप्तदश लिङ्गोक्तदेवतानि ॥ ३५ ॥ अथ राजसूयो वरुणस्या-
मेष ते पार्थिवमग्निनेत्रेभ्यो देवार्षाण्याध्यायाद्दशाद्यानि
दैवान्यग्ने सहस्व देवश्रवा देववातश्च भारतावाग्नयीमनुष्टुभ-
मुपाशोस्त्रीणि रक्षोघ्नानि सविता द्वे यजमानः ॥ ३६ ॥
इति० संहितायां नवमोध्यायः ॥ ९ ॥
।
प्रतूर्तं नाभानेदिष्ठ आश्वीमास्तारपङ्गिर्युआथां कुश्रिर्गार्दभीं
गायत्रीं योगेयोगे शुनःशेप आजीं प्रतूर्वस्त्रिष्टुब्विराडूपा
यजुर्गर्भोरुयजुः पृथिव्यास्त्रीण्याग्नेयान्यन्वग्निराग्नेयीं त्रिष्टुभं
पुरोधस आगत्य मयोभुव आश्वीनमनुष्टुभमाक्रम्यानुष्टुप् द्यौस्ते
बृहत्युत्क्राम विराडुदक्रमीत्रिष्टुबात्वा द्वे गृत्समद आग्नेय्यौ
परिसोमको गायत्रीं परित्वा पायुरानुष्टुभं त्वमग्ने गृत्समदो
जगतीम् ॥२॥ पृथिव्या आग्नेयमपां पुष्करपर्ण स्वराद्दङ्किः
शर्म द्वे अनुष्टुभौ कृष्णाजिनपुष्करपर्णे पुरीष्योऽग्निस्त्वा-
मने तृचं भारद्वाज आग्नेयं गायत्र सीद होतर्देवश्रवा
देववातश्च त्रिष्टुभं निहोता गृत्समदः ससीदस्व प्रस्कण्वो
बृहतीम् ॥ ३ ॥ अपोदेवीः सिन्धुद्वीप आप न्यङ्कुसारि -
णीसंते त्रिष्टुप्पार्थिवोऽर्धो वायव्योऽर्धः सुजातोऽनुष्टुबाग्ने-
य्युदुतिष्ठ विश्वमनाः पथ्याबृहतीमूर्ध्वः कण्व उपरिष्टाद्वृ-
हतीğ सजातस्त्रितस्त्रिष्टुभ स्थिरो रासभेय्यनुष्टुवुणिग्वा
अपोदेवा आपत्रिष्टुप् वृष्ण ऊर्मिर्लिङ्गोक्तानि मधुमतीर शिवोभवाजी पथ्यावृहती प्रैतु लिङ्गोक्तमहापङ्क्तिरुयवसा-
नाष्टष्टा आपः सोमस्य चर्माग्नये लिङ्गोक्तान्यनिभृष्टमापस - । नाग्ने गायत्र्येकपदाग्नेय्यं तमग्निमाग्नेये ओषधयस्त्रिष्टुबनुष्टुभा-
धमादो वारुणी त्रिष्टुप् क्षरस्य चतुर्णां तापाण्ड्वाधीवा - । वोपधिदेवत्ये व्यस्यन्नान्योऽर्धच विपाजसोत्कीलः कात्य
सोष्णीषाणीन्द्रस्य धनुर्मित्रस्य बाहू त्वयायं धनुर्दवातिसृणा- आग्नेयीं त्रिष्टुभम् ॥ ४ ॥ आपो ह्याप सिन्धुद्वीपस्तृचं
मिषव आविः प्राजापत्यं पराणि लिङ्गोक्तानि ॥३७॥ अवेष्टा । गायत्रं मित्र उपरिष्टादृहती मैत्री रुद्रा अनुष्टुबू रौद्री स-
मृत्युनाशनं प्राचीं पञ्चानां यजमानः प्रत्यस्तमासुरं मृत्यो- । सृष्टां द्वे सिनीवालीदेवत्ये उखामादित्या मखस्य मृत्पिण्डो
रोजोऽसि रुक्मो हिरण्यरूपौ मैत्रावारुणी त्रिष्टुब्यजुरन्ता । वसवस्त्वा लिङ्गोक्तानि सर्वत्रादित्यै रास्नादितिरौपं कृत्वा -
सोमस्य सुन्वन्प्रपर्वतस्यापी त्रिष्टुब् विष्णोस्त्रीणि लिङ्गोक्तानि यादित्योष्णिगदितिरावढं देवानां पञ्चौखानि मित्रस्य विश्वा-
सुन्वन्प्रजापतेन प्राजापत्या त्रिष्टुव्यजुर्मध्योयममुध्यजू रुद्रय- मित्रो मैत्रीं देवस्त्वा सावित्री बृहत्युत्थाय पूर्वोर्धर्च औष
