2026-03-08 05:43:14 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
सम्याख्यान :- श्रीनिवासगुणाकरः
कामादिदोपनिवहः परिवर्धते मे
जानन्नधीरपि सदा रचयाम्पघानि ।
दुस्सङ्गती रुचिरतोऽनुशयः कदापि
२७५
नोदेति हन्त कथमहं तरेयम् ॥ १७६ ॥
नासा कुवैतो मे कथं तरणमित्याह - कामादीति ॥ कामादीनां
पापानां निवहः समूहः मे मम परिवर्धते वृद्धिमेति । अहं सदा
पि जानन्नपि ज्ञानवानपि [अधीरपि अजानन्नपि] अघानि पापानि रचयामि
रोमि । दुसङ्गतौ दुष्टसंसर्गे रुचिः । अतः अनुरागात् अनुशयः
कदापि कचित्कालेऽपि नोदेति न जायते हन्तेति खेदे । इह ईश
[त्यर्थः । अहं कथं तरेवं केन प्रकारेण तरेयं न केनापीत्यर्थः ॥ १७६ ॥
रागं विवर्धय भवचरणारविन्दे
दोपेषु यत्नमनिशं विफलं कुरु ।
बालाद्यवद्यपरिहारनयादयुक्तं
मा दर्शयार्जय सदा भवदीयसङ्गम् ॥ १७७ ॥
अतः भवदीय विवर्धयसि चेत् तारामीत्याह - रागमिति ॥ भवच्चरणार-
स्वदीयपादपङ्कजे राग अनुरामं भक्तिमित्यर्थः । विवर्धयविशेषेण वृद्धिं
दोषेषु पापेषु अनिशं सर्वदा यले प्रयत्नं विफलं व्यर्थं कुरुष्व कुरु ।
धपरिहारनयात् बालादीनां शिश्वादीनां यदवयं दोषः तस्य परिहारन्यायात्
अयुक्तकायै मा दर्शय न दर्शय सदा सर्वकालेष्वपि भवदीयानां
गवतानां स सहवास दर्शयेत्यन्वयः ॥ १७७ ॥
हातुं नाथ नभोगतां वृषधरावास त्वमासीनः
चिह्नं चामृतत्वमाश्रयविनाभावासहाऽगात् तटित् ।
अस्थैर्ये विमनाथ मात्यमिह वक्षस्पलोलस्थित
लक्ष्म्यां श्रीपति लोकवचनं विद्युन्मयत्वार्थकम् ॥ १७८ ॥
कामादिदोपनिवहः परिवर्धते मे
जानन्नधीरपि सदा रचयाम्पघानि ।
दुस्सङ्गती रुचिरतोऽनुशयः कदापि
२७५
नोदेति हन्त कथमहं तरेयम् ॥ १७६ ॥
नासा कुवैतो मे कथं तरणमित्याह - कामादीति ॥ कामादीनां
पापानां निवहः समूहः मे मम परिवर्धते वृद्धिमेति । अहं सदा
पि जानन्नपि ज्ञानवानपि [अधीरपि अजानन्नपि] अघानि पापानि रचयामि
रोमि । दुसङ्गतौ दुष्टसंसर्गे रुचिः । अतः अनुरागात् अनुशयः
कदापि कचित्कालेऽपि नोदेति न जायते हन्तेति खेदे । इह ईश
[त्यर्थः । अहं कथं तरेवं केन प्रकारेण तरेयं न केनापीत्यर्थः ॥ १७६ ॥
रागं विवर्धय भवचरणारविन्दे
दोपेषु यत्नमनिशं विफलं कुरु ।
बालाद्यवद्यपरिहारनयादयुक्तं
मा दर्शयार्जय सदा भवदीयसङ्गम् ॥ १७७ ॥
अतः भवदीय विवर्धयसि चेत् तारामीत्याह - रागमिति ॥ भवच्चरणार-
स्वदीयपादपङ्कजे राग अनुरामं भक्तिमित्यर्थः । विवर्धयविशेषेण वृद्धिं
दोषेषु पापेषु अनिशं सर्वदा यले प्रयत्नं विफलं व्यर्थं कुरुष्व कुरु ।
धपरिहारनयात् बालादीनां शिश्वादीनां यदवयं दोषः तस्य परिहारन्यायात्
अयुक्तकायै मा दर्शय न दर्शय सदा सर्वकालेष्वपि भवदीयानां
गवतानां स सहवास दर्शयेत्यन्वयः ॥ १७७ ॥
हातुं नाथ नभोगतां वृषधरावास त्वमासीनः
चिह्नं चामृतत्वमाश्रयविनाभावासहाऽगात् तटित् ।
अस्थैर्ये विमनाथ मात्यमिह वक्षस्पलोलस्थित
लक्ष्म्यां श्रीपति लोकवचनं विद्युन्मयत्वार्थकम् ॥ १७८ ॥