शतकत्रयम् /23
This page has been fully proofread once and needs a second look.
<page>
<ignore>१२
भर्तृहरिकृतं
</ignore>
<p>चेतः प्रसादयति दिक्षु तनोति कीर्ति
तिं
सत्संगतिः कथय किं न करोति पुंसाम् ॥ २३ ॥
</p>
<p>जाड्यमिति ॥ सतां साधूनां संगतिः समागमः धियो बुद्धेर्जाड्यं मन्दतां
हरति नाशयति ॥ वाचि वाण्यां सत्यं सिञ्चति यत्संगत्या लोकाः सत्यमेव
वदन्तीत्यर्थः ॥ मानस्य संमानस्योन्नतिमुच्चतां दिशति ददाति ॥ पापमपाक-
रोति दूरीकरोति ॥ चेतश्चित्तं प्रसादयति अहङ्काराद्यपाकरणेन प्रसन्नतां
नयतीत्यर्थः ॥ दिक्षु दिशासु कीर्तितिं तनोति विस्तारयति ॥ एवं सत्संगतिः
पुंसां किं किं न करोतीति कथय वद किं तु सर्वानर्थान्साधयतीत्यर्थः ॥
" वसन्ततिलका वृत्तम्" लक्षणं पूर्वमुक्तम् ॥ २३ ॥
</p>
<p>इदानीं कवीश्वरान्सर्वोत्कर्षत्वेन वर्णयति—
</p>
<p>जयन्ति ते सुकृतिनो रससिद्धाः कवीश्वराः ॥
नास्ति येषां यशः काये जरामरणजं भयम् ॥ २४ ॥
</p>
<p>जयन्तीति ॥ रसेषु शृङ्गारादिषु पक्षे पारदादिषु सिद्धाः सिद्धिमन्तः पूर्णाः
सज्जा इति यावत् ॥ ते कवीश्वराः कवीन्द्राः सुकृतिनो धन्याः सन्तः "सु-
कृती पुण्यवान्धन्य इत्यमरः " जयन्ति सर्वोत्कर्षेण वर्तन्ते ॥ ते के ॥ येषां
यशः काये यशोरूपे देहे जरा च मरणं च ताभ्यां जातं भयं नास्ति ॥ यथा
सिद्धौषधरससेवनेन प्रसिद्धदेहो जरामरणभयरहितः सन्न नश्यति तथा कवीनां
शृङ्गारादिरसपूर्णनानाविधकाव्यवचनजन्यं यशः कदापि न नश्यतीति भावः ॥
अनुष्टुब् वृत्तम् ॥ २४ ॥
</p>
<p>भगवत्कृपयैव पुत्रादयः सच्चरितादियुक्ता भवन्ति नान्यथेत्याह-
--</p>
<p>सूनुः सच्चरितः सती प्रियतमा स्वामी प्रसादोन्मुखः
स्निग्धं मित्रमवञ्चकः परिजनो निःक्लेशलेशं मनः ॥
आकारो रुचिरः स्थिरश्च विभवो विद्यावदातं मुखं
तुष्टे पिष्टपहारिणीष्टदहरौ संप्राप्यते देहिना ॥ २५ ॥
</p>
<p merge-next="true">सूनुरिति ॥ सूनुः पुत्रः सत् चरितमाचरणं यस्य सत्क्रियावानित्यर्थः ॥ अ-
तिशयेन प्रिया प्रियतमा पत्नी सती पतिव्रता " सती साध्वी पतिव्रतेत्यमरः "
स्वामी पालकः प्रसादे प्रसन्नतायामूर्ध्वं मुखं यस्य ॥ सर्वदा प्रसादकर्तेत्यर्थः ॥ मित्रं
सखा स्निग्धं वात्सल्यादिगुणयुक्तम् ॥ परिजनः परिवारोऽवञ्चकः ॥ मनो-
ऽन्तःकरणं निःशेषेण गतो रागद्वेषादिजन्यक्लेशस्य लवो लेशो यस्मात् ॥ आका-
रो हस्तपादाद्यवयवो मूर्तिर्वा रुचिरः सुन्दरः ॥ विभव ऐश्वर्यं स्थिरश्चिरकाल-
Di</p>
</pagitized by
Google
•
>
<ignore>१२
<p>चेतः प्रसादयति दिक्षु तनोति कीर्
सत्संगतिः कथय किं न करोति पुंसाम् ॥ २३ ॥
<p>जाड्यमिति ॥ सतां साधूनां संगतिः समागमः धियो बुद्धेर्जाड्यं मन्दतां
हरति नाशयति ॥ वाचि वाण्यां सत्यं सिञ्चति यत्संगत्या लोकाः सत्यमेव
वदन्तीत्यर्थः ॥ मानस्य संमानस्योन्नतिमुच्चतां दिशति ददाति ॥ पापमपाक-
रोति दूरीकरोति ॥ चेतश्चित्तं प्रसादयति अहङ्काराद्यपाकरणेन प्रसन्नतां
नयतीत्यर्थः ॥ दिक्षु दिशासु कीर्
पुंसां किं किं न करोतीति कथय वद किं तु सर्वानर्थान्साधयतीत्यर्थः ॥
"
<p>इदानीं कवीश्वरान्सर्वोत्कर्षत्वेन वर्णयति—
<p>जयन्ति ते सुकृतिनो रससिद्धाः कवीश्वराः ॥
नास्ति येषां यशः
<p>जयन्तीति ॥ रसेषु शृङ्गारादिषु पक्षे पारदादिषु सिद्धाः सिद्धिमन्तः पूर्णाः
सज्जा इति यावत् ॥ ते कवीश्वराः कवीन्द्राः सुकृतिनो धन्याः सन्तः "सु-
कृती पुण्यवान्धन्य इत्यमरः
यशः
सिद्धौषधरससेवनेन प्रसिद्धदेहो जरामरणभयरहितः सन्न नश्यति तथा कवीनां
शृङ्गारादिरसपूर्णनानाविधकाव्यवचनजन्यं यशः कदापि न नश्यतीति भावः ॥
अनुष्टुब् वृत्तम् ॥ २४ ॥
<p>भगवत्कृपयैव पुत्रादयः सच्चरितादियुक्ता भवन्ति नान्यथेत्याह-
<p>सूनुः सच्चरितः सती प्रियतमा स्वामी प्रसादोन्मुखः
स्निग्धं मित्रमवञ्चकः परिजनो निःक्लेशलेशं मनः ॥
आकारो रुचिरः स्थिरश्च विभवो विद्यावदातं मुखं
तुष्टे पिष्टपहारिणीष्टदहरौ संप्राप्यते देहिना ॥ २५ ॥
<p merge-next="true">सूनुरिति ॥ सूनुः पुत्रः सत् चरितमाचरणं यस्य सत्क्रियावानित्यर्थः ॥ अ-
तिशयेन प्रिया प्रियतमा पत्नी सती पतिव्रता "
स्वामी पालकः प्रसादे प्रसन्नतायामूर्ध्वं मुखं यस्य ॥ सर्वदा प्रसादकर्तेत्यर्थः ॥ मित्रं
सखा स्निग्धं वात्सल्यादिगुणयुक्तम् ॥ परिजनः परिवारोऽवञ्चकः ॥ मनो-
ऽन्तःकरणं निःशेषेण गतो रागद्वेषादिजन्यक्लेशस्य लवो लेशो यस्मात् ॥ आका-
रो हस्तपादाद्यवयवो मूर्तिर्वा रुचिरः सुन्दरः ॥ विभव ऐश्वर्यं स्थिरश्चिरकाल-
Di
</pag
•