द्रौद्रम् ॥३८॥ इन्द्रस्य लिङ्गोक्तानि मा ते संवरणः प्राजापत्य । उत्तरो मैत्रः ॥५॥ आकूतिं लिङ्गोक्तान्यौ भणानि मास्वौख्यौ
ऐन्द्रीं त्रिष्टुभमप्रये लिङ्गोक्तानि पृथिवि मातर्भूमिर्हछू सो गायत्री त्रिष्टुभावनिश्च पाद आग्नेयो नः सोमाहुतिराग्नेयीं
वामदेवः सौरी सप्रपञ्च परब्रह्माभिधायिनीमतिजगतीमि- गायत्रीं परस्या विरूप आङ्गिरसः परमस्या आरुणिरनुष्टुभं
यच्छतमानावूर्गसि शाखेन्द्रस्य बाहू स्योनास्यासंदी क्षत्र- यदने द्वे जमदग्नि रहरहनभानेदिष्ठखिष्टुभौ याः सेना अनु-
स्याधीवास स्योनाछू सुन्वन्निषसाद शुनःशेपो वारुणीं टुभः सर्वा आग्नेय्योऽन्त्योपरिष्टादृहती ॥ इवि० संहितायां
गायत्रीमभिभूरस्यक्षा यजमानो वा ब्रह्मस्त्वमामन्त्रणानि एकादशोऽध्यायः ॥ ११ ॥
पञ्च लिङ्गोक्तानीन्द्रस्य स्फ्योऽग्निः पृथुराग्नेयस्वाहाकृता
अक्षाः सवित्रा लिङ्गोक्तदैवतम् ॥ ३९ ॥ अथ चरकसौत्रा-
मण्यश्विनोरामश्विभ्यां त्रीणि लिङ्गोक्तानि वायुः सौमी
गायत्री कुवित्तृचक्षूं सुकीर्तिः काक्षीवत आद्या सौम्यनि-
रुक्ता त्रिष्टुब्युवृमनुष्टुप् पुत्रमिव त्रिष्टुबश्विसरस्वतीन्द्रदेवत्ये
अश्विसरस्वतीन्द्रदेवत्ये ॥ ४० ॥ इति० संहितायां दश-
मोऽध्यायः ॥ १० ॥
इति सर्वानुक्रमणिकायां प्रथमोऽध्यायः ॥ १ ॥
tarat वत्समी त्रिष्टुभ रौक्मीं नक्तोपासा कुत्स
आग्नेर्थी विश्वा श्यावाश्वः सावित्रीं जगती सुपर्णः कृतिश्च-
तुरवसाना गारुत्मती विषघ्नी विष्णोर्लिङ्गोक्ता न्यक्रन्दद्वत्स-
श्रीराग्नेयीं त्रिष्टुभमन ऊर्ध्ववृहती पुनर्गायत्र्यावात्वा ध्रुवोऽनु-
ष्टभमुदुत्तमः शुनःशेपो वारुणीं त्रिष्टुभम त्रित आग्नेयीछू
हस उक्ता जगतीह यजुरन्तान्ते बृहद्यजुः सीदत्वमाझेयी
त्रिष्टुभमन्तरग्नेऽनुष्टुभौ ॥ ७ ॥ दिवस्पर्याग्नेयं त्रैष्टुभं द्वादशचं
वत्सप्रीर्भालन्दनः समिधाभिं विरूपाक्ष आङ्गिरस आग्नेयं
1
सभाप्यशुक्लयजुर्वेदपरिशिष्टेषु -
सौमीं गायत्रीं नैध्रुविः कश्यपः ॥ ३३ ॥ इति० संहिताया-
मष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥
।
अथाग्निं प्रजापतिरपश्यत्साध्या वापश्यत्सोऽग्निः पञ्चचि-
तिकः प्रथमा चितिः प्रजापतेर्द्वितीया देवानां तृतीयेन्द्राइयो-
विश्वकर्मणश्चतुथ्यृषीणां पञ्चमी परमेष्ठिनोऽथ प्रतिकर्मदर्शिनो
युञ्जानोष्टौ सावित्राणि सवितापश्यदाद्या तृतीया चानुष्टुप्
चतुर्थीषथ्यौ जगत्यौ द्वितीया गायत्री पञ्चमी त्रिष्टुबिमं नो
अथ वाजपेयो बृहस्पतेरार्षमिन्द्रस्य च देवसवितः सावित्री
त्रिष्टुप ध्रुवसदमैन्द्राणि त्रीण्यपारसदेवत्यानुष्टुव ग्रहा
लिङ्गोक्तदेवतानुष्टुप्संपृचौ यजुषीन्द्रस्य रथो वाजस्य पार्थि-
