2026-03-08 05:43:15 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
सव्याख्यान ः— श्रीनिवासगुणाकरः
२७९
हिं लीला चेतव दुःखप्रदत्वं घटेतेत्याह-निर्वाजमिति ॥ निर्योज
यथा तथा । कारणं भतयादि । मग दासस्य रक्षणे निखिलानां समस्तानां
नां मुक्तिप्रसङ्गो यदि स्यात् सर्वमुक्तिः स्यादित्यर्थः । नौ उभयोध का
नाशः लीका चेल्लोकनाशः स्यादित्यत आह अक्षरमिति । इदंक्षयात्
अक्षरं नाशरहितं तय पदं वैकुण्ठ इत्यर्थः । वर्धेत हि वृद्धिं मामोति
जो न क्षतिरिति भावः । सुखैकनिलयः सुखस्य मुख्यस्थानभूतः सफलः
अयं लोकः स्वात् भवत्वित्यर्थः ते तब जना जनपापं विना लीला न
तु तब कृते त्वदर्थे त्वं दुःखप्रदः दुखदायकः भयेः स्याः । सर्वरक्षक-
पः स्यादिति भावः ॥ १८३ ॥
1
याज्ञाभेद निजस्वहृत्य पदवीचारस्थितं (२) प्रायशो
दण्डैरप्यनिवृत्तमेव निधनानहं स्वकीयं प्रभुः ।
स्वेच्छाचारनिरोधके उडतरे धाग्नि स्वके पातय-
त्येवम्भूतमनुं रमाधव कुतो मा पातयत्यक्षरे ॥ १८४ ॥
अक्षरे वैकुण्ठे कुतो मां न पातयसीत्याह – स्वेति ॥ ['स्वशब्दः
। स्वाज्ञाया भेदः अतिलङ्घनम् । निजस्यहृतिः स्वद्रव्यापहारः । तावेव
अमार्गः निषिद्धः पन्थाः । तल चारः सञ्चारः तस्मिन् स्थितं (रं) अचलता
दण्डैः तर्जनवन्धनताडनादिरूपाभिः शिक्षाभिरपि अनिवृत्तमेव अमार्गाद
तदाचरणमेव पुनः पुनः कुर्वन्तमेव सन्तम् तथापि निधनानहं वधानम्
जन प्रभुः स्वामी स्वेच्छाचारनिरोधके स्वच्छन्दाचरणप्रतिबन्धके । अत
स्वकीयजनपरः । हृढतरे तेन भेत्तुं अपावरितुं वा यथा न शक्यं तथा
धाग्नि तदा तदा प्रत्यवेक्षण सौकर्यवति स्वनिवासस्थान एव प्रायशः पातयति
तमपि नीत्वा स्थापयति । " एवम्भूर्त श्रुत्यादिरूपत्वदाज्ञोलनात्मरूप-
इस आरभ्य इदं व्याख्यानं नास्ति । तस्माद व्याख्यानान्तरं यथासम्भवमुपजीव्य
। व्याख्यायते ।
२७९
हिं लीला चेतव दुःखप्रदत्वं घटेतेत्याह-निर्वाजमिति ॥ निर्योज
यथा तथा । कारणं भतयादि । मग दासस्य रक्षणे निखिलानां समस्तानां
नां मुक्तिप्रसङ्गो यदि स्यात् सर्वमुक्तिः स्यादित्यर्थः । नौ उभयोध का
नाशः लीका चेल्लोकनाशः स्यादित्यत आह अक्षरमिति । इदंक्षयात्
अक्षरं नाशरहितं तय पदं वैकुण्ठ इत्यर्थः । वर्धेत हि वृद्धिं मामोति
जो न क्षतिरिति भावः । सुखैकनिलयः सुखस्य मुख्यस्थानभूतः सफलः
अयं लोकः स्वात् भवत्वित्यर्थः ते तब जना जनपापं विना लीला न
तु तब कृते त्वदर्थे त्वं दुःखप्रदः दुखदायकः भयेः स्याः । सर्वरक्षक-
पः स्यादिति भावः ॥ १८३ ॥
1
याज्ञाभेद निजस्वहृत्य पदवीचारस्थितं (२) प्रायशो
दण्डैरप्यनिवृत्तमेव निधनानहं स्वकीयं प्रभुः ।
स्वेच्छाचारनिरोधके उडतरे धाग्नि स्वके पातय-
त्येवम्भूतमनुं रमाधव कुतो मा पातयत्यक्षरे ॥ १८४ ॥
अक्षरे वैकुण्ठे कुतो मां न पातयसीत्याह – स्वेति ॥ ['स्वशब्दः
। स्वाज्ञाया भेदः अतिलङ्घनम् । निजस्यहृतिः स्वद्रव्यापहारः । तावेव
अमार्गः निषिद्धः पन्थाः । तल चारः सञ्चारः तस्मिन् स्थितं (रं) अचलता
दण्डैः तर्जनवन्धनताडनादिरूपाभिः शिक्षाभिरपि अनिवृत्तमेव अमार्गाद
तदाचरणमेव पुनः पुनः कुर्वन्तमेव सन्तम् तथापि निधनानहं वधानम्
जन प्रभुः स्वामी स्वेच्छाचारनिरोधके स्वच्छन्दाचरणप्रतिबन्धके । अत
स्वकीयजनपरः । हृढतरे तेन भेत्तुं अपावरितुं वा यथा न शक्यं तथा
धाग्नि तदा तदा प्रत्यवेक्षण सौकर्यवति स्वनिवासस्थान एव प्रायशः पातयति
तमपि नीत्वा स्थापयति । " एवम्भूर्त श्रुत्यादिरूपत्वदाज्ञोलनात्मरूप-
इस आरभ्य इदं व्याख्यानं नास्ति । तस्माद व्याख्यानान्तरं यथासम्भवमुपजीव्य
। व्याख्यायते ।