व्यतिजगत्यन्त्यः पादः सावित्रोऽप्स्वन्तरश्व देवत्यानवसाना । यजुरन्ता गायत्र्यनवसानाददेऽनिर्हस्तेऽनुष्टुव्यजुरन्ता ॥ १ ॥
पुरणग्वातो वा तिस्रोऽश्वस्तुतय उष्णिन्त्रिष्टजगत्यो
वाजिनोऽश्वा देवस्याहं लिङ्गोक्तानि वाजिनोऽश्वा एषस्य द्वे
दधिक्रावावामदेव्योक्तदेवत्ये जगत्यौ शंनो वसिष्टो विराजं
तेनो नाभानेदिष्ठो जगतीं वाजेवाजे वसिष्टस्त्रिष्टुभमामा
प्राजापत्यां वाजिनोक्ताः ॥ ३४ ॥ आपय आयुर्यज्ञेन प्राजाप-
त्यानि प्रजापतेः स्वरमृता यजमानोस्से दिशो नमः पृथिवी -
यमासंदीयं तासुन्वन्वाजस्य प्राजापत्यं तृचं त्रैष्टुभ सोमं
तृचं तापस आद्या वैश्वदेव्यनिरुक्तानुष्टु द्वितीया लिङ्गोक्तदे-
यता तृतीयाग्नेयी प्रनो लिङ्गोक्ता गायत्री सरस्वत्यै सुन्वन्नग्निः
सप्तदश लिङ्गोक्तदेवतानि ॥ ३५ ॥ अथ राजसूयो वरुणस्या-
मेष ते पार्थिवमग्निनेत्रेभ्यो देवार्षाण्याध्यायाद्दशाद्यानि
दैवान्यग्ने सहस्व देवश्रवा देववातश्च भारतावाग्नयीमनुष्टुभ-
मुपाशोस्त्रीणि रक्षोघ्नानि सविता द्वे यजमानः ॥ ३६ ॥
इति० संहितायां नवमोध्यायः ॥ ९ ॥
।
प्रतूर्तं नाभानेदिष्ठ आश्वीमास्तारपङ्गिर्युआथां कुश्रिर्गार्दभीं
गायत्रीं योगेयोगे शुनःशेप आजीं प्रतूर्वस्त्रिष्टुब्विराडूपा
यजुर्गर्भोरुयजुः पृथिव्यास्त्रीण्याग्नेयान्यन्वग्निराग्नेयीं त्रिष्टुभं
पुरोधस आगत्य मयोभुव आश्वीनमनुष्टुभमाक्रम्यानुष्टुप् द्यौस्ते
बृहत्युत्क्राम विराडुदक्रमीत्रिष्टुबात्वा द्वे गृत्समद आग्नेय्यौ
परिसोमको गायत्रीं परित्वा पायुरानुष्टुभं त्वमग्ने गृत्समदो
जगतीम् ॥२॥ पृथिव्या आग्नेयमपां पुष्करपर्ण स्वराद्दङ्किः
शर्म द्वे अनुष्टुभौ कृष्णाजिनपुष्करपर्णे पुरीष्योऽग्निस्त्वा-
मने तृचं भारद्वाज आग्नेयं गायत्र सीद होतर्देवश्रवा
देववातश्च त्रिष्टुभं निहोता गृत्समदः ससीदस्व प्रस्कण्वो
बृहतीम् ॥ ३ ॥ अपोदेवीः सिन्धुद्वीप आप न्यङ्कुसारि -
णीसंते त्रिष्टुप्पार्थिवोऽर्धो वायव्योऽर्धः सुजातोऽनुष्टुबाग्ने-
य्युदुतिष्ठ विश्वमनाः पथ्याबृहतीमूर्ध्वः कण्व उपरिष्टाद्वृ-
हतीğ सजातस्त्रितस्त्रिष्टुभ स्थिरो रासभेय्यनुष्टुवुणिग्वा
अपोदेवा आपत्रिष्टुप् वृष्ण ऊर्मिर्लिङ्गोक्तानि मधुमतीर शिवोभवाजी पथ्यावृहती प्रैतु लिङ्गोक्तमहापङ्क्तिरुयवसा-
नाष्टष्टा आपः सोमस्य चर्माग्नये लिङ्गोक्तान्यनिभृष्टमापस - । नाग्ने गायत्र्येकपदाग्नेय्यं तमग्निमाग्नेये ओषधयस्त्रिष्टुबनुष्टुभा-
धमादो वारुणी त्रिष्टुप् क्षरस्य चतुर्णां तापाण्ड्वाधीवा - । वोपधिदेवत्ये व्यस्यन्नान्योऽर्धच विपाजसोत्कीलः कात्य
सोष्णीषाणीन्द्रस्य धनुर्मित्रस्य बाहू त्वयायं धनुर्दवातिसृणा- आग्नेयीं त्रिष्टुभम् ॥ ४ ॥ आपो ह्याप सिन्धुद्वीपस्तृचं
मिषव आविः प्राजापत्यं पराणि लिङ्गोक्तानि ॥३७॥ अवेष्टा । गायत्रं मित्र उपरिष्टादृहती मैत्री रुद्रा अनुष्टुबू रौद्री स-
मृत्युनाशनं प्राचीं पञ्चानां यजमानः प्रत्यस्तमासुरं मृत्यो- । सृष्टां द्वे सिनीवालीदेवत्ये उखामादित्या मखस्य मृत्पिण्डो
रोजोऽसि रुक्मो हिरण्यरूपौ मैत्रावारुणी त्रिष्टुब्यजुरन्ता । वसवस्त्वा लिङ्गोक्तानि सर्वत्रादित्यै रास्नादितिरौपं कृत्वा -
सोमस्य सुन्वन्प्रपर्वतस्यापी त्रिष्टुब् विष्णोस्त्रीणि लिङ्गोक्तानि यादित्योष्णिगदितिरावढं देवानां पञ्चौखानि मित्रस्य विश्वा-
सुन्वन्प्रजापतेन प्राजापत्या त्रिष्टुव्यजुर्मध्योयममुध्यजू रुद्रय- मित्रो मैत्रीं देवस्त्वा सावित्री बृहत्युत्थाय पूर्वोर्धर्च औष
द्रौद्रम् ॥३८॥ इन्द्रस्य लिङ्गोक्तानि मा ते संवरणः प्राजापत्य । उत्तरो मैत्रः ॥५॥ आकूतिं लिङ्गोक्तान्यौ भणानि मास्वौख्यौ
ऐन्द्रीं त्रिष्टुभमप्रये लिङ्गोक्तानि पृथिवि मातर्भूमिर्हछू सो गायत्री त्रिष्टुभावनिश्च पाद आग्नेयो नः सोमाहुतिराग्नेयीं
वामदेवः सौरी सप्रपञ्च परब्रह्माभिधायिनीमतिजगतीमि- गायत्रीं परस्या विरूप आङ्गिरसः परमस्या आरुणिरनुष्टुभं
यच्छतमानावूर्गसि शाखेन्द्रस्य बाहू स्योनास्यासंदी क्षत्र- यदने द्वे जमदग्नि रहरहनभानेदिष्ठखिष्टुभौ याः सेना अनु-
स्याधीवास स्योनाछू सुन्वन्निषसाद शुनःशेपो वारुणीं टुभः सर्वा आग्नेय्योऽन्त्योपरिष्टादृहती ॥ इवि० संहितायां
गायत्रीमभिभूरस्यक्षा यजमानो वा ब्रह्मस्त्वमामन्त्रणानि एकादशोऽध्यायः ॥ ११ ॥
पञ्च लिङ्गोक्तानीन्द्रस्य स्फ्योऽग्निः पृथुराग्नेयस्वाहाकृता
अक्षाः सवित्रा लिङ्गोक्तदैवतम् ॥ ३९ ॥ अथ चरकसौत्रा-
मण्यश्विनोरामश्विभ्यां त्रीणि लिङ्गोक्तानि वायुः सौमी
गायत्री कुवित्तृचक्षूं सुकीर्तिः काक्षीवत आद्या सौम्यनि-
रुक्ता त्रिष्टुब्युवृमनुष्टुप् पुत्रमिव त्रिष्टुबश्विसरस्वतीन्द्रदेवत्ये
अश्विसरस्वतीन्द्रदेवत्ये ॥ ४० ॥ इति० संहितायां दश-
मोऽध्यायः ॥ १० ॥
इति सर्वानुक्रमणिकायां प्रथमोऽध्यायः ॥ १ ॥
tarat वत्समी त्रिष्टुभ रौक्मीं नक्तोपासा कुत्स
आग्नेर्थी विश्वा श्यावाश्वः सावित्रीं जगती सुपर्णः कृतिश्च-
तुरवसाना गारुत्मती विषघ्नी विष्णोर्लिङ्गोक्ता न्यक्रन्दद्वत्स-
श्रीराग्नेयीं त्रिष्टुभमन ऊर्ध्ववृहती पुनर्गायत्र्यावात्वा ध्रुवोऽनु-
ष्टभमुदुत्तमः शुनःशेपो वारुणीं त्रिष्टुभम त्रित आग्नेयीछू
हस उक्ता जगतीह यजुरन्तान्ते बृहद्यजुः सीदत्वमाझेयी
त्रिष्टुभमन्तरग्नेऽनुष्टुभौ ॥ ७ ॥ दिवस्पर्याग्नेयं त्रैष्टुभं द्वादशचं
वत्सप्रीर्भालन्दनः समिधाभिं विरूपाक्ष आङ्गिरस आग्नेयं